Inovacije spasavaju italijanska sela - AREA Science Park pokreće ruralni razvoj, kulturu i turizam

Italija ulaže velike napore i sredstva u lokalni razvoj i inovacije, i u tome je jedan od lidera u okviru EU. AREA naučni park i KARST LAG – grupa za lokalno delovanje koja sarađuje sa naučnim parkom, dobar su primer ove prakse, čija je iskustva podelio projektni menadžer Parka, Luka Merkateli, sa učesnicima nedavnog Međunarodnog sajma poljoprivrede u Novom Sadu. Primer i iskustva koja su veoma primenjiva i u Srbiji, tim pre što postoje velike sličnosti u situaciji "na terenu".

AREA je vodeći naučni i tehnološki park – istraživački centar u nadležnosti italijanskog Ministarstva za obrazovanje, univerzitete i istraživanja. Postoji bezmalo četiri decenije, obuhvata 82 hi-tech centra za istraživanja i razvoj, 74 privatne kompanije i 8 javnih istraživačkih institucija, a bavi se razvojem inovativnih start-upova kroz inkubator, tzv. fabriku inovacija. Ima 125 zaposlenih, a ima 2.600 uključeniih u tri kampusa kojima raspolaže (dva u Trstu i jedan u Gorici). KARST LAG je osnovan 2008, kao grupa za lokalno delovanje koja "pokriva" teritoriju od 255 km2, odnosno 22% stanovništva.

Saradnja ova dva entiteta je pokretačka snaga inovacija za ruralni razvoj, i zasniva se na tzv. strategiji pametne specijalizacije u oblastima agro-ishrane, zdravstva i, kao jedne celine - kulture, kreativnosti i turizma. Princip rada u izradi lokalne strategije za svako područje je jednostavan, ali kompleksan – počinje prikupljanjem ideja, pa analizom geografskih, socio-ekonomskih i podataka i trendova specifičnih za određeni sektor, u određenom području, i konačno - definisanjem ciljeva i konkretnih akcija.

(Aleš Pernarčič iz KARST LAG i Luka Merkateli iz AREA)Rezultati, van sektorskog dela, nisu ni malo drugačiji od onih sa kojima se i Srbija suočava - stanovništvo u ruralnim sredinama sve je malobrojnije i sve starije, a prirodni resursi su izuzetno veliki. Ograničena produktivnost, fragmentacija, nedostatak vode, problem sa infrastrukturom, nezaposlenost, slaba tražnja za lokalnim proizvodima…samo su deo slike koja "zove" na akciju i inovacije.

Osnovne potrebe, kako je izneo Mekrateli, su: revitalizacija lokalne privrede kako bi se poboljšalo zapošljavanje, posebno mladih i žena; podrška inovacijama u strateškim sektorima; povezivanje i stvaranje mreže značajnih proizvođača, promocija održivog upravljanja i diverzifikacije ruralnih sredina; i poboljšanje lokalne infrastrukture i kvaliteta života.

Kao glavne sektore u kojima je AREA i KARST LAG sarađuju na primeni staretgije lokalnog razvoja, Merkateli je naveo razvoj i inovacije kod lokalnih proizvodnih lanaca, održiv turizam i socijalnu inkluziju, sa ciljem doprinosa razvoju i stvaranju preduslova za kompetitivnost ruralnih firmi, valorizaciju turističke ponude i stvaranje uslova za dostupnost osnovnih usluga porodicama, starijim i osobama sa posebnim poterbama. Sve to uz zaštitu životne sredine i ulaganje u inovacije.

Kada je reč o poljoprivredi, vinogradarstvo, gajenje maslina, medicinskog bilja, pčelarstvo, uzgoj stoke, nova poljoprivredna, zootehnička i agro-prehrambena proizvodnja, kao i podrška i stvaranje distributivnih lanaca na lokalnom nivou – glavne su oblasti u koje će se ulagati, i to ne samo za razvoj na lokalnom nivou. Investirajući u inovacije danas, oni zapravo ulažu u budućnost i očuvanje kvaliteta "Made in Italy" na regionalnom i svetskom nivou.