Srbija razvija jezički model za srpski jezik koji otvara prostor za primjenu AI u obrazovanju, zdravstvu, pravosuđu, kulturi, javnoj upravi i privredi

Direktor Kancelarije za IT i eUpravu Mihailo Jovanović i predsednik Privredne komore Srbije Marko Čadež potpisali su Sporazum o saradnji u cilju što efikasnijeg sprovođenja programa širenja znanja iz oblasti digitalne transformacije "Srbija digitalizuje", kao i razvoja nacionalnog LLM modela, odnosno velikog jezičkog modela za srpski jezik, saopšteno je iz Kancelarije za IT i eUpravu.

Jovanović je izjavio da ovaj Sporazum dolazi u trenutku kada je, prema indeksu Svetske banke koji mjeri zrelost razvoja javne uprave, Srbija zauzela 2. mesto u Evropi i 6. mesto u svetu, dok se prema Oksfordovom indeksu spremnosti za primjenu vještačke inteligencije svrstala među 20% najspremnijih zemalja svijeta. On je istakao da upravo u takvom kontekstu ovaj Sporazum predstavlja važan korak ka međunarodnoj promociji domaćih rješenja u oblasti eUprave, kao i ka daljem razvoju i široj primjeni vještačke inteligencije.

- Prvi put Srbija sistemski i strateški pristupa razvoju i treniranju velikog AI jezičkog modela za srpski jezik koji otvara prostor za primjenu vještačke inteligencije u obrazovanju, zdravstvu, pravosuđu, kulturi, javnoj upravi i privredi. Razvojem velikog AI jezičkog modela za srpski jezik čuvamo naš digitalni i AI suverenitet, pazeći da podaci ostaju u zemlji. Ovaj model omogućiće da srpski jezik, pismo i identitet budu ravnopravno zastupljeni u globalnom digitalnom prostoru, uz potpunu kontrolu nad podacima, standardima i etičkim principima. Zahvaljujući postojećem superkompjuteru u Državnom data centru u Kragujevcu i planiranoj instalaciji još dva superkompjutera tokom 2026. godine, Srbija stvara i unapređuje sopstvenu AI infrastrukturu, dok razvoj srpskog jezičkog modela ima veliki kulturni i identitetski značaj - kazao je Jovanović.

Kako je dodao, očekuje se da se ovom projektu vrlo brzo priključe i mnoge druge institucije u prvom redu Narodna biblioteka, Univerzitetska biblioteka, RTS, RTV, Institut za razvoj vještačke inteligencije i mnoge druge.

Marko Čadež istakao je da će razvijanje nacionalnog AI jezičkog modela za srpski jezik za privredu imati ogromne benefite poput smanjenja troškova razvoja rješenja, rasta produktivnosti, automatizaciju korisničke podrške i prodaje, kao i brže donošenje poslovnih odluka zasnovanih na podacima.

- Svaka kompanija, bez obzira na stepen digitalizacije, moći će da se transformiše lakše, brže i jednostavnije, uz znatno niže ulazne barijere za primjenu vještačke inteligencije. To važi za sve sektore – od energetike i poljoprivrede, gdje AI omogućava pametno upravljanje resursima, preko finansija sa naprednim digitalnim asistentima i komunikacijom sa klijentima na srpskom jeziku, do zdravstva kroz analizu medicinske dokumentacije, bržu dijagnostiku i bezbedno čuvanje podataka o zdravlju građana - naveo je on.

U obrazovanju, djeca i studenti, kako je istakao, imaće pristup AI alatima na srpskom jeziku, uz bezbjednosne filtere, dok će u pravnom sistemu domaći jezički model unaprijediti rad advokata, sudova i javnih bilježnika, uz preciznu i standardizovanu upotrebu jezika.

- Mala i srednja preduzeća doživeće najveću promenu kroz automatizovanu prodaju, marketing asistente i digitalnu podršku poslovanju, što im omogućava da budu konkurentnija na domaćem i međunarodnom tržištu. Stvaranje sopstvenog jezičkog modela i uvođenje 5G mreže dve su ključne prekretnice koje Srbiju pozicioniraju kao izvoznika inovacija, snažan digitalni ekosistem i regionalni inovacioni hab, sa jasnim benefitima za privredu, građane i društvo u cjelini - rekao je Čadež.

On je rekao da je plan da se internacionalizuju IT rešenja i plasiraju inovativni alati koje je razvila Kancelarija za IT i eUpravu. U toku su pregovori sa Taškentom o preuzimanju programa eBeba, jer je Uzbekistan najmlađa Centralnoazijska republika u kojoj se godišnje rodi milion beba.