Bil Gejts još tanak za Rokfelera - Ko su, zapravo, najbogatiji ljudi svih vremena

(Džon Dejvison Rokfeler)

Prvi na listi najbogatijih ljudi u istoriji je Džon Dejvison Rokfeler (1839-1937), osnivač američke kompanije "Standard oil" (Esso), koji je, po sadašnjim merilima raspolagao imovinom od čak 305 milijardi današnjih USD.

Poslovne knjige iz 1902. pokazuju da je njegovo bogatstvo bilo oko 200 mil USD, odnosno 0,2% ekonomije SAD koja je tad stvarala 100 milijardi dolara nacionalnog dohotka godišnje.

Ako se imovina pojedinca meri prema nacionalnom dohotku zemlje u kojoj živi, milijarder Bil Gejts, vlasnik "Microsoft", pao bi s prvog na osmo mesto liste najbogatijih ljudi sveta. Istina, svi "teškaši" koji su ispred njega odavno su mrtvi - Rokfeler, Ford, Vanderbilt ili Karnegi.

Vrednost Gejtsovih 56 milijardi predstavlja tek nešto više od 0,0004% američkog GNP, a meksički magnat Karlos Slim Elu sa 49 milijardi dolara učestvuje u GNP svoje zemlje sa 0,004%.


Gejtsa bi lako pretekao i Alan Rufus (1040-1089), nećak i saborac Viljema Osvajača i prvi grof od Ričmonda, koji je posedovao 7% svih vrednosti tadašnje Engleske, što bi sad iznosilo oko 166 mld USD. Rufus takođe daleko nadilazi brunejskog sultana Bolkiaha koji ima oko 30 milijardi, saudijskog kralja Abdulaha (21 milijarda) ili Halifu Zajeda, šeiha Arapskih Emirata sa 19 milijardi.

Rokfeler se bogatio kako je tražnja nafte rasla uz obiman priliv iz bankarstva, od rudnika, od železnice i pomorskog transporta. "Standard oil" je u formi trusta, uz direktno potkupljivanje uništavao ili "gutao" konkurente i konačno je preuzeo skoro 80% američkog tržišta petroleja, dok je vlasnik posedovao 1,53% nacionalnog dohotka SAD.

Kao odgovor na brojne proteste zbog izrazito nefer poslovanja i ciničnog propagiranja "socijalnog darvinizma" o opstanku samo najsposobnijih, Vrhovni sud je 1911. naredio da se firma reorganizuje i da se podeli na 34 posebne kompanije. Stvoreni su "Exxon Mobil", "Shevron", "Konoko" i mnogi drugi koji su i sad delom u vlasništvu porodice Rokfeler.

Stari gazda, zadržavši pravo na prihode, povukao se u humanitarni rad. Uz poklone crkvi, sledile su donacije univerzitetima i bolnicama i osnivane su specijalizovane fondacije za podršku naučnim istraživanjima, osobito u medicini.


Na kraju života, 1937. godine, Rokfeler je raspolagao sa 1,4 milijarde tadašnjih dolara, a naslednici su nastavili komercijalno-filantropskim putem, ali i s političkim ambicijama. Sin Džon Junior izgradio je na devet hektara placa u Menhetnu "Rockefeller Center" - 19 poslovnih solitera sa 750.000 m2, što je najveći privatni kompleks u svetu. Unuk Vintrop bio je guverner Arkanzasa, drugi - Nelson, guverner države Njujork i potpredsednik SAD od 1974. godine, a treći Dejvid (rođ. 1919), aktuelni "porodični patrijarh", decenijama je radio kao direktor banke "Chains Manhattan".

Jedan praunuk, Džon-Džej, sad je senator za Zapadnu Viržiniju, a drugi Vintrop-Pol već godinama je pomoćnik guvernera u Arkanzasu.