Zajednički granični prelazi i digitalizacija za brži protok putnika i robe

Unapređenje saobraćajne infrastrukture, uspostavljanje zajedničkih graničnih prelaza i digitalizacija procedura ključni su za brži protok putnika i robe, bolju regionalnu povezanost i razvoj turizma, istakao je državni sekretar u Ministarstvu saobraćaja Crne Gore Božidar Savović na panel diskusiji posvećenoj Evropskom transportnom koridoru Zapadni Balkan - Istočni Mediteran (WBEM), koja je održana u Briselu 1. oktobra.

Savović je naglasio da su kvalitetna saobraćajna infrastruktura i efikasne granične procedure važni za ostvarivanje punog turističkog potencijala Crne Gore. Zbog toga su aktivnosti usmjerene na infrastrukturna ulaganja, uspostavljanje zajedničkih graničnih prelaza i digitalizaciju procedura, kako bi se putnicima i prevoznicima omogućilo brže, sigurnije i jednostavnije putovanje, odnosno prevoz robe.

Kao konkretan primjer napretka u željezničkom saobraćaju izdvojio je zajedničku graničnu stanicu Bijelo Polje sa Republikom Srbijom, otvorenu 2024. godine na TEN-T mreži. Primjenom principa "one-stop shop", odnosno objedinjavanjem kontrola i smještanjem nadležnih službi obje države na jednom mjestu, ostvarene su značajne uštede u vremenu. Zadržavanje putničkih vozova smanjeno je za oko 30 minuta, dok je trajanje graničnih procedura za teretne vozove skraćeno i do 60 minuta.

Savović je istakao da Ministarstvo nastavlja da traži dodatna rješenja za unapređenje ovih procesa i dalje smanjenje vremena čekanja. Ukazao je i na značaj objedinjavanja kontrola na drumskim graničnim prelazima sa Albanijom i Bosnom i Hercegovinom, posebno tokom perioda pojačanog turističkog saobraćaja.

- Uspostavljanje zajedničkih graničnih prelaza i usvajanje eFTI zakonodavstva pokazuju da Crna Gora dosljedno sprovodi reforme koje doprinose bržem protoku putnika i robe. Razvoj modernih transportnih koridora važan je za ekonomski napredak i ostvarivanje turističkog potencijala Crne Gore - izjavio je Savović.

Važan korak u digitalizaciji transporta ostvaren je u junu 2026. godine usvajanjem Zakona o elektronskim informacijama o prevozu tereta (eFTI). Ovim zakonom, usklađenim sa evropskom regulativom, uspostavljen je pravni okvir za korišćenje elektronske dokumentacije u prevozu tereta i povezivanje nacionalnih sistema sa evropskim digitalnim platformama. Njegova primjena stvara osnovu za efikasniju razmjenu podataka i upravljanje robnim tokovima.

Savović je ukazao i na značaj primjene procedura javnih nabavki Evropske banke za obnovu i razvoj (EBRD) i Evropske investicione banke (EIB) u realizaciji velikih infrastrukturnih projekata na WBEM koridoru. Ocijenio je da iskustvo u njihovoj primjeni doprinosi efikasnijem sprovođenju nabavki, transparentnosti i smanjenju administrativnih zastoja.

Ovi prioriteti razmatraju se u okviru ažuriranja Strategije razvoja saobraćaja Crne Gore za period 2019–2035. godine, sa ciljem unapređenja transportne mreže, podrške razvoju turističke privrede i ostvarivanja ciljeva evropskih integracija.

- U narednom periodu potrebno je da se fokusiramo na jačanje kapaciteta naših institucija za sprovođenje projekata za koje je država već obezbijedila sredstva, kao i na pripremu zrelih projekata za buduće investicije - zaključio je Savović.