Turizam i energetika stubovi stabilnosti u CG - Inflacija i globalni potresi prijete standardu u 2026.

Iako crnogorska ekonomija bilježi stabilan rast BDP-a od oko 3,2% na početku 2026. godine, građani se suočavaju sa izazovom da li "žive bolje ili samo troše više". Ekonomista Savo Martinović analizirao je trenutne ekonomske prilike, naglašavajući da spoljni faktori, poput rata na Bliskom istoku i rasta cijena energenata, diktiraju tempo domaćeg oporavka.

Martinović ističe da se ekonomska situacija nije značajno promijenila od jeseni, ali da geostrateški potresi unose nesigurnost kod investitora i potrošača.

- Svaka ratna dešavanja znače nestabilnost, a to u principu znači lošiji položaj za sve, pa i za našu malu ekonomiju. Država mora intervenisati u kriznim vremenima kako bi ispravila tržišne anomalije. Primjer smanjenja akciza na gorivo je standardna mjera koju države preduzimaju da bi ublažile skokove cijena inputa za svaku proizvodnju i transport, sprečavajući da inflacija "pojede" realne dohotke - objasnio je Martinović.

Kao ključni faktor koji će opredijeliti ekonomski rezultat u ovoj godini, Martinović izdvaja turizam, koji direktno ili indirektno čini preko 20% BDP-a.

- Postoje pozitivne informacije sa berzi o interesovanju, ali te podatke treba uzeti sa rezervom jer smo i prošle godine imali pad usljed otkazivanja rezervacija. Ono što je bolje nego lani jeste vazdušna povezanost. Od 1. aprila imamo veliki broj novih low-cost linija, a država je prvi put proglasila linije od javnog interesa prema Zapadnoj Evropi koje će subvencionisati. To je potencijal koji moramo iskoristiti kako bismo nadomjestili tržišta poput Izraela, na koje ove godine ne možemo računati - navodi on.

Kritikujući preveliku zavisnost od države kao poslodavca, Martinović naglašava da se Crna Gora mora okrenuti sektorima đe može biti konkurentna na regionalnom nivou.

- Najveću šansu u izvozu vidim u energetici. Gašenjem Kombinata aluminijuma, Crna Gora je postala država sa viškom električne energije, koja je danas, u eri vještačke inteligencije i baza podataka, izuzetno tražen proizvod. Naši hidropotencijali su apsolutno neiskorišćeni. Uz pametnu politiku zaštite životne sredine, tu leže stabilni izvori prihoda za državu - ističe.

Govoreći o dugoročnom razvoju, Martinović je upozorio na potrebu za predvidljivim poslovnim ambijentom i kritički se osvrnuo na proces pristupanja Evropskoj uniji.

- Ozbiljnog razvoja nema bez stranih investitora. Za njih je presudan stabilan poreski sistem, a ne onaj koji se svake godine mijenja novim propisima u decembru. Takođe, niko ne govori o administrativnim troškovima pristupanja EU. To je proces koji košta – zahtijeva resurse, ljude i uspostavljanje komplikovanih institucija. Ipak, to je pravac koji ne možemo izbjeći ako želimo jedinstveno tržište kapitala i radne snage - dodao je on.

Po pitanju poboljšanja standarda u naredne dvije do tri godine, Martinović ostaje uzdržan zbog visoke nesigurnosti na globalnom nivou.

- Pesimista sam za kratkoročne korake u ovoj godini. Rizik od opšteg rasta cijena je izraženiji nego lani. Svako domaćinstvo je na neki način privredni subjekt i mora se okrenuti sopstvenim mogućnostima, a ne samo čekati da država rješava ekonomske probleme. Trenutni geostrateški momenat je takav da donosioci odluka u svijetu često više ne slijede racionalne ekonomske principe, što otežava bilo kakve prognoze za male sisteme poput našeg - zaključuje Martinović.