JELAŠIĆ: Neophodna reforma penzijskog sistema

(Radovan Jelašić)

Guverner Narodne banke Srbije (NBS) Radovan Jelašić izajavio je danas (19. novembar 2008. godine) da očekuje da Vlada Srbije, kao što je dogovoreno sa Međunarodnim monetarnim fondom (MMF), u 2009. godini sprovede reformu penzijskog sistema.

Jelašić je na konferenciji o reformi penzijskog sistema u Srbiji istakao da usaglašavanjem interesa penzionera, poslodavaca i poreskih obveznika treba da se stvori stabilan i finansijski održiv penzijski sistem.

Ističući da je sadašnji model isplate penzija neodrživ, on je naveo da je od 2003. do 2008. godine država iz budžeta uplatila u Fond za penzijsko-invalidsko osiguranje oko 565 milijardi dinara, što je više nego celokupni privatizacioni prihodi Srbije, koji su u istom periodu iznosili oko 502 milijarde dinara.

Uloga državnog fonda za isplatu penzija, odnosno prvog stuba penzijskog sistema, prema rečima guvernera, zbog nedevoljnog priliva sredstava svešće se u budućnosti na socijalnu pomoć, koja će biti nedovoljna za pristojan život.

U Srbiji trenutno postoji devet društava za upravljanje dobrovoljnim penzijskim fondovima, koji predstavljaju treći stub, čija je imovina 50,13 mil EUR i u koje ulaže 2,12% građana.

Najveći problem u reformi penzijskog sistema, kako je ocenio Jelašić, jeste činjenica da bi uvođenje drugog stuba-obaveznog privatnog osiguranja, zahtevalo veća ulaganja države, jer bi se pojavio još veći deficit sredstava koja se izdvajaju za penzije, pošto bi deo tih sredstava morao da se premesti u drugi stub.

- Svaki put kada sam predlago da se zagrize u tu "kiselu jabuku" rečeno mi je da se čekaju bolja vremena. Umesto njih, očito, došlo je samo neminovno pogoršanje- ukazao je Jelašić.

Direktorka studija socijalne politike u Centru za liberalno-demokratske studije Gordana Matković je istakla da je veliki udeo invalidskih penzionera od 24%, a rezultat je liberalnih uslova za sticanje tog prava u prošlosti, delom i korupcije, dok je udeo penzionera starijih od 65 godina, među starosnim penzionerima svega 55%.

Matković je napomenula da je prošle godine više od 60% penzionera primilo penzije ispod proseka, ali je naglasila i da je stopa siromaštva penzionera bila ispod proseka za ukupnu populaciju u Srbiji.

Kako je podsetila, rashodi za penzije su prošle godine iznosili 10,4% BDP-a, po čemu je Srbija u vrhu među zemljama u tranziciji, zajedno sa Mađarskom, Slovenijom i Poljskom, dok je među razvijenim zemljama na dnu prema tom pokazatelju.

Ona je ocenila da tvrdnje o tome da su penzijski fondovi uništeni tokom devedesetih godina prošlog veka predstavlja zabludu, jer se radi o prolaznom fondu, koji služi za tekuće finansiranje penzija.

Među zabludama su, prema njenim rečima, i tvrdnje da su rashodi za penzije u Srbiji među najvišima u Evrope, da je broj penzionera izuzetno veliki u poređenju na ukupnu populaciju, te da su penzioneri među najugroženijim grupama.