Plan za smanjenje buke duž jedne od najfrekventnijih saobraćajnica u državi - Za miran san građana uz dionicu od Danilovgrada do Podgorice 4,5 mil EUR

Od 7.301 stanovnika, koliko ih živi uz magistralni put M-3 na dionici od Danilovgrada do Podgorice, njih 645 izloženo je prekomjernoj buci tokom čitavog dana, dok je 518 pogođeno prekomjernom bukom tokom noći.

To je navedeno u Strateškoj karti buke koju prati Akcioni plan zaštite od buke u životnoj sredini za tu izuzetno frekventnu saobraćajnicu, a koju je izradila firma WINsoft po narudžbi Ministarstva javnih radova. Riječ je o dokumentima koji prvi put mapiraju problem zagađenja bukom na jednoj od najvažnijih saobraćajnica u zemlji.

Dionica je dugačka 17,13 kilometara i predstavlja ključnu vezu između sjevera, centralnog dijela države i glavnog grada. Na tom potezu gravitira 19 naselja, Begovina ima 64 domaćinstva, Bileća 59, Ćurilac 284, a u samom Danilovgradu evidentirano je 55. Dalje duž koridora naselje Glavica broji 124 domaćinstva, Grlić 136, Gruda 13, Jabuka 2, Jastreb 14, dok Livade imaju 12. Najveće prigradsko naselje na tom pravcu, Novo Selo, obuhvata 781 domaćinstvo, Pitome Loze 38, Plana 189, Sladojevo Kopito 87, a Strahinići 40. Velje Polje ima 264 domaćinstva, Ćafa 12, Lužnica 152, dok urbana zona Podgorice na tom obuhvatu broji 2.809. U dokumentima se naglašava da sada ne postoje nikakve posebne mjere zaštite od buke, poput protivbučnih zidova, zaštitnih nasipa ili specijalnog "tihog" asfalta.

Koliko je saobraćajno opterećenje na toj dionici, najbolje ilustruju podaci iz dokumenata, prema kojima kroz nju godišnje prođe više od 6,1 milion vozila, odnosno prosječno oko 16.858 vozila dnevno. Među njima je značajan udio teretnog saobraćaja - oko sedam i po odsto ukupnog broja prevoznih sredstava.

Ti parametri bili su osnov da se izrade dokumenta – Strateška karte buke i petogodišnji akcioni plan, koji prepoznaju problem i nude mjere za smanjenje buke. U pitanju je i obaveza proizašla iz usklađivanja sa propisima Evropske unije, a prema kojima se karta buke radi za glavne puteve (auto-putevi i frekventne magistralne saobraćajnice) kojima godišnje prođe više od tri miliona vozila.

U Akcionom planu analizirana su ukupno četiri modela - scenarija. Odabrani predviđa optimalno ograničenje brzine, ugradnju "tihih" asfalta i ciljane tehničke mjere na kritičnim dionicama.

Plan predviđa fazni i ciljani pristup, što znači da se mjere ne sprovode odjednom na cijeloj dužini trase, već se dijele prema prioritetima i stepenu ugroženosti naselja. Akcioni plan se zvanično donosi za period od pet godina, unutar kojeg se radovi i regulatorne promjene sprovode kroz operativne faze.

U prvoj fazi (prva godina) efekti se postižu uvođenjem i striktnijom kontrolom saobraćajnih propisa, kao što su ograničenje i stroža kontrola brzine kretanja vozila, posebno teških teretnih kamiona koji su najveći izvor buke. Upravljanje brzinom odmah daje prve rezultate na najkritičnijim tačkama bez velikih građevinskih radova. Dugoročno rasterećenje postiže u narednim fazama (druga do pete godine) ugradnjom glavnih infrastrukturnih rješenja, prije svega postavljanjem "tihih" (poroznih) asfalta i sanacijom kolovoza na prioritetnim dionicama, što spušta nivo buke ispod zakonskih granica za ugrožena domaćinstva. Inače, "tihi" ili drenirajući asfalt predstavlja specijalnu vrstu poroznog kolovoznog zastora sa mnoštvom sitnih šupljina koje "zarobe" i priguše zvuk nastao trenjem guma. Ugradnjom tog materijala saobraćajna buka se u značajnoj mjeri smanjuje, što ga čini jednim od ključnih infrastrukturnih rješenja za zaštitu domaćinstava u neposrednoj blizini frekventnih saobraćajnica.

Ukupni procijenjeni troškovi za realizaciju mjera zaštite od buke na dionici Danilovgrad – Podgorica iznose oko 4,5 mil EUR. Predviđeno je da se sredstva obezbijede iz kapitalnog budžeta države, kroz redovno održavanje i modernizaciju saobraćajnica od

strane nadležnih institucija, kao i uz mogućnost povlačenja bespovratnih sredstava iz pretpristupnih fondova Evropske unije (IPA), s obzirom na to da je riječ o ispunjavanju evropskih ekoloških standarda.

Prema važećim akustičkim standardima, dozvoljeni nivo buke u standardnim stambenim zonama iznosi do 55 decibela tokom dana, odnosno 45 decibela tokom noći.

Detaljna analiza Strateške karte buke za dionicu magistralnog puta M-3 Danilovgrad – Podgorica otkrila je koliko su građani, ali i ključni javni i osjetljivi objekti, izloženi svakodnevnom saobraćajnom zagađenju. Analiza saobraćaja na toj trasi potvrdilo je da je drumski saobraćaj dominantan izvor buke. Prema zbirnim podacima iz analize, prekoračenja dozvoljenih nivoa buke uočena su na 664 objekta, u kojima živi više od 645 stanovnika. Pokazalo se da je noćni period kritičniji u stambenim naseljima, gdje znatno veći broj objekata bilježi prekoračenja tokom noći u odnosu na dnevne sate.

Za potrebe izrade strateške karte buke posebno su tretirani osjetljivi objekti od javnog i društvenog značaja, a rezultati pokazuju da najveće opterećenje trpe ustanove sa specifičnom namjenom i osjetljivim korisnicima. Na primjer, u Zavodu "Komanski most", dnevna buka dostiže 56,9 decibela, dok noćni nivoi skaču na 50,3 decibela, što je za preko pet decibela više od zakonskog noćnog maksimuma za tu zonu. Još veći pritisak registrovan je kroz odstupanja od graničnih vrijednosti na nivou pojedinačnih indikatora, gdje noćni nivoi u neposrednoj blizini asfalta uveliko remete mir i odmor stanara. Zabilježene vrijednosti dostižu i do skoro 60 decibela za cjelodnevni indikator, uz noćna prekoračenja koja idu i iznad 10 decibela iznad dozvoljenih granica, što taj lokalitet stavlja nav rh liste prioriteta za hitne mjere zaštite. Kapela i groblje Gornja Gorica takođe bilježi prekoračenja zakonskih granica, naročito tokom večernjih i noćnih sati, uz prekoračenje noćnog indikatora od oko šest decibela iznad dozvoljenog.

S druge strane, objekti poput Ambulante Gornja Gorica, Business info centra Danilovgrad, Sekretarijata Opštine Danilovgrad i kompleksa Policijske akademije nalaze se unutar dozvoljenih granica ili ispod njih, mada će Policijska akademija zbog svoje specifične obrazovno-bezbjednosne funkcije ostati pod budnim okom planera.