Kapitalni projekti u zamahu: Crna Gora za šest mjeseci uložila 82,5 mil EUR, najviše novca za saobraćajnu infrastrukturu

Za kapitalne projekte u 2026. godini opredijeljeno je 306,3 mil EUR, a do kraja drugog kvartala realizovano je 82,53 miliona, odnosno 27% sredstava. Najveći dio novca otišao je za saobraćajnu infrastrukturu, građevinske objekte i eksproprijaciju za velike putne projekte. U odnosu na isti period prošle godine potrošnja je veća za 31,16 miliona eura, odnosno 61%.

Kapitalni budžet za 2026. godinu prvobitno je Zakonom o budžetu Crne Gore bio utvrđen na 305,02 mil EUR, što je oko 25 miliona više nego godinu ranije. Nakon zaključka Vlade kojim je 1,31 milion eura preusmjeren sa Ministarstva unutrašnjih poslova na Ministarstvo javnih radova za projekat izgradnje otvorenog tranzitnog prihvatnog centra Božaj, ukupan iznos kapitalnog budžeta povećan je na 306,33 mil EUR.

Kako pokazuje izvještaj o izvršenju kapitalnog budžeta do drugog kvartala ove godine, tim sredstvima planirana je realizacija 396 projekata i aktivnosti, čija ukupna procijenjena vrijednost iznosi 9,71 mlrd EUR. Iako se radi o višegodišnjim projektima, ovogodišnja izdvajanja predstavljaju važan pokazatelj intenziteta investicionog ciklusa koji država planira u narednom periodu.

Do kraja drugog kvartala realizovano je 82,53 mil EUR, odnosno 27 odsto ukupnog plana. Poređenja radi, u istom periodu 2025. godine bilo je potrošeno 51,37 mil EUR, što znači da je ovogodišnja realizacija veća za 31,16 miliona.

Najveći dio kapitalnog budžeta usmjeren je na saobraćajnu infrastrukturu. Za autoputeve i brze saobraćajnice opredijeljeno je 97 miliona eura, odnosno oko 32 odsto ukupnih kapitalnih sredstava.

Novac je namijenjen za tri strateška projekta - nastavak autoputa Bar-Boljare na dionici Mateševo-Andrijevica, razvoj Jadransko-jonskog autoputa i brzih saobraćajnica, kao i izgradnju zaobilaznice Budva.

Upravo će ovi projekti biti ključni za dinamiku kapitalne potrošnje u narednim mjesecima, jer se radi o investicijama vrijednim stotine miliona eura koje ulaze u fazu konkretne realizacije.

Analiza strukture potrošnje pokazuje da je najveći dio novca u prvom polugodištu otišao na infrastrukturu od opšteg značaja, za koju je izdvojeno 25,24 mil EUR.

Za građevinske objekte potrošeno je 20,70 miliona, dok je za eksproprijaciju izdvojeno 18,90 mil EUR. Posebno značajan dio tog iznosa odnosi se na zaobilaznicu Budva, za koju je za rješavanje imovinsko-pravnih odnosa izdvojeno 18,70 miliona eura.

Za lokalnu infrastrukturu utrošeno je 11,97 mil EUR, dok je za projektnu dokumentaciju i konsultantske usluge izdvojeno 3,17 miliona eura.

Od ukupno realizovanih 82,53 miliona eura, najveći dio obezbijeđen je iz državnog budžeta. Iz opštih prihoda potrošeno je 79,88 mil EUR, iz kredita 1,87 miliona, dok su EU donacije učestvovale sa 650 hiljada eura.

Ministarstvo javnih radova jedan je od najvećih korisnika kapitalnog budžeta, sa 141,32 mil EUR opredijeljenih sredstava za 2026. godinu. To predstavlja gotovo polovinu ukupnog kapitalnog budžeta države.

Resor realizuje 334 projekta ukupne procijenjene vrijednosti oko 3,1 mlrd EUR, a do kraja drugog kvartala potrošio je 36,37 miliona, odnosno 26% raspoloživog iznosa.

Najveći dio finansiranja obezbijeđen je iz opštih prihoda budžeta, iz kojih je plaćeno 34,89 mil EUR, dok su krediti učestvovali sa 710 hiljada eura, EU sredstva sa 650 hiljada eura, a donacije sa 120 hiljada eura.

U odnosu na isti period prošle godine, realizacija Ministarstva javnih radova veća je za 8,15 mil EUR.

Dio najvećih projekata Ministarstva javnih radova odnosi se na razvoj sjevernog regiona. U fokusu su ski centri Cmiljača kod Bijelog Polja i Žarski kod Mojkovca, valorizacija Đalovića pećine, kao i žičara Lovćen-Cetinje.

Paralelno se realizuju projekti javne infrastrukture, među kojima su izgradnja Doma starih u Plavu, Filološkog fakulteta u Nikšiću, sportske hale u Plužinama, vatrogasno-spasilačkog doma u Nikšiću, kao i adaptacija deset srednjih stručnih škola.

U prvoj polovini godine završeni su tenderski postupci za više projekata, među kojima su izgradnja otvorenog tranzitnog centra Božaj vrijedna 1,43 miliona eura, prihvatnog centra u Spužu vrijednog gotovo milion eura, adaptacija sistema grijanja i hlađenja Doma zdravlja Cetinje vrijedna 440 hiljada eura i hidrogeološka istraživanja izvorišta Mareza vrijedna 145,6 hiljada eura.

Za projekte koje realizuje Uprava za saobraćaj opredijeljeno je 165 mil EUR, što predstavlja najveći pojedinačni iznos među kapitalnim korisnicima.

Do kraja juna realizovano je 46,16 mil EUR, odnosno 28% plana. Od tog iznosa, 45 mil EUR obezbijeđeno je iz opštih prihoda, a 1,16 miliona eura iz kreditnih sredstava.

Ako se izuzmu projekti autoputeva i brzih saobraćajnica koje realizuje Monteput, Uprava za saobraćaj je od svojih 68 mil EUR raspoloživih sredstava realizovala 26,95 miliona eura, odnosno 40 odsto plana.

To je za 3,87 miliona eura više nego u istom periodu prošle godine, što pokazuje ubrzanje aktivnosti na putnoj infrastrukturi.

Među projektima koji su trenutno u realizaciji su izgradnja bulevara Vojislavljevića sa mostom i kružnim tokom Cetinje-Nikšić, rekonstrukcija puta Bioča-Petnjica, put petlja Veruša-Lopate, rekonstrukcija magistrale Plužine-Nikšić-Danilovgrad, kao i sanacija mosta na Đurđevića Tari.

Ugovoreni su i novi poslovi, među kojima je rekonstrukcija puta Donji Ulići-Rijeka Crnojevića vrijedna 11,28 miliona eura, sanacija mosta Ujtin potok na magistrali Bar–Ulcinj vrijedna 1,2 miliona eura, kao i investiciono presvlačenje asfaltnih kolovoza vrijedno 2,15 miliona eura.

Posebnu težinu u kapitalnom budžetu imaju projekti koje realizuje Monteput, za koje je ove godine opredijeljeno 97,01 mil EUR.

Najvažniji projekat je nastavak autoputa Bar-Boljare, dionica Mateševo-Andrijevica, za koji je potpisan ugovor za projektovanje i izgradnju sa konzorcijumom PowerChina – Stecol – PCC vrijedan 693,97 mil EUR.

Pored toga, ugovorene su usluge stručnog nadzora vrijedne 14,45 miliona eura i tehnička podrška projektu vrijedna 2,4 miliona eura.

Finansijska konstrukcija projekta uključuje kredit EBRD-a od 200 miliona eura i donaciju Evropske komisije od 150 miliona eura.

Drugi kapitalni projekat koji ulazi u fazu realizacije jeste zaobilaznica Budva.

Za prvu fazu projekta ugovoreni su radovi vrijedni 237,47 mil EUR, dok je za stručni nadzor planirano dodatnih 8,46 miliona eura.

Država je već izdvojila 18,7 miliona eura za eksproprijaciju, čime su stvoreni preduslovi za početak radova na projektu koji bi trebalo da riješi jedan od najvećih saobraćajnih problema na crnogorskom primorju.

Iako najveći dio dugoročne vrijednosti kapitalnih projekata pripada sjeveru, gdje se nalazi 64 odsto ukupne procijenjene vrijednosti investicija, najveća realizacija u prvih šest mjeseci zabilježena je na jugu države.

Za projekte na sjeveru ove godine planirano je 135,10 mil EUR, za centralni region 88,01 milion, a za jug 65,82 mil EUR.

Međutim, do kraja juna na jugu je potrošeno 32,19 mil EUR, prvenstveno zbog velikih ulaganja u putnu infrastrukturu i eksproprijaciju za zaobilaznicu Budva.

Podaci o realizaciji Kapitalnog budžeta pokazuju da je 2026. godina počela znatno intenzivnije nego prethodna. Ipak, najveći dio investicionog ciklusa tek predstoji, jer će druga polovina godine biti ključna za prelazak velikih projekata iz faze pripreme i ugovaranja u fazu punih radova.

Autoput Mateševo–Andrijevica i zaobilaznica Budva biće glavni test sposobnosti države da realizuje kapitalne projekte velikog obima, dok će paralelna ulaganja u lokalnu i javnu infrastrukturu odrediti koliko će investicioni ciklus imati efekta na ravnomjeran razvoj svih regiona Crne Gore.