Inicijativa za CBAM pred Evropskim parlamentom: Zapadni Balkan jedinstven oko izmjena regulative

Inicijativa koju je osmislio i pokrenuo ministar energetike i rudarstva Admir Šahmanović, a koju su potom jednoglasno podržali ministri energetike zemalja Zapadnog Balkana, ostvarila je značajan iskorak na evropskom nivou. Naime, predlozi u vezi sa primjenom CBAM regulative na sektor električne energije pretočeni su u formalne amandmane Evropskog parlamenta i ušli su u dalju proceduru razmatranja u okviru zakonodavnog procesa Evropske unije.

Kako je soapšteno iz Ministarstva energetike i rudarstva, ovo predstavlja jedan od najvažnijih zajedničkih iskoraka zemalja Zapadnog Balkana prema evropskim institucijama u oblasti energetike i prvi put da inicijativa koju je pokrenuo ministar iz Crne Gore dobije podršku cijelog regiona i bude razmatrana kroz formalnu proceduru Evropskog parlamenta.

- Predloženi amandmani već su razmotreni u nadležnim odborima Evropskog parlamenta, dok su trenutno predmet razmatranja država članica Evropske unije. O njima će se, prema najavama, raspravljati i tokom septembarskog zasijedanja Evropskog parlamenta - kazali su iz Ministarstva.

Inicijativa je pokrenuta sa ciljem da se obezbijedi pravednija i održivija primjena CBAM mehanizma za države Zapadnog Balkana koje istovremeno prolaze kroz zahtjevan proces energetske tranzicije i pristupanja Evropskoj uniji. Njen značaj prevazilazi granice pojedinačnih država, jer se odnosi na energetsku sigurnost, konkurentnost privrede, očuvanje investicionog potencijala i ubrzanje razvoja novih kapaciteta iz obnovljivih izvora energije širom regiona.

- Ovo je dokaz da se glas Zapadnog Balkana može čuti u Briselu kada nastupamo jedinstveno, sa jasnim argumentima i konkretnim prijedlozima. Ponosan sam što je inicijativa koju smo pokrenuli prepoznata kao relevantan doprinos evropskoj debati i što je dobila podršku kolega ministara iz cijelog regiona. To pokazuje da dijelimo zajedničku viziju energetske budućnosti i da smo spremni da zajedno tražimo rješenja za izazove koji su pred nama - poručio je ministar Šahmanović.

On je naglasio da cilj inicijative nije odstupanje od evropskih klimatskih i energetskih politika, već stvaranje pravednog i održivog okvira koji će državama kandidatima omogućiti da uspješno sprovedu energetsku tranziciju, bez ugrožavanja stabilnosti elektroenergetskih sistema i ekonomskog razvoja.

- CBAM mora biti instrument koji podstiče dekarbonizaciju, a ne prepreka investicijama i razvoju. Zemlje Zapadnog Balkana već ulažu značajne napore kako bi uskladile svoje politike sa evropskim standardima i zato je važno da tranzicija bude pravedna, realna i razvojno održiva. Upravo to je suština naše inicijative - istakao je Šahmanović.

Iz Ministarstva energetike i rudarstva podsjećaju da bi primjena CBAM mehanizma na električnu energiju, bez uvažavanja specifičnosti zemalja Zapadnog Balkana, mogla predstavljati značajan finansijski teret za elektroenergetske kompanije u regionu. To bi moglo usporiti nova ulaganja u obnovljive izvore energije, otežati energetsku tranziciju i negativno se odraziti na konkurentnost privrede.

Upravo zato je, navode, ministar energetike i rudarstva Admir Šahmanović predložio izmjene ove mjere, a kolege zemalja regiona podržale inicijativu i zajednički zagovaraju rješenje koje će omogućiti nastavak dekarbonizacije, ali na pravedan i održiv način.

U narednim sedmicama slijedi intenzivna komunikacija sa evropskim institucijama i državama članicama, imajući u vidu da će predstojeća faza zakonodavnog procesa biti od ključnog značaja za konačno usvajanje predloženih amandmana.

- Ministarstvo energetike i rudarstva nastaviće da, zajedno sa partnerima iz regiona, aktivno zastupa interese građana i privrede Zapadnog Balkana, sa uvjerenjem da evropska energetska tranzicija može biti uspješna samo ukoliko je istovremeno ambiciozna i pravedna - zaključuje se u saopštenju.