Penzije iz BiH umanjene samo zato što se primaju u Srbiji - Iznos niži i do 30%

Slučaj penzionera U. R. iz Bora koji je pre godinu dana dobio iz Federacije BiH penziju od jednog evra (dve konvertibilne marke) i to posle 20 godina rada u Bihaću, još se prepričava. I to ne slučajno. Razlog je što on nije jedini, već samo jedan od 15.000 penzionera iz Srbije koji su deo radnog staža ostvarili u Federaciji, a kojima su penzije smanjene i do 30%.

Iako borbu za isplatu realne penzije (onoliko koliko su zaradili uplaćujući doprinose za PIO u fond BiH) vode godinama, od novca će morati da se oproste, jer je tako utvrđeno Sporazumom o socijalnom osiguranju između Savezne Republike Jugoslavije i BiH.

– Stupanjem na snagu ovog sporazuma 1. januara 2004. godine, penzioni fondovi u Srbiji i BiH počeli su da pokreću postupke po službenoj dužnosti za ponovno određivanje penzija, po članu 42. a, zbog čega je i zaključen bilateralni sporazum. Trebalo je izvršiti preračun i raspodelu, odnosno odrediti penziju srazmerno dužini penzijskog staža navršenog u svakoj državi ugovornici kako bi svaka država preuzela isplatu penzija srazmerno stažu osiguranja koji pada na njen teret – kaže za Politiku, Milan Nešić, pomoćnik direktora Republičkog zavoda za socijalno osiguranje.

Ovakvo rešenje primenjeno je u sporazumima zaključenim sa svim državama nastalim na području bivše SFRJ.

– Preračun je obuhvatio sva rešenja o penzionisanju koja su doneta od momenta otcepljenja Bosne i Hercegovine, do stupanja sporazuma na snagu, odnosno za period od 6. marta 1992. godine do 1. januara 2004. godine – objašnjava sagovornik Politike.

Preračun je doveo do umanjenja penzija u odnosu na iznos koju su primali u Srbiji do izvršenog preračuna, jer se visina penzije utvrđuje u skladu sa nacionalnim zakonodavstvom. Odnosno, smanjene su samo zato što su prosečne penzije u Srbiji u odnosu na prosečne u Bosni i Hercegovini veće, ističe Nešić.

Obrnuta situacija je kod korisnika kojima je preračun izvršen primenom sporazuma sa Slovenijom, ili Hrvatskom, gde je došlo do povećanja ukupnog iznosa penzije, zato što su prosečne penzije u Sloveniji ili Hrvatskoj veće u odnosu na prosečne penzije u Srbiji.

– Umanjenje penzija svakako postoji, a iznos tog umanjenja je vezan za svaki slučaj pojedinačno i na njega utiču odredbe nacionalnih zakonodavstava (dužina ostvarenog staža u svakoj od država ugovornica, ostvarene zarade, odnosno uplaćeni doprinosi za penzijsko i invalidsko osiguranje) – objašnjava pomoćnik direktora.

Najniži iznos penzije utvrdio je Federalni zavod i isplaćuje se samo korisnicima koji imaju prebivalište na teritoriji Federacije BiH, odnosno transfer najniže penzije ne obavlja se između Srbije i Federacije, ističe on.

Upravni odbor Federalnog zavoda svakog meseca utvrđuje isplatni koeficijent i objavljuje ga na svom sajtu, ali se njegova visina ne menja svakog meseca.

– Prema tome, penzije su obračunate i isplaćuju se prema propisima Federacije, za staž i doprinose koji su tamo uplaćivani – kaže Nešić.

Oštećeni penzioneri koji su se javljali redakciji Politike tvrde da to u praksi izgleda tako da penzioner koji je primera radi 30 godina bio zaposlen u nekoj bosanskoj firmi, a potom došao u Srbiju i ovde radio još pet godina pa se penzionisao – zbog rata je samo dobio penziju iz Srbije.

Kada je, međutim, sporazum s BiH potpisan, srpski penzijski fond je nastavio da isplaćuje penziju samo za deo radnog staža u Srbiji, što je i logično, a ostatak je trebalo da stigne iz zemlje gde su doprinosi uplaćivani. Te penzije, tvrde oštećeni, nikada više nisu stigle u realnom iznosu.