Prvi vek Lajkovca (1908-2008)

U godinu u kojoj će obeležiti stogodišnjicu postojanja, Lajkovac je ušao objavljivanjem novogodišnjeg kalendara ``Naš prvi vek 1908-2008``. Upečatljiv novogodišnji kalendar Lajkovca, čiji je izdavač Opština, predstavlja kolaž stilizovanih starih fotografija iz zbirke Živomira Mešterovića, protkane mislima Radovana Belog Markovića, poput ove: ``Ko ima prugu i puteve, svuda na ovom svetu ima prijatelje...``.

Ovovremene fotografije Lajkovca uradio je dr Dragan Milovanović, grafičku pripremu ``Delta Cad``, a kalendar štampao ``Valjevo print``.

Pruga Zabrežje - Valjevo, kojom je 1908. godine prošao prvi voz, bila je ne samo začetak varošice Lajkovac, već i nastanka velikog železničkog čvora. Lajkovac je bio raskrsnica četiri kraka uzane pruge: prema Zabrežju i Beogradu, Valjevu, Aranđelovcu i Mladenovcu, Čačku, Užicu, Sarajevu i Dubrovniku. Bilo je to vreme kad je Lajkovac, u kome su radili železničari svih vera i nacija, katoličku crkvu imao pre pravoslavne.

- Do šeste decenije prošlog veka u Lajkovcu je radilo oko 1.500 železničara, a varošica je tada imala upola manje stanovnika. U ložionici je bilo čak 50 parnih lokomotiva koje su vukle vozove na svim uzanim prugama - kao da otvara požuteli spomenar Borivoje Grujičić, šef vuče vozova u Lajkovcu. - U to vreme, dnevno je čak 40 vozova prolazilo kroz Lajkovac, što ga je svrstavalo među najprometnije čvorove uzanog koloseka. Majstori iz ložionice bili su među najboljim u tadašnjoj Jugoslaviji. Disciplina je bila izuzetna, iako su vozovi tutnjali na ugalj, kasnili su veoma malo ili nikako.

Ukidanjem uzanog koloseka, u drugoj polovini prošlog veka, i otvaranjem pruge Beograd - Bar, graditeljskog čuda poznatog širom sveta, značaj Lajkovca kao velikog železničkog čvora počeo je da kopni. Kao uspomena na to vreme ostali su ložionica, vodotoranj koji meštani iz samo njima znanih razloga zovu "buzometar", i parna lokomotiva, izložena u centru varošice.

Varoš Lajkovac, kao središte Opštine, nastala je prolaskom prvog voza na relaciji Obrenovac – Valjevo 1908. godine. Pruga uskog koloseka i popularni``ćira`` najzaslužniji su za brz razvoj varošice koja kasnije postaje važan železnički čvor jer su se u njoj ukrštale pruge za Valjevo, Aranđelovac i Mladenovac. Ukidanjem pruga uskog koloseka Lajkovac prestaje biti železnički čvor, da bi danas bio prolazna stanica na pruzi Beograd – Bar.