Do izbora novih članova stopirane odluke Agencije za zaštitu konkurencije

Vlada je fomirala Komisiju za sprovođenje postupka po javnom konkursu za imenovanje predsjednika i člana Savjeta Agencije za zaštitu konkurencije (AZK). Pobjeda je prije desetak dana ukazala će, po svemu sudeći, proći nekoliko mjeseci dok Savjet Agencije ponovo bude operativan i bude u mogućnosti da odlučuje, iako je bilo poznato da članovima Savjeta Agencije za zaštitu konkurencije (AZK) u aprilu ističe mandat.

Članovi Komisije su savjetnice predsjednika Vlade Milena Milović i Jovana Bojović, zamjenica Generalnog sekretara Vlade Irena Vućić-Popović, sekretar Odbora za ekonomiju, finansije i budžet Skupštine Crne Gore Demir Mujević i šef kabineta ministra ekonomskog razvoja Vuk Ždralević.

U odluci Vlade o obrazovanju Komisije se navodi da su njeni zadaci da objavi javni konkurs za imenovanje predsjednika i jednog člana Savjeta Agencije za zaštitu konkurencije, sprovede postupak po javnom konkursu u skladu sa Zakonom o zaštiti konkurencije, izvrši provjeru blagovremenosti i potpunosti prijava kandidata, izvrši provjeru ispunjenosti uslova za imenovanje kandidata, obavi intervju sa kandidatima koji ispunjavaju propisane uslove, utvrdi rang listu kandidata za imenovanje predsjednika i članova Savjeta Agencije za zaštitu konkurencije, dostavi Vladi obrazloženi prijedlog rang liste kandidata za imenovanje predsjednika i člana Savjeta AZK-a.

Stručne i administrativno-tehničke poslove za potrebe Komisije obavlja Ministarstvo ekonomskog razvoja.

Podsjećamo da je Vlada 20. aprila konstatovala da je predsjedniku Savjeta AZK Draganu Damjanoviću i članici Plani Karadžić istekao mandat zbog čega je trenutno ova institucija onemogućena da donosi bilo kakvu odluku koja se odnosi na državnu pomoć i postupke iz oblasti konkurencije.

Prethodno je članica Ljubica Radović, koja je zamijenila Lepu Aleksić nakon što se penzionisala krajem prošle godine, u februaru podnijela ostavku. Vlada je na prijedlog Ministarstva ekonomskog razvoja (MER) polovinom marta, desetak dana prije nego je usvojen novi zakon o zaštiti konkurencije, za člana imenovala Danila Medojevića.

U njegovoj biografiji se navodi da ima zvanje mastera pravnih nauka stečeno na Univerzitetu Crne Gore te da je od 2017. godine radio u Ministarstvu sporta i mladih na savjetničkim pozicijama, a od 2024. godine bio načelnik Direkcije za registraciju sportskih organizacija. U njegovoj biografiji se ne pominje iskustvo u poslovima zaštite konkurencije ili kontrole državne pomoći.

Novi zakon je promijenio način izbora članova Savjeta Agencije koje su ranije predlagali direktno predstavnici ministarstava, a imenovala Vlada.

Sada, nakon formiranja komisije koju je imenovala Vlada, treba da se sprovede javni konkurs, vrednuju prijave, organizuju intervjui, pa tek nakon toga da se Vladi predlože kandidati koje bi trebalo da imenuje u Savjet AZK.

Iako je tokom javne rasprave o Zakonu o zaštiti konkurencije Ministarstvo ekonomskog razvoja usvojilo više sugestija učesnika da članove Savjeta predlaže skupštinski odbor na osnovu javnog konkursa, po uzoru na ostale regulatorne agencije, zakon je ipak donio drugačije rješenje. Tada je ukazano da bi radi postizanja operativne nezavisnosti AZK trebalo u potpunosti odvojiti od izvršne vlasti.

Ministarstvo ekonomskog razvoja je odlučilo, što su poslanici podržali, da članove Savjeta ipak bira Vlada na javnom konkursu. Članovi će se birati na četiri godine uz mogućnost da na toj funkciji, koja će biti profesionalna, budu najviše dva puta. Biće im zabranjeno da obavljaju poslaničku, neku drugu javnu funkciju ili bilo koju drugu djelatnost. Iz Ministarstva ekonomskog razvoja su ranije Pobjedi, upitani zbog čega su se ipak odlučili za ovaj model iako su prihvatili sugestije učesnika javne rasprave, kazali da nijesu u obavezi da svaku sugestiju uvrste u tekst zakona.

Naglasili su da konačno normativno rješenje mora biti usklađeno sa važećim pravnim okvirom i sistemskim zakonima. Rečeno je da je AZK definisana kao organ državne uprave, što pretpostavlja nadležnost Vlade i sprovođenje postupka izbora putem javnog konkursa. To je, kako su dodali, usklađeno i sa obavezama iz Direktive 2019/1 (ECN+) koja propisuje da države moraju obezbijediti nezavisnost, stručnost i transparentnost u radu nacionalnih tijela za zaštitu konkurencije.

Za predsjednika i člana Savjeta moći će da se prijave fakultetski obrazovani kandidati iz oblasti prava ili ekonomije, koji uživaju lični i profesionalni ugled sa najmanje deset godina radnog iskustva u ovim oblastima. Vladina komisija će, kako se navodi u zakonskom rješenju, obaviti intervju sa kandidatima i Vladi dostaviti rang listu za imenovanje. Navodi se i da će, u slučaju da svi kandidati budu ispunjavali zakonske uslove, komisija uzimati u obzir radno iskustvo, sa akcentom na ono iz oblasti zaštite konkurencije i kontrole državne pomoći. Oni koji su u posljednjih deset godina bili poslanici, odbornici, članovi Vlade, partijski funkcioneri ili pak osuđeni zbog zloupotrebe službene dužnosti, prevare ili drugog krivičnog djela, neće imati prolaz.

Iako se tokom javne rasprave sugestija učesnika odnosila i na to da se broj članova sa tri poveća na pet, što je Ministarstvo ekonomskog razvoja inicijalno uvažio, ostalo je postojeće zakonsko rješenje.

- Konačno opredjeljenje u pogledu broja članova zasnovano je na procjeni efikasnosti rada, racionalnosti organizacije i administrativnih kapaciteta, sa ciljem uspostavljanja optimalnog modela odlučivanja koji obezbjeđuje stručnost i operativnost Savjeta. Dodatno, uvažena je činjenica da članovi Savjeta obavljaju posao profesionalno, odnosno zasnivaju radni odnos u Agenciji – kazali su ranije iz Ministarstva.

Iz Vlade su nedavno saopštili da je ovaj tekst usaglašen sa Direktivom koja posebno naglašava potrebu da nacionalna tijela za zaštitu konkurencije imaju adekvatna ovlašćenja, institucionalnu nezavisnost i dovoljno finansijskih, ljudskih i tehničkih resursa kako bi mogli efikasno primjenjivati pravila konkurencije.

- Novim zakonom jačaju se dodatno nadležnosti AZK, unapređuju istražna ovlašćenja, uređuje sistem procesnih garancija u postupku pred AZK, kao i mehanizmi saradnje sa Evropskom komisijom i organima za zaštitu konkurencije članica EU – saopšteno je ranije iz Vlade.

AZK od sada može izricati novčane kazne kao upravne mjere i periodične novčane kazne, a može i samoinicijativno pokretati postupke i donositi odluke, čime se jača regulatorna uloga. AZK će moći odrediti kaznu u visini do deset odsto ukupnog svjetskog prihoda u godini koja je prethodila onoj kada se desila povreda konkurencije. Osim toga, rok zastare je novim zakonskim rješenjem sa dvije podignut na tri godine od trenutka učinjene povrede konkurencije.

Onima koji ometaju ili onemogućavaju ovlašćena lica AZK da sprovedu nadzor, koji zloupotrijebe privilegovanu komunikaciju, ne postupe po zahtjevu ili dostave netačne podatke prijeti novčana kazna u visini do jedan odsto ukupnog svjetskog godišnjeg prihoda.

Prema izvještaju o radu za 2025. godinu koji je Vlada nedavno usvojila, AZK je prošle godine prihodovala oko 1,57 miliona eura po osnovu naknada za postupke odobrenja koncentracija. AZK se finansira iz državnog budžeta iz kojeg je prošle godine dobila 846.400 eura, dok prihodom koji ostvare od naknada nemaju pravo raspolaganja, već je on u nadležnosti Ministarstva finansija.