Negativne cijene struje stigle i na srpsko tržište - Berza SEEPEX najavila prve aukcije za 5. i 6. maj

Berza struje SEEPEX sa sjedištem u Beogradu u maju ulazi u novu fazu rada, pošto je i zvanično najavila uvođenje negativnih cijena u trgovanje. SEEPEX, zajedničko preduzeće Elektromreže Srbije i evropske EPEX SPOT, ocijenio je u saopštenju da uvođenje negativnih cijena predstavlja važan korak u razvoju tržišta i njegove transparentnosti kao i da priprema srpsko za intergraciju u EU tržište električne energije.

Trgovanje po novim pravilima funkcionisaće kroz dva ključna modela prodaje koji omogućavaju da kupci budu plaćeni za preuzimanje energije. Za glavno tržište, gdje se struja kupuje "dan unaprijed", prvi aukcijski dan sa negativnim cijenama biće 5. maj 2026. godine, dok je struju koja tada bude kupljena dan isporuke 6. maj 2026. godine.

Kada je riječ o takozvanom unutardnevnom tržištu, koje služi za trgovinu u realnom vremenu, negativne cijene za isporuku 6. maja postaće dostupne samo posle 23 sata po srednjoevropskom ljetnjem vremenu 5. maja 2026. godine, pojasnio je SEEPEX u saopštenju.

Uporedo sa ovim, mijenjaju se i najniže moguće cijene na berzi.

Dosadašnja granica od nula evra, ispod koje cijena nije mogla da padne, biće pomjerena na minus 500 EUR za tržište "dan unaprijed", dok će za unutardnevno tržište taj prag biti minus 9.999 EUR. SEEPEX je u istakao da to predstavlja standard harmonizovane minimalne kliring cijene koji se koristi širom EU.

Uvođenju negativnih cijena na našu berzu struje prethodile su izmjene Pravila o radu tržišta električne energije, uz obrazloženje da je neophodno da se domaći sistem prilagodi evropskoj praksi, ali i činjenici da i u našem sistemu raste udio obnovljivih izvora energije.

Profesor Nikola Rajaković sa Elektrotehničkog fakulteta u Beogradu je tokom javne rasprave o izmjenama pravila, u razgovoru za Nedeljnik objasnio da se upravo kod OIE nerijetko dešava da proizvodnja nadmaši potražnju za strujom – što otvara prostor da i cijene odu u minus.

- U takvim momentima operator, da ne bi isključivao elektranu, raubovao opremu ili pravio prevelika prilagođavanja u sistemu, kaže – bolje da ja malo platim pa da neko preuzme tu energiju - objasnio je on.

Tada je zaključio i da za domaćinstva direktne posljedice uvođenja negativnih cijena neće biti odmah primijetne, ali da se dugoročno otvara prostor za efikasnije upravljanje potrošnjom.