Za izmjene zakona o privrednim društvima čeka se mišljenje Evropske komisije - Smanjenjem praga kvalifikovane većine do statuta akcionarskih preduzeća

Izmjenama Zakona o privrednim društvima, čija je priprema u toku, država namjerava da riješi problem akcionarskih društava poput Barske plovidbe, Budvanske rivijere i Port of Adrie, čije skupštine akcionara ne uspjevaju da obezbijede dvotrećinsku većinu da bi izglasale statut.

Generalna direktorica za razvoj industrije i zanatstva u Ministarstvu ekonomskog razvoja, Renata Milutinović, kazala je Pobjedi da je cilj rješavanje problema koji je prepoznat u praksi i na koji su preduzeća ukazala tokom javne rasprave o izmjenama i dopunama zakona.

Ona je dodala da se trenutno čeka mišljenje Evropske komisije na Nacrt izmjena zakona.

Tokom javne rasprave iz Port of Adrie su ukazali da je neophodno izmijeniti član zakona i smanjiti kvalifikovanu većinu za usvajanje Statuta, te su predložili uvođenje mehanizma koji bi omogućio smanjenje kvoruma za odlučivanje o toj tački na nekoj od narednih sjednica, u slučaju da manjinski akcionari ne dolaze uprkos urednom obavještavanju.

Oni tvrde da postojeći zakon u praksi omogućava da manjinski akcionari blokiraju rad akcionarskih društava, te da je ovo jedini način da se preduzećima omogući da ispune zakonske obaveze.

Isto je Pobjedi ranije kazao i Boris Mihailović, direktor Barske plovidbe u kojoj je propao i četvrti pokušaj da se izglasa statut i izabere novo rukovodstvo. Naime, na sjednici Skupštine akcionara Barske plovidbe u utorak ponovo nije bilo manjinskih akcionara, pa time ni kvoruma za donošenje ovih odluka.

Zato je, zbog nemogućnosti daljeg odlaganja, imajući u vidu da je prošlo tri mjeseca, sjednica zaključena i potvrđena ranija odluka da se aktuelnom Odboru direktora produži mandat do izbora novog. Odbor bi, kako je Mihailović kazao, trebalo da sazove vanrednu Skupštinu kako bi se poslovanje kompanije uskladilo sa Zakonom o privrednim društvima, za što je rok istekao sredinom juna.

Ipak, Mihailović je ranije kazao da iz tumačenja institucija proizilazi da bez obzira što nije usvojen statut, zbog čega u CRPS-u imaju status "registrovan-neaktivan", to ne ograničava poslovnu sposobnost kompanije niti utiče na eventualnu blokadu računa, već samo označava informativni status da neka zakonska obaveza nije ispunjena.

Inicijalno, Ministarstvo ekonomskog razvoja nije planiralo da ovim zakonskim izmjenama koje su prvenstveno bile usmjerene na usklađivanje sa evropskom regulativom, obuhvati i ovu problematiku. Ipak, tokom javne rasprave na probleme u praksi su ukazali i iz Port of Adria i Unije poslodavaca.

- Važeće rješenje predviđa da je za izmjenu statuta potrebna dvotrećinska većina svih akcija sa pravom glasa. U praksi se pokazalo da takav uslov, naročito kod društava sa velikim brojem manjinskih akcionara, može dovesti do blokade odlučivanja i kada su sjednice uredno sazvane, akcionari blagovremeno obaviješteni i postoji kvorum za rad Skupštine. Neodazivanje dijela akcionara može onemogućiti dostizanje propisane dvotrećinske većine, a time i donošenje odluke o izmjeni statuta i izvršavanje zakonskih obaveza društva - objasnila je Milutinović.

Ministarstvo je, kako je navela, u načelu prihvatilo ove inicijative ocjenjujući da je problem koji je evidentiran u praksi potrebno riješiti sistemski. Milutinović naglašava da se novim rješenjem nastoji uspostaviti ravnoteža između zaštite prava manjinskih akcionara i potrebe da akcionarska društva mogu nesmetano da funkcionišu i izvršavaju svoje zakonske obaveze.

- Dvotrećinska većina više se ne bi računala u odnosu na sve akcije sa pravom glasa, uključujući akcije akcionara koji ne učestvuju u odlučivanju, već u odnosu na glasove akcionara koji u odlučivanju zaista učestvuju. Istovremeno, zadržava se važan zaštitni mehanizam, jer, da bi se o izmjeni statuta uopšte moglo odlučivati, akcionari koji su prisutni, zastupani ili su glasali pisanim ili elektronskim putem moraju posjedovati više od polovine ukupnog broja akcija sa pravom glasa - rekla je Milutinović.

Ona je kazala da taj kvorum neće biti moguće smanjiti statutom niti primjenom pravila koja omogućavaju niži kvorum na ponovljenim sjednicama

- Tek kada je ovaj uslov ispunjen, odluka bi se mogla donijeti dvotrećinskom većinom glasova akcionara koji učestvuju u odlučivanju, ako statutom nije predviđena veća većina - saopštila je Milutinović.

Na pitanje da li se na taj način praktično ukidaju ili umanjuju prava manjinskih akcionara, Milutinović je odgovorila da to nije slučaj.

- Oni zadržavaju pravo da budu uredno obaviješteni, učestvuju u radu skupštine, glasaju, budu zastupani i koriste sva druga prava koja im pripadaju u skladu sa Zakonom. Istovremeno, njihovo neprisustvo samo po sebi ne bi trebalo da bude mehanizam kojim se društvo trajno onemogućava da donosi odluke i izvršava svoje zakonske obaveze - kazala je Milutinović.

To rješenje, prema njenim riječima, nije kreirano za bilo koje pojedinačno privredno društvo, već je riječ o opštoj normi koja će se, ukoliko bude usvojena, primjenjivati pod jednakim uslovima na sva akcionarska društva.

- Konkretni slučajevi evidentirani u praksi ukazali su na nedostatak postojećeg zakonskog rješenja, a odgovornost Ministarstva i Vlade je da takve probleme prepoznaju i predlože sistemsko rješenje, o kojem će konačnu odluku, kroz usvajanje zakonskih izmjena, donijeti Skupština - rekla je Milutinović.

Predstavnik manjinskih akcionara Barske plovidbe, Radomir Rudanović, pozdravio je namjeru Ministarstva da riješi problem blokade rada, ali smatra da se mora voditi računa o održavanju balansa moći.

- Ako se prag za donošenje odluka spušta sa "svih akcija" na "prisutne", rizik od "tihih" promjena statuta značajno raste. Neophodno je osigurati da rok za obavještavanje o skupštini bude dovoljno dug, a dnevni red izuzetno precizan, kako manjinski akcionari ne bi bili zatečeni odlukama koje drastično mijenjaju njihova prava. Moramo misliti na investitore, posebno one koji ulažu strateški, jer se oni osjećaju sigurno samo u sistemu gdje se temeljna pravila društva ne mogu mijenjati preko noći - naveo je Rudanovič.

On je kazao da jasna pravila o kvalifikovanoj većini smanjuju rizik od "eksproprijacije" manjinskih akcionara, što akcije društva i samo crnogorsko tržište čini atraktivnijim za ulaganje.

- Takvim izmjenama rizikujemo da pošaljemo poruku o nestabilnosti i netransparentnosti u privrednom poslovanju - poručio je Rudanović.

Smatra da je kao mehanizam zaštite neophodno uvesti takozvanu exit opciju odnosno pravo na neslaganje.

- Ako se olakšava donošenje odluka koje suštinski mijenjaju prirodu poslovanja bilo kojeg privrednog subjekta, manjinskim akcionarima koji se sa takvom odlukom ne slažu mora se zagarantovati pravo na isplatu akcija po tržišnoj vrijednosti. To je ključni mehanizam zaštite ako većinska volja vodi društvo u pravcu koji manjini ne odgovara, oni moraju imati izlaznu strategiju koja ih finansijski ne kažnjava - kazao je Rudanović.