EU predložila specijalne vize za profesionalne vozače iz zemalja van Šengena

Nova vizna strategija koju je objavila Evropska unija predviđa sistemsko rješenje za profesionalne vozače iz zemalja van Šengena u vidu specijalnih viza. Evropska komisija prvi put eksplicitno pominje vozače kamiona iz trećih zemalja kao jednu od profesionalnih kategorija za koje bi mogla da budu uvedena nova pravila produženog kratkoročnog boravka u Šengenskom prostoru, saznaje Blic Biznis iz izvora bliskih sa EU.

U danas objavljenoj strateškoj analizi Komisija navodi da postojeći režim 90 dana boravka u periodu od 180 dana stvara ozbiljne probleme za sektore koji zavise od stalne prekogranične mobilnosti, među kojima je i teretni transport, što je pitanje od posebnog značaja za zemlje Zapadnog Balkana. U dokumentu Evropske komisije navodi se da važeća pravila EU dozvoljavaju boravak u Šengenu do 90 dana u okviru 180 dana, dok svaki duži boravak zahtijeva dugoročnu vizu ili boravišnu dozvolu. Međutim, Komisija konstatuje da pojedine kategorije profesionalaca iz trećih zemalja, koje u velikoj mjeri zavise od česte mobilnosti između država članica, imaju potrebu da borave u EU duže od dozvoljenog limita, bez namjere trajnog nastanjivanja.

Među tim kategorijama izričito se navode vozači kamiona koji obavljaju usluge za kompanije u Evropskoj uniji, uz umjetnike na turnejama, sportiste i stručnjake angažovane na prekograničnim projektima. Za zemlje Zapadnog Balkana ovo pitanje ima dodatnu težinu jer veliki dio teretnog saobraćaja ka EU obavljaju vozači koji nisu državljani država članica. Ograničenja boravka, u kombinaciji sa dugim čekanjima na granicama, dovode do prekida rada, dodatnih troškova i smanjene konkurentnosti transportnih kompanija iz regiona.

Komisija u dokumentu navodi da je postojeći sistem dodatno zakomplikovan bilateralnim sporazumima koje su pojedine države članice zaključile pre stupanja na snagu šengenskih pravila, a koji omogućavaju boravak duži od 90 dana samo na teritoriji konkretne države. Takva rješenja, kako se ocjenjuje, narušavaju jedinstvenu primjenu šengenskog sistema. Evropska komisija najavljuje da će u saradnji sa državama članicama raditi na pronalaženju pragmatičnih rješenja koja bi omogućila produžene kratkoročne boravke za odabrane kategorije državljana trećih zemalja, uz očuvanje bezbjednosnih standarda i ekonomske koristi za EU.

U tom kontekstu, Komisija razmatra i mogućnost uvođenja novog zakonodavnog okvira na nivou EU, sa posebnim fokusom na produžena pravila kratkotrajnog boravka, kao i postepeno ukidanje postojećih bilateralnih sporazuma koji odstupaju od jedinstvenih šengenskih pravila. U dokumentu se naglašava da se zasad radi o strateškim razmatranjima i analizi, a da će eventualne izmjene pravila zavisiti od daljih pregovora između Evropske komisije i država članica.

Kao jedan od narednih koraka navodi se i razmatranje novih pravila za produžene kratkoročne boravke za profesionalce iz trećih zemalja, uključujući vozače kamiona. Za transportni sektor Zapadnog Balkana, ova najava predstavlja prvi jasan signal iz Brisela da se problem boravka profesionalnih vozača prepoznaje na nivou EU, u trenutku kada su protesti i blokade granica zbog primjene šengenskih pravila postali regionalno pitanje.

Prevoznici iz Srbije, Bosne i Hercegovine i Sjeverne Makedonije četvrti dan blokiraju teretni saobraćaj na prelazima sa zemljama Šengena, a danas su blokade prekinuli prevoznici iz Crne Gore jer su postigli dogovor sa vlastima.