Infrastruktura kao pokretač biznisa u regionu - Privrednici traže bolju povezanost puteva, luka i željeznice

Regionalna saradnja i kontinuirani dijalog među državama ključni su da planovi o izgradnji Jadransko-jonskog koridora prerastu u konkretne infrastrukturne projekte koji će unaprijediti povezanost regiona i podstaći privredni razvoj, poručio je direktor Monteputa Milan Ljiljanić, zatvarajući prvu regionalnu konferenciju ADRIA NEXT.

Sumirajući razgovore tokom dvodnevnog skupa u Budvi, Ljiljanić je istakao da je konferencija potvrdila zajedničko razumijevanje značaja Jadransko-jonskog koridora za efikasnije kretanje ljudi i robe, povezivanje tržišta i stvaranje boljih uslova za razvoj privrede.

- Za Monteput, zaključci i razmjena iskustava sa konferencije predstavljaju podsticaj za nastavak dijaloga sa regionalnim partnerima, kako bi se dogovoreni planovi postepeno pretvarali u konkretne rezultate. Hvala učesnicima na prisustvu, znanju i iskustvu koje su podijelili tokom konferencije. Upravo je saradnja svih država i relevantnih institucija važna za ostvarivanje zajedničke vizije razvoja Jadransko-jonskog koridora - poručio je Ljiljanić, piše Media Biro.

Da su bolja saobraćajna povezanost, efikasnije logističke veze i snažnije povezivanje luka, auto-puteva i željeznice ključni za konkurentnost privrede i razvoj poslovanja u regionu, poručeno je sa prvog panela završnog konferencije.

Potpredsjednik Privredne komore Crne Gore Pavle Radovanović tom prilikom je da Jadransko-jonski koridor treba da bude visoko na listi regionalnih prioriteta.

- Njegov značaj prevazilazi saobraćajnu infrastrukturu i direktno utiče na poslovanje kompanija. Tema je važna i nudimo podršku da Jadransko-jonski koridor bude u vrhu prioriteta. Jasno je koliki uticaj infrastruktura ima na svaki biznis. Hvala Monteputu što je prepoznao značaj ove teme. Nadamo se skoroj realizaciji ovog projekta - istakao je Radovanović.

Predsjednik Foruma privrednih komora Jadransko-jonske regije iz Hrvatske Joze Tomaš ocijenio je da su regionalne konferencije prilika da se zajednički sagledaju prepreke i ukaže na slabe tačke koje usporavaju privrednu saradnju.

- Jadransko-jonski auto-put je investicija čiji se efekti ne mogu posmatrati odvojeno od luka i željeznice. Bez kvalitetnog povezivanja tih sistema izostaje dio ekonomskih koristi koje koridor može donijeti. Riječ o projektu koji može dugoročno transformisati region i otvoriti kompanijama veće mogućnosti za nastup na trećim tržištima - naglasio je Tomaš.

Direktor Privredne komore Primorske iz Slovenije Robert Rakar ukazao je na iskustvo te države kroz koju prolaze dva važna panevropska koridora. Prema podacima koje je saopštio, na čvoru Postojna tokom 2024. godine evidentirano je 6,6 miliona teretnih vozila, odnosno oko 18.000 dnevno. Samo deset odsto njih zaustavlja se u Sloveniji, dok ostatak prolazi kroz zemlju.

- Dugačke kolone i preopterećenost puteva negativno utiču na poslovanje. Razvoj auto-puteva sam po sebi nije dovoljan da odgovori na potrebe savremene logistike. Ako nemamo dobre željeznice, sav će se teret prenijeti na auto-puteve - poručio je Rakar, ukazujući na posljedice koje preveliko oslanjanje na drumski transport može imati po infrastrukturu i bezbjednost saobraćaja.

Predsjednik Privredne komore Federacije Bosne i Hercegovine Marko Šantić ocijenio je da bi Jadransko-jonski koridor kompanijama u BiH omogućio bolju povezanost i veću konkurentnost, ali i dodatne prilike za korišćenje geografskog položaja zemlje. Poseban potencijal vidi u proizvodnji hrane, poljoprivredi i turizmu.

- Koridor ne treba posmatrati isključivo kao auto-put, već kao širi infrastrukturni sistem koji bi trebalo da obuhvati željeznicu, gasovod i logističke centre. Bolja povezanost sa lukama dodatno bi olakšala protok robe i poslovanje kompanija - rekao je Šantić.

Andrea Ballarin iz Foruma privrednih komora Jadransko-jonske regije poručio je da se stvarna vrijednost koridora mora mjeriti ekonomskim i društvenim prilikama koje otvara za područja kroz koja prolazi. Kako je naveo, fizička infrastruktura predstavlja samo jedan dio povezivanja, dok su jednako važni prateće usluge, procedure i saradnja među državama.

- Evropska komisija posljednjih godina podržava ulaganja u bezbjedne parking-zone sa osnovnim uslugama za profesionalne vozače, kojima su zbog prirode posla neophodni odgovarajući uslovi za odmor. Bitno je osigurati bezbjednost duž koridora. To su ljudi koji prevoze robu koju mi koristimo i izloženi su velikom stresu i umoru. U Italiji smo 2019. počeli sa jednom parking-zonom, a sada ih imamo više od 30 i sve ih je finansirala Evropska komisija - naglasio je Ballarin.

Tema završnog panela ticala se primjene direktiva u praksi, te kako puteve učiniti sigurnim za vožnju. O iskustvu Srbije govorio je profesor Saobraćajnog fakulteta Univerziteta u Beogradu Dalibor Pešić. Prema njegovim riječima, ta država gradi auto-puteve i brze saobraćajnice opravdano i sa aspekta bezbjednosti.

- Na putevima najvišeg ranga primjenjuju se najviši standardi zaštite učesnika u saobraćaju. Ipak, primjena mjera bezbjednosti i dalje nije na zadovoljavajućem nivou - upozorio je Pešić.

Tomaž Tollazi sa Univerziteta u Mariboru istakao je da rast saobraćaja zahtijeva pravovremeno uvođenje savremenih elektronskih sistema i vještačke inteligencije u nadzorne centre.

- Kao što policija uvijek kasni za kriminalcima, tako i države kasne za porastom saobraćaja. Treba nam auto-puteva, gradićemo nove, širiti postojeće. Na to se moramo pripremiti . naglasio je Tollazi.

Spasoje Mićić sa Univerziteta Apeiron u Banjoj Luci ukazao je na važnost povezivanja podataka o rizičnim lokacijama sa konkretnim planovima za njihovo saniranje.

- Naše iskustvo je pokazalo da mjerenje opasnih mjesta treba da prati i plan sprovođenja intervencije. Prepoznali smo neke rizike prije deset godina, ali ih ni dan-danas nijesmo riješili. Moramo neke stvari sinhronizovati da bismo bili efikasni. Potrebna je bolja koordinacija i efikasnija primjena mjera - istakao je Mićić.

Boško Matović sa Mašinskog fakulteta Univerziteta Crne Gore istakao je da su kvalitetne baze podataka preduslov za precizne analize i unapređenje bezbjednosti na putevima.

- Aplikacija i softver nijesu dovoljni. Potrebna su mjerenja, snimanja i unošenje tih podataka u baze, jer ćemo tek tada moći da sprovodimo kvalitetnije analize . poručio je Matović.

Teme prve regionalne konferencije ADRIA NEXT, koja je okupila predstavnike institucija i privrednih komora iz regiona, ticale su se i povezivanja država Zapadnog Balkana sa Evropom, kao i infrastrukture i mobilnosti.