Solana bez upravljača i sedam godina od proglašenja parka

Ulcinjska solana, proglašena Parkom prirode 2019. godine, dobiće upravljača najranije u januaru 2027. Do tada će njome, kao i od 2015, upravljati Javno preduzeće za nacionalne parkove Crne Gore (JP NPCG), na osnovu zakupa imovine AD "Bajo Sekulić" u stečaju. To proizilazi iz Predloga mape puta za Park prirode "Ulcinjska solana" koji je Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera dostavilo Vladi. Zaštita Solane jedno je od završnih mjerila za Poglavlje 27 – Životna sredina i klimatske promjene.

Crna Gora se obavezala da ovom području, koje se prostire na 1.477 hektara, obezbijedi odgovarajući status zaštite i djelotvorne mjere očuvanja. Ministarstvo u dokumentu ocjenjuje da je uspostavljanje funkcionalnog upravljača jedan od ključnih preduslova i za zaštitu i za ispunjavanje obaveza u pristupanju EU.

Kako se navodi, Ministarstvo priprema informaciju za Vladu na osnovu koje bi zakup JP NPCG bio produžen do 31. decembra 2026. godine. Taj datum opisuje kao krajnji rok za uspostavljanje novog upravljača. Pobjeda je u junu pisala da je prethodni ugovor istekao 10. februara i da je produžen za tri mjeseca, do sredine maja. Iz dokumenta se ne vidi na osnovu čega JP NPCG upravlja Solanom od tada. Zakup nije novo rješenje. Nacionalni parkovi Solanom "privremeno" upravljaju od 2015, na osnovu ugovora koji se periodično produžava. U februaru 2025. ugovor je istekao i nije odmah obnovljen, pa Solanom neko vrijeme niko zvanično nije upravljao, o čemu je Pobjeda tada izvještavala.

Ministarstvo pitanje vlasništva nad Solanom naziva imovinsko-pravnim i navodi da uz mapu puta dostavlja mišljenje Zaštitnika imovinsko-pravnih interesa. Istovremeno, naglašava da je to pravno mišljenje i da konačnu odluku o vlasništvu, u slučaju spora, donosi sud. Zato, prema Ministarstvu, vlasništvo treba razmatrati odvojeno od zaštite prirode i ono ne bi smjelo da bude prepreka mjerama očuvanja. Kao osnov navodi Zakon o zaštiti prirode, usvojen u julu ove godine, koji omogućava zaštitu područja bez obzira na to da li je zemljište u državnoj svojini.

U pregledu aktivnosti stoji da su 17. septembra u Vladi vođeni razgovori o pitanju vlasništva. Šta je dogovoreno, ne navodi se.

Solana je od 2011. u klasičnom stečaju, a posljednju berbu soli imala je 2013. godine. Društvo osnovano, ali ne i registrovano, Vlada i Opština Ulcinj potpisale su 30. januara Ugovor o osnivanju društva za upravljanje Parkom prirode, sa udjelima od 60 i 40 odsto. Vlada je svoja tri predstavnika u Skupštinu društva imenovala tek 24. septembra, gotovo osam mjeseci kasnije.

Konstitutivna sjednica održana je 14. oktobra. Za predsjednika Skupštine izabran je Aleksandar Popović, a Statut je usvojen jednoglasno. Naredna sjednica zakazana je za 23. oktobar, kada je planirano imenovanje Odbora direktora i izvršnog direktora. Prema Statutu, o kojem je Pobjeda pisala u junu, izvršni direktor bira se na javnom konkursu, a do tada društvom rukovodi vršilac dužnosti kojeg imenuje Vlada.

Društvo još nije upisano u Centralni registar privrednih subjekata. Ministarstvo navodi da Statut, iako je tek usvojen, treba uskladiti sa novim Zakonom o upravljanju privrednim društvima u državnom vlasništvu. Registracija se očekuje do kraja godine, a formalno preuzimanje upravljanja u januaru 2027.

Akcioni plan upravljanja za period 2026-2030. predviđa 5,3 mil EUR za sanaciju 53 kilometra prioritetnih i 17 kilometara obodnog nasipa. Takođe, potrebno je i 3,93 miliona za sanaciju kanala, 2,1 milion za pumpne stanice te 2,5 miliona za 33 zaposlena.

Kao izvor finansiranja za najveće stavke navodi se "IPA / državni budžet". Iz budžeta je zasad ugovorena sanacija osam kilometara nasipa sa društvom SBCC, vrijedna 259.701 euro. Radovi su počeli u septembru i trebalo bi da budu završeni naredne godine. Tokom 2023. sanirano je 6,6 kilometara. Osnovni kapital novog društva iznosi četiri miliona eura. Osnivači pri registraciji uplaćuju 100.000 EUR, a ostatak u jednakim tranšama tokom pet godina. Za IPA sredstva, Crna Gora je 30. aprila dostavila identifikacioni obrazac za hitne mjere sanacije, a Delegacija EU poslala je komentare 4. juna. Šta se dalje dešavalo, dokument ne navodi. Radovi su, zbog gniježđenja ptica, uglavnom mogući samo od avgusta do sredine oktobra.

Mapa puta na više mjesta protivrječi sama sebi. U tekstu se navodi da je Plan upravljanja usvojen u junu i da ga JP NPCG "aktivno sprovodi". U tabeli u prilogu stoji da ga je Skupština opštine Ulcinj usvojila 25. avgusta. Statut je, prema tekstu, usvojen 14. oktobra, a u tabeli narednih koraka njegovo usvajanje vodi se kao planirano za decembar. Imenovanje predstavnika Opštine Ulcinj u tabeli je označeno kao realizovano, dok se u opisu prve faze i u zaključku i dalje navodi kao korak koji predstoji. Ministarstvo navodi i da je radna grupa, formirana u aprilu 2022, pripremila 26 kvartalnih izvještaja, od kojih se posljednji odnosi na prvi kvartal 2026. U tom periodu ima 16 kvartala. Godišnji izvještaji pomenuti su za 2022, 2023. i 2024, a za 2025. ne. Ministarstvo zaključuje da je proces uspostavljanja upravljača "u završnoj fazi".