Jovović: Crnogorskom turizmu potreban zaokret od brojnosti ka platežno snažnijim gostima

Iako turistička statistika i ove godine bilježi rast dolazaka i stabilne prihode od inostranog turizma, crnogorski turizam se i dalje razvija bez jasne strategije i dugoročne vizije. Model rasta zasnovan na masovnosti i kvantitetu, umjesto na platežno snažnijoj strukturi gostiju i većoj dodatoj vrijednosti po posjetiocu, postaje sve ozbiljnije razvojno ograničenje. Dominacija privatnog i rezidencijalnog smještaja, nekontrolisana apartmanizacija obale i izostanak funkcionalnog destinacijskog menadžmenta dodatno urušavaju konkurentnost destinacije, upozorava predsjednik Odbora udruženja za turizam i ugostiteljstvo Privredne komore Crne Gore Ranko Jovović.

On ističe da je krajnje vrijeme da se fokus sa pukog rasta broja gostiju prebaci na kvalitet ponude, potrošnju i održiv ekonomski efekat turizma.

- Crnogorski turizam u ovu godinu ulazi sa potvrđenim interesovanjem tržišta i prepoznatljivim prirodnim i kulturnim potencijalom, ali i sa strukturnim slabostima koje već duže vrijeme opterećuju njegov razvoj. Rast dolazaka i stabilni prihodi od inostranog turizma potvrđuju atraktivnost destinacije, ali istovremeno ukazuju da se razvoj i dalje dominantno oslanja na kvantitet, a ne na kvalitet – saopštio je Jovović Pobjedi.

Njega posebno zabrinjava nepovoljna struktura smještajnih kapaciteta, sa izraženom dominacijom privatnog i rezidencijalnog smještaja.

- Apartmanizacija priobalnog prostora postaje jedno od najozbiljnijih razvojnih ograničenja, jer dugoročno smanjuje kapacitet destinacije za kvalitetan turizam, povećava sezonalnost i direktno ugrožava konkurentnost hotelijerstva i organizovanog holiday turizma. Prostorna politika se, u tom smislu, mora posmatrati kao sastavni dio turističke politike. Dodatni problem predstavlja nepostojanje funkcionalnog sistema destinacijskog menadžmenta i pouzdane evidencije svih smještajnih kapaciteta. Bez toga, strateško planiranje ostaje ograničeno, a razvoj turizma se prečesto prepušta kratkoročnim rješenjima i parcijalnim interesima - smatra Jovović.

Po njegovim riječima, strateški cilj za 2026. godinu mora biti jasan: prelazak sa rasta zasnovanog na volumenu na rast zasnovan na vrijednosti. To podrazumijeva jasnu turističku politiku, dugoročno planiranje i snažniji fokus na kvalitet proizvoda i iskustva koje destinacija nudi.

- U tom kontekstu, strateški marketing destinacije ima ključnu ulogu. Crnoj Gori je potrebna profesionalizovana, digitalizovana i konzistentna marketing strategija, sa jasno definisanim ciljnim tržištima, porukama i očekivanim efektima. Nacionalna turistička organizacija, u saradnji sa lokalnim turističkim organizacijama i privatnim sektorom, mora preuzeti snažniju koordinacionu ulogu, kako bi se izbjegla fragmentacija nastupa i neujednačeno predstavljanje destinacije - kazao je Jovović.

Smatra da marketing ne smije biti samo promotivni alat, već strateški instrument upravljanja potražnjom, produženja sezone i pozicioniranja Crne Gore kao održive i prepoznatljive destinacije.

- Poseban fokus treba staviti na autentične lokalne priče, premium narativ i jasnu diferencijaciju proizvoda, umjesto opštih i nedovoljno fokusiranih poruka - smatra Jovović.

Što se tiče izazova i uloge države i PKCG u podršci smatra da se u ovoj godini treba odnositi na upravljanje sistemom turizma.

- Bez jasnih pravila, standarda i institucionalne stabilnosti, potencijali ostaju nedovoljno iskorišćeni. Jedan od ključnih izazova ostaje avio-dostupnost i stanje aerodromske infrastrukture. Aerodromi u Podgorici i Tivtu moraju biti tretirani kao strateška turistička infrastruktura, uz dodatna ulaganja, produženje operativnih vremena i bolje planiranje linija, naročito u vansezonskom periodu - objašnjava Jovović.

Poreska politika, kako naglašava, mora prepoznati turizam kao investicionu granu, sa potrebom za stabilnim i predvidivim fiskalnim okvirom.

- Posebno pitanje predstavlja konkurentnost usljed visine poreza na dodatu vrijednost (PDV) na turističke usluge, što direktno utiče na investicije u hotelijerstvo i cjelogodišnje poslovanje - naglašava Jovović dodajući da jedan od najkritičnijih izazova nedostatak radne snage.

- Uvođenje i normativno definisanje kategorije stalnog sezonskog radnika u turizmu, što je Privredna komora Crne Gore u više navrata inicirala, predstavlja važno rješenje za stabilizaciju tržišta rada i unapređenje kvaliteta usluge - kazao je Jovović dodajući da problemi zimske turističke sezone dodatno ukazuju na potrebu sistemskih rješenja – Bez bolje avio-povezanosti, sadržaja, kadrova i infrastrukture nema stvarnog cjelogodišnjeg turizma – rekao je Jovović.

Dodaje da PKCG, kroz Odbor za turizam i ugostiteljstvo, ostaje posvećen partner institucijama, sa jasnim stavom da javno-privatni dijalog mora biti kontinuiran, strukturiran i suštinski, a ne deklarativan.

- Zaključno, 2026. godina mora biti godina u kojoj se upravljanje turizmom vraća u fokus javnih politika. Samo kroz jasno definisane standarde, odgovorno upravljanje prostorom i snažnu koordinaciju svih aktera moguće je izgraditi održiv, konkurentan i dugoročno stabilan turizam u Crnoj Gori - poručuje Jovović.

Ranko Jovović smatra da upravljanje plažama predstavlja još jedno važno sistemsko pitanje.

- Plaže su jedan od ključnih resursa crnogorskog turizma, ali postojeći modeli kratkoročnog zakupa i neujednačenih standarda ne omogućavaju dugoročna ulaganja u kvalitet, ekologiju i sadržaj. Neophodno je uvesti jasne nacionalne standarde, dugoročniji model upravljanja i bolju kontrolu, kako bi se plaže razvijale kao strateški dio turističkog identiteta, a ne isključivo kao sezonski komercijalni resurs - ističe Jovović.