Pozitivni trendovi u bankarskom sektoru, SEPA sistem stabilan

Domaći bankarski sistem je stabilan, likvidan i adekvatno kapitalizovan, uz nastavak rasta ključnih bilansnih pozicija, ocijenjeno je na sastanku guvernerke Centralne banke Crne Gore (CBCG) Irene Radović sa upravama poslovnih banaka.

Kako je saopšteno, na sastanku su razmotrena aktuelna kretanja u bankarskom sektoru, rezultati nakon priključenja SEPA sistemu plaćanja, kao i ključni prioriteti za naredni period. Uz guvernerku, u radu sastanka učestvovali su i viceguverneri CBCG Zorica Kalezić, Gordana Kalezić i Milan Remiković.

Konstatovano je da je u prvih mjesec dana primjene SEPA, zabilježen snažan rast broja platnih transakcija, naročito u segmentu manjih iznosa do 200 eura, uz povećanje elektronski iniciranih naloga i jasnu preferenciju korisnika ka bržim i jeftinijim digitalnim kanalima, dvostruko jeftinijim od transakcija iniciranih na šalterima banaka.

- Više banaka već obavlja preko 80 odsto naloga kroz SEPA, dok je tržište u cjelini pokazalo vidljiv pomak ka supstituciji tradicionalnih skupljih SWIFT transfera. Ovakvi trendovi jasno potvrđuju da građani i privreda pažljivo prate cijenu i kvalitet usluge i spremno biraju savremenija, brža i isplativija rješenja - navodi se u saopštenju.

Na sastanku je razgovarano i o nedavno usvojenim izmjenama tarifnika CBCG kojima su naknade za obradu transakcija u nacionalnom platnom sistemu prepolovljene: RTGS naknada sa 1,50 eura na 0,75 eura, a DNS naknada sa 0,10 eura na 0,05 eura.

- U skladu sa principima EU modela pokrića troškova, kao i pripremama za uvođenje TIPS Clone sistema i jačanje konkurentnosti u odnosu na evropske centralne banke, CBCG je preuzela najveći dio finansijskog tereta reforme, uz očekivani kumulativni pad prihoda od 12,37 mil EUR u periodu 2026 - 2030. Imajući u vidu navedeno, banke su obavezne da efekat nižih troškova u cjelini prenesu na građane i privredu kroz usklađivanje svojih tarifnika najkasnije do 1. decembra 2025. godine - saopštili su.

CBCG će kroz redovni nadzor pratiti puno sprovođenje ovih obaveza u interesu transparentnog i efikasnog platnog prometa za sve korisnike.

U nastavku sastanka razmotrene su i ključne regulatorne aktivnosti sprovedene tokom ove godine. Istaknuto je da CBCG ulaže snažne i kontinuirane napore u cilju potpune harmonizacije domaćeg regulatornog okvira sa savremenim evropskim standardima supervizije. Posebno je istaknuto da je CBCG tokom 2025. godine pripremila Nacrt zakona o izmjenama i dopunama Zakona o kreditnim institucijama, u potpunosti usklađen sa CRD VI direktivom, čija će primjena u državama članicama EU biti obavezna od 11. januara 2026. godine.

- Ovim proaktivnim pristupom, odnosno uspostavljanjem regulatornog okvira koji je usklađen sa EU zahtjevima koji će tek početi da se primjenjuju, CBCG demonstrira visoku institucionalnu zrelost i jasno strateško opredjeljenje - istakla je guvernerka Radović, dodajući da takva pozicija dodatno jača sigurnost i stabilnost finansijskog sistema.

Tim CBCG je najavio da će se intenzivne regulatorne i supervizorske aktivnosti nastaviti i tokom 2026. godine, sa fokusom na dalje jačanje upravljanja rizicima, otpornosti bankarskog sektora i usklađivanja sa najboljim praksama evropskog nadzornog modela.

- Posebna pažnja biće posvećena implementaciji ESG principa, kroz unapređenje internih kapaciteta i politika, kako bi se obezbijedila dosljedna primjena evropskih smjernica i prelazak na održive modele upravljanja rizicima. Takođe su započete aktivnosti na usaglašavanju sa DORA regulativom (Digital Operational Resilience Act), evropskim standardom koji osigurava otpornost finansijskih institucija na sajber rizike i tehnološke incidente - kazali su iz CBCG.

Istaknut je značaj unapređenja integriteta finansijskog sistema koji je ostvaren u posljednjem periodu, uz snažan napredak u oblasti sprečavanja pranja novca i finansiranja terorizma, kako u dijelu usklađivanja regulative, tako i u dijelu supervizorske prakse CBCG, koja je dodatno unaprijeđena i kroz intezivnu saradnju CBCG sa centralnim bankama Eurosistema. Naglašen je i napredak ostvaren aktivnostima CBCG u oblasti zaštite potrošača, usvajanjem 10 podzakonskih akata Zakona o potrošačkim kreditima, sa ciljem daljeg snaženja položaja potrošača, i preduzete brojne mjere u cilju jačanja inkluzije potrošača.

Naglašeno je da CBCG i poslovne banke dijele zajedničku odgovornost za izgradnju snažnog, modernog i otpornog finansijskog sistema. Banke su iskazale spremnost da, kao i do sada, podrže sve inicijative usmjerene na jačanje zdravlja i stabilnosti bankarskog sektora i očuvanje finansijske stabilnosti.

- Dalja modernizacija platne infrastrukture, unapređenje kvaliteta usluga, bolja zaštita korisnika i dosljedna implementacija najviših evropskih standarda ostaju ključni prioriteti u periodu koji slijedi - zaključuje se u saopštenju.