Uvodi se red u državnu kasu

Vlada je utvrdila Predlog Zakona o budžetu i fiskalnoj odgovornosti o kojem će se raspravljati na vanrednoj sjednici Skupštine 24. avgusta, nakon što je poslije više neuspješnih pokušaja konačno imenovan Fiskalni savjet (FS).

Ovim zakonom, kako se navodi u obrazloženju predloga Ministarstva finansija, biće sprovedena potpunija integracija FS u budžetski ciklus, precizirana fiskalna pravila, uspostavljen zakonski okvir za dubinsku analizu potrošnje, formalizovan sistem upravljanja javnim investicijama te obezbijeđena potpuna vidljivost svake potrošačke jedinice koja će dobiti sopstvenu budžetsku poziciju i snositi odgovornost za zakonito i namjensko trošenje dodijeljenih sredstava, piše Pobjeda.

Potrošačke jedinice više neće morati da neutrošene sopstvene prihode na kraju godine vrate u budžet, jer je to dovodilo do neracionalnog trošenja u decembru. Zato će se omogućiti pravo prenosa ovih i sredstava od donacija i evropskih fondova u narednu fiskalnu godinu.

- Ovim se stvara direktan finansijski podsticaj potrošačkim jedinicama koje ostvaruju sopstvene prihode da unaprijede efikasnost poslovanja, a što efikasnije posluje, više raspolaže akumuliranim sopstvenim sredstvima bez vremenskog ograničenja. Eliminacijom takozvane decembarske potrošnje poboljšava se kvalitet rashoda i unapređuje planiranje - navodi se u obrazloženju.

Bez tih zakonskih izmjena, kako se navodi, ne bi se moglo adekvatno odgovoriti na savremene zahtjeve upravljanja javnim finansijama u kontekstu EU integracija.

Fiskalnom savjetu se proširuje nadležnost na obavezu davanja mišljenja na Srednjeročni budžetski okvir (SBO). Riječ je o dokumentu koji premošćuje jaz između Fiskalne strategije i godišnjeg budžeta.

- SBO sadrži projekcije osnove izdataka u srednjem roku, pregled po programskoj strukturi, limite potrošnje po potrošačkim jedinicama na nivou grane i uticaj na fiskalne kriterijume za tekuću u naredne tri godine. Uvođenje SBO je direktna transpozicija evropske direktive koja nalaže uspostavljanje vjerodostojnog i efektivnog nacionalnog SBO s horizontom planiranja od najmanje tri godine i koji zahtjeva da godišnji budžet bude konzistentan sa odredbama tog okvira - stoji u obrazloženju teksta zakona.

Iz Ministarstva su ocijenili da će taj propis imati pozitivan uticaj na potrošačke jedinice kroz uvođenje obavezujućih limita i jača odgovornost za postizanje rezultata. Eliminisaće se anonimnost u trošenju javnih sredstava kroz vidljivost svake potrošačke jedinice i stvoriti osnov da se mjere učinci svake pojedinačne institucije. Jača se i parlamentarni nadzor na budžetskim procesom kroz obavezno mišljenje FS na prijedlog budžeta i smjernice, te izvještaj FS o primjeni fiskalnih pravila.

Za građane će, kako se navodi, to značiti veću fiskalnu transparentnost, bolje uslove javnog sektora te dugoročnu fiskalnu stabilnost.

- Dugoročna fiskalna disciplina i smanjeni rizik fiskalnih šokova povećavaju predvidljivost makroekonomskog okruženja, što je ključan faktor investicionih odluka. Biće poboljšan i kreditni rejting te povećana apsorpcija evropskih fondova - navodi se u obrazloženju.

Osim što se FS proširuje nadležnost, dozvoljava se i mogućnost da se angažuju i akademski stručnjaci. Tri člana, među kojima će se birati predsjednik FS, moraće da osim fakultetskog obrazovanja, imaju i deceniju iskustva u ovim oblastima te da uživaju visok profesionalni ugled. Mandat će im trajati šest godina, predsjedniku dvije, a zabranjeno je da budu članovi organa političkih partija te da obavljaju djelatnosti koje bi mogle ugroziti njihovu nezavisnost.

FS će davati i mišljenja na Fiskalnu strategiju, budžet, fiskalni uticaj propisa, zakona i strateških dokumenata, ocjenjivati primjenu kriterijuma fiskalne odgovornosti i makroekonomske projekcije, te pratiti stanje i kretanje javnih finansija u cjelini.

Rad FS biće javan, a mišljenja, ocjene i zaključke će objavljivati na internet stranici. Imaće pristup svim statističkim i finansijskim podacima koji su im potrebni za obavljanje poslova, uz obavezu državnih organa, pravnih lica i privrednih društava da ih dostave u propisanom roku.

FS će imati i pravo da javno i samoinicijativno komunicira o svakom pitanju iz nadležnosti preko medija, saopštenja i javnih rasprava. Institucije koje ne postupe u skladu sa njihovim mišljenjem, moraće Skupštini dostaviti obrazloženje za to. Rad FS biće predmet eksterne evaluacije najmanje jednom u pet godina koju će sprovoditi nezavisni eksterni evaluatori birani na osnovu javnog poziva.

Kao uslov nezavisnosti članova predviđeno je da zarade budu u rangu predsjednika i članova Senata Državne revizorske institucije. Stručnu i administrativnu podršku njihovom radu pružaće Sekretarijat, a sekretar će biti imenovan putem javnog konkursa. FS će imati pravo da angažuje i eksterne stručnjake i obrazuje radna i savjetodavna tijela, a troškovi funkcionisanja bi godišnje mogli iznositi oko pola miliona EUR.