Nuklearna avijacija? Rolls-Royce SMR i Equilibrion razvijaju održivo avio-gorivo nove generacije

Britanski nuklearni konzorcijum Rolls-Royce SMR potpisao je memorandum o razumijevanju sa konsultantskom i razvojnom kompanijom Equilibrion kako bi zajednički sproveli tehničku i ekonomsku procjenu proizvodnje održivog avio-goriva (SAF) uz pomoć malih modularnih reaktora. Ova saradnja otvara potpuno novo poglavlje u dekarbonizaciji avio-industrije, koristeći konstantnu toplotnu i električnu energiju iz nuklearnih izvora za sintisanje održivog avijacijskog goriva

Naime, kompanija Equilibrion je razvila sopstveni modularni sistem Eq.flight za proizvodnju sintetičkog avio-goriva (e-SAF: Synthetic Aviation Fuel. Koje valja razlikovati od "Sustainable Aviation Fuel", takođe skraćenice "SAF", ali bez "e" prefiksa, što bi bilo aviogorivo dobijeno iz bio izvora, odnosno iz žitarica kao i, na primjer bio dizel) putem procesa Power-to-Liquids – PtL. Ovaj sistem zahtijeva ogromne i konstantne unose energije kako bi bio maksimalno efikasan.

Kombinovanjem ove dvije tehnologije, samo jedan Rolls-Royce SMR reaktor ima potencijal da proizvede preko 160 miliona litara održivog avio-goriva godišnje. To bi pokrilo čak jednu trećinu ukupnog britanskog nacionalnog cilja za 2040. godinu kada je u pitanju PtL gorivo.

Studija izvodljivosti na aerodromu u Bristolu

Najava ove saradnje poklopila se sa uspješnim završetkom studije izvodljivosti za masovnu proizvodnju nuklearnog e-SAF-a i vodonika na jugozapadu Engleske. Studiju su sproveli Aerodrom Bristol i Equilibrion, uz podršku kompanija Q8Aviation i Exolum.

Rezultati studije su potvrdili da bi lociranje SMR reaktora u ovom regionu moglo u potpunosti da podiri tranziciju aerodroma ka nultim emisijama. Implementacija projekta Eq.flight, koji je podržan i grantom Ministarstva saobraćaja Velike Britanije u okviru Fonda za napredna goriva, mogla bi da smanji ukupne emisije sa letova na Aerodromu Bristol za 29% već do 2035. godine. Pored ekološkog benefita, procjenjuje se da svako ovakvo postrojenje može generisati oko 10 000 visokokvalifikovanih lokalnih radnih mjesta tokom svog životnog vijeka.

Trenutno, održiva avio-goriva zadovoljavaju manje od 1% globalne potražnje u avijaciji, dok britanska državna strategija nalaže da do 2040. godine udeo SAF-a u rezervoarima aviona mora iznositi 22% – ali ovi brojevi uključuju i biogoriva, a nije poznato koji procenat održivih aviogoriva bi trebalo da bude SAF a koji e-SAF i pretpostavljamo da bi potonji bio daleko manji. Kako bilo, partneri u ovom projektu planiraju da prvu svjetsku demonstraciju sistema Eq.flight izvedu do 2030. godine kako bi u praksi potvrdili tehničku održivost i komercijalnu isplativost ovog nuklearno-avijatičarskog modela.

Ono što ovu vijest izdvaja je ono što se u poslednje vrijeme naziva sector coupling - dubinsko uvezivanje nuklearnog sektora sa granama industrije koje je najteže dekarbonizovati, ovog puta - avijacije. Avio-saobraćaj ne može tek tako da pređe na baterije ili direktno sagorevanje vodonika u komercijalnim komercijalnim avionima u dogledno vrijeme. Zapravo, poprilično smo sigurni da neće nikada, te da je održivo aviogorivo, bilo sintetičko ili bio-gorivo, jedino realistično rješenje za dekarbonizaciju avijacije. A nuklearna industrija, vidimo, ovdje ima svoj "čip". Mada ga je imala i ranije: nuklearni pogon za avijaciju je, naime, jedno od prvih ozbiljno razmatranih opcija za komercijalnu (i posebno vojnu) upotrebu nuklearne energije. I SAD i SSSR su imali svoje eksperimentalne bombardere koji su imali konvencionalni pogon, ali su nosili operativne nuklearne reaktore: Konvejer NB-36H i Tupoljev Tu-95LAL. Ipak, ova su istraživanja obustavljena nakon što je razvijeni jeftiniji i efikasniji metodi dostave nuklearnih bojevih glava – strateške balističke rakete.

A dodajemo i još jednu stvar: bilo koji projetak održivog goriva – ne samo u avijaciji – moraće da ispuni i još jedan kriterijum: moraće da bude jeftiniji od fosilnih goriva da bi bio poželjan i komercijalno uspješan – a bojimo se da se to neće skoro desiti.

Rolls Royce SMR

Equilibrion

nuklearna avijacija

održivo aviogorivo SAF

Synthetic Aviation Fuel