Serbia Edition
Serbische Ausgabe
Izdanje BiH
Izdanje Crna Gora
Vijesti
EK: Crnogorska ekonomija ubrzala, ključni pokretači lična potrošnja i investicije u osnovna sredstva
Komentari
Ilustracija (Foto: Shutterstock.com/GagoDesign)
U cijeloj 2025. godini realni BDP povećan je 2,7%, u poređenju sa rastom od 3,2% godinu ranije.
- U prvom kvartalu 2026. ključni pokretači rasta bili su lična potrošnja i bruto investicije u osnovna sredstva, koje su na godišnjem nivou porasle 6,8 odsto, odnosno 20,9% - navodi EK.
Rast javne potrošnje blago je usporio, na 1,2% na godišnjem nivou, sa 1,4% u četvrtom kvartalu 2025.
Izvoz robe i usluga smanjen je 14% na godišnjem nivou, čime je nastavljen trend slabih rezultata iz četvrtog kvartala 2025, kada je izvoz pao 12,8%.
Istovremeno, uvoz roba i usluga smanjen je 1,3% na godišnjem nivou, zbog čega je neto izvoz u prvom kvartalu negativno doprinio rastu BDP-a sa 3,8 procentnih poena.
Prema izvještaju EK, u drugom kvartalu rast industrijske proizvodnje snažno je ubrzao, na 13,1% u aprilu i 17,1% u maju, na godišnjem nivou, nakon povećanja od 7,5% u prvom kvartalu 2026.
- Rast u prvom kvartalu bio je podstaknut povećanjem proizvodnje električne energije od 27,3% na godišnjem nivou, dok su rudarstvo i prerađivačka industrija zabilježili pad od 17%, odnosno četiri odsto -navodi se.
Vrijednost izvedenih građevinskih radova povećana je 5,1% na godišnjem nivou u prvom kvartalu.
Podsjeća se da su na godišnjem Ekonomskom i finansijskom dijalogu između Evropske unije i regionalnih partnera, održanom 5. maja, usvojeni zajednički zaključci sa preporukama ekonomskih politika za svaku zemlju pojedinačno.
- Crna Gora pozvana je da ojača fiskalnu održivost ograničavanjem javne potrošnje i korišćenjem prihoda ostvarenih iznad plana za smanjenje deficita i povećanje državnih depozita - navela je EK.
Preporukama je, kako se dodaje, Crna Gora pozvana i da usvoji budžetske mjere za povećanje prihoda, unaprijedi upravljanje i finansijske rezultate državnih preduzeća, završi formiranje Fiskalnog savjeta i preispita funkcionisanje postojećih fiskalnih pravila.
Rast prometa u trgovini
EK navodi da je snažna potrošačka tražnja podržala je rast prometa u trgovini na malo od 4,7% na godišnjem nivou u prvom kvartalu. Rast je nastavljen u aprilu, kada je iznosio 3,7%, dok je u maju promet stagnirao.
- Podaci iz Ankete o radnoj snazi za prvi kvartal nijesu bili dostupni u trenutku izrade izvještaja - dodaje se.
Prosječna zarada porasla u maju
Prosječna neto mjesečna zarada, bez poreza i doprinosa, porasla je u maju 1,9% na godišnjem nivou i iznosila je 1.033 EUR.
Prosječna bruto zarada povećana je na 1.234 EUR u maju, sa 1.208 EUR godinu ranije.
Deficit tekućeg računa, posmatran kao pokretni zbir za četiri kvartala, povećan je na 21,3% BDP-a u prvom kvartalu 2026, sa 20,5% u četvrtom kvartalu 2025.
- Rast deficita bio je posljedica manjeg suficita u trgovini uslugama, koji je smanjen na 18,9% BDP-a, sa 19,5% u četvrtom kvartalu, dok je deficit u robnoj razmjeni blago smanjen, na 45,5% BDP-a sa 45,8% - navela je EK.
Suficit bilansa primarnog dohotka smanjen je na 0,3% BDP-a u četiri kvartala zaključno sa martom 2026, sa 0,8% u četvrtom kvartalu, dok je suficit sekundarnog dohotka ostao stabilan na pet odsto BDP-a.
Smanjen priliv SDI
Neto priliv stranih direktnih investicija iznosio je 5,9% BDP-a u četiri kvartala zaključno sa martom 2026, što je manje u odnosu na 6,5% u 2025. godini, i pokrio je samo dio deficita tekućeg računa.
Devizne rezerve smanjene su na nivo dovoljan za pokriće 3,5 mjeseci uvoza roba i usluga u prvom kvartalu 2026, sa 4,2 mjeseca na kraju 2025. godine.
Inflacija potrošačkih cijena povećana je na 3,8% na godišnjem nivou u aprilu, sa 2,9% u prvom kvartalu, a zatim je u maju usporila na 3,6%.
- Glavni pokretači inflacije od januara do maja bili su rast cijena u zdravstvu od šest odsto, uslugama smještaja i ishrane od 4,6%, saobraćaju od 5,7% i alkoholnim pićima od 5,3% - dodaje se.
Cijene hrane rasle su umjerenije, 2,7%, dok su cijene odjeće smanjene 0,8% na godišnjem nivou.
Bankarski sektor Crne Gore nastavio je da raste
Ukupni krediti komercijalnih banaka povećani su u maju 12,3% na godišnjem nivou, nakon rasta od 13,3% u aprilu.
Od januara do maja prosječan rast kredita iznosio je 13,3%.
Prema izvještaju, povećanje je uglavnom bilo podstaknuto snažnim rastom kredita privredi i stanovništvu, koji je u prosjeku iznosio 19,7%, odnosno 17,3% na godišnjem nivou.
Krediti državnim preduzećima porasli su 44%, dok su krediti javnom sektoru u istom periodu smanjeni 17%.
Krediti nerezidentima smanjeni su u maju 3,4% na godišnjem nivou, nakon pada od 13,4% u prvih pet mjeseci 2025, i činili su 19,6% ukupnih kredita.
Udio nekvalitetnih kredita blago je smanjen, na 2,5% ukupnih kredita u maju, sa 2,7% na kraju 2025. godine.
Rast depozita komercijalnih banaka ubrzao je na 5,7% na godišnjem nivou u maju, sa 3,7% u aprilu.
U prvih pet mjeseci prosječan rast depozita iznosio je 4,8%.
Depoziti kompanija i stanovništva porasli su u prosjeku 5,1%, odnosno 13,4% na godišnjem nivou.
Depoziti finansijskih institucija smanjeni su 4,2%.
Depoziti nerezidenata pali su 7,4% na godišnjem nivou u prvih pet mjeseci i u maju su činili 19,4% ukupnih depozita, u poređenju sa 21,4% u maju 2025.
- Bankarski sektor u cjelini ostao je stabilan i likvidan - ocijenila je EK.
Prinos na aktivu blago je smanjen na 2,3% u četvrtom kvartalu 2025, sa 2,7% u istom periodu 2024, dok je odnos likvidne aktive i kratkoročnih obaveza smanjen na 26,6%, sa 31,1%.
Novi podaci nijesu bili dostupni, ukazuje se u izvještaju.
Povećani budžetski prihodi
U prvih pet mjeseci 2026. budžetski prihodi povećani su 8,2% na godišnjem nivou i bili su 2,1% iznad plana.
- Tome je djelimično doprinio oporavak prihoda od doprinosa za penzijsko osiguranje, koji su porasli 22,6% na godišnjem nivou i bili 8,6% iznad plana - piše u izvještaju.
Poreski prihodi povećani su 4,9% na godišnjem nivou i bili su neznatno, 0,1%, ispod plana.
Prihodi od poreza na dodatu vrijednost i akciza povećani su 5,1%, odnosno 5,5% na godišnjem nivou.
Prihodi od poreza na dobit pravnih lica porasli su četiri odsto na godišnjem nivou, ali su bili 3,6% ispod plana.
Budžetski rashodi povećani su 10,1% na godišnjem nivou od januara do maja, ali su bili 7,7% ispod plana.
Kapitalni izdaci bili su 35% niži od planiranih budžetom, uprkos godišnjem rastu od 27%.
Ostali pokretači rasta rashoda bili su izdaci za socijalne transfere, koji su povećani 14,7%, i troškovi kamata, koji su porasli 25,3%.
Budžetski deficit u periodu od januara do maja iznosio je 1,1% projektovanog BDP-a, u poređenju sa suficitom od 0,6% BDP-a u istom periodu 2025. godine i planiranim deficitom od 3,2% za cijelu 2026.
U prvom kvartalu 2026. udio javnog duga smanjen je na 59% BDP-a, sa 63,5% na kraju 2025. godine.
Na kraju marta, državni depoziti, uključujući zlato, iznosili su 650,5 mil EUR, odnosno 7,6% BDP-a, što je manje u odnosu na 9,8% BDP-a u četvrtom kvartalu 2025.
Ojačala ekonomska aktivnost u cijelom regionu
Ekonomska aktivnost na Zapadnom Balkanu ojačala je u prvom kvartalu 2026. godine, navodi EK.
- Uprkos izazovnom spoljnom okruženju, ponderisana prosječna stopa rasta proizvodnje u regionu povećana je na 3,2%, sa 2,7% u prethodnom kvartalu. To je bio najbrži tempo rasta od četvrtog kvartala 2024. godine - ocijenila je EK.
Ubrzanje je, kako dodaje, bilo posljedica snažnijeg rasta u Srbiji, najvećoj ekonomiji regiona, gdje je stopa rasta povećana sa 2,2% u prethodna tri mjeseca na 3,2% u prvom kvartalu 2026. godine, zatim u Crnoj Gori, sa 1,5 na 2,6%, i na Kosovu, sa 3,9 na 5,4%, što je bila najviša stopa rasta u regionu.
Ekonomski rast u Albaniji i Sjevernoj Makedoniji blago je usporio u odnosu na prethodni kvartal, ali je ostao snažan i iznosio 3,7%, odnosno 3,1%.
U Bosni i Hercegovini rast BDP-a ostao je stabilan, ali na nižem nivou od 2,2%.
Komentari
Vaš komentar
Naš izbor
Rubrike za dalje čitanje
Potpuna informacija je dostupna samo komercijalnim korisnicima-pretplatnicima i neophodno je da se ulogujete.
Pratite na našem portalu vesti, tendere, investicione projekte, grantove i pravnu regulativu.
Registracija na eKapiji vam omogućava pristup potpunim informacijama i dnevnom biltenu
Naš dnevni ekonomski bilten će stizati na vašu mejl adresu krajem svakog radnog dana. Bilteni su personalizovani prema interesovanjima svakog korisnika zasebno,
uz konsultacije sa našim ekspertima.