EIB: Evropska preduzeća nastavljaju investiranje u zelenu i digitalnu tranziciju

Godišnje Istraživanje o investicijama, koje je sprovela Evropska investiciona banka (EIB), pokazalo je da evropska preduzeća nastavljaju da investiraju u zelenu i digitalnu tranziciju, kao i da pokazuju otpornost uprkos kolebljivom globalnom okruženju. Ovo istraživanje pokazalo je i da devet od deset preduzeća (92%) u Evropskoj uniji (EU) investira u mere za smanjenje emisije štetnih gasova.

Kako je navedeno, geopolitičke i trgovinske napetosti usporavaju investicije na obje strane Atlantika, pri čemu carine SAD imaju veći uticaj na američka preduzeća.

Israživanje je pokazalo i da 86% evropskih kompanija nastavlja da investira, mada opreznije nego prethodnih godina zbog veće političke, regulatorne i ekonomske nesigurnosti.

Glavna ekonomistkinja EIB Debora Revoltela rekla je da iako neizvjesnost veoma opterećuje preduzeća, iako ona za sad uspijevaju da se izbore sa šokovima.

- Postoji čvrsta riješenost da se ulaže u digitalizaciju i zelene inicijative, koje su od ključnog značaja za održavanje konkurentnosti na globalnom tržištu koje se neprestano mijenja. Jasno je da se težište stavlja na zelenu tranziciju, pri čemu se znatan dio investicija usmjerava na održive prakse - navela je ona.

Pema istraživanju EIB, preduzeća u Evropi usvajaju napredne oblike vještačke inteligencije (AI) otprilike istim tempom kakav se bilježi u SAD.

Udio preduzeća koja uvode generativnu AI iznosi 37% u EU, u poređenju sa 36% u SAD.

Ipak, evropska preduzeća zaostaju za američkim kada je riječ o primjeni AI u oblastima kao što su korisničke usluge, interni procesi, marketing i ljudski resursi.

Pored toga, 81% preduzeća u SAD koja koriste AI to čine u više od dvije aktivnosti u poređenju sa evropskim preduzećima gdje je taj udio 55 odsto.

Istraživanje EIB za 2025. godinu takođe je pokazalo da 83% preduzeća u EU navodi neizvjesnost, a 79% nedostatak kvalifikovane radne snage kao glavne prepreke investiranju.

Pokauzalo se i da su troškovi energije ograničavajući faktor za 75% evropskih preduzeća, što, kako je istaknuto, ukazuje na značaj bržeg uvođenja obnovljive energije kao pokretača konkurentnosti EU.

Kada je riječ o budućem periodu, preduzeća prednost daju investicijama u zamjenu mehanizacije u odnosu na proširenje kapaciteta, pri čemu 26% planira da proširi poslovanje u naredne tri godine, dok slične namjere iskazuje 37% američkih preduzeća.

Udio preduzeća sa finansijskim ograničenjima neznatno je opao u poređenju sa prethodnim godinama.

Oko 16% evropskih preduzeća koja investiraju koristi podršku politike u obliku bespovratnih sredstava ili finansiranja pod povoljnim uslovima.

Podsjeća se da je 61% mera podrške u EU usmereno na konkretne ciljeve politike (41% podržava zelenu tranziciju, a 29% inovacije).

Preduzeća sa obje strane Atlantika sve su zabrinutija zbog nedavnih promena carina i dažbina, pri čemu ih 77% preduzeća u SAD smatra glavnom preprekom, u poređenju sa 48% u EU.

Potencijal za rast dovodi se u vezu sa pojačanim naporima u pravcu evropske integracije i pojednostavljenja.

Konkretnije, 62% evropskih preduzeća smatra tržište EU fragmentiranim, dok se kod malih i srednjih preduzeća (MSP) birokratski troškovi procjenjuju na oko dva odsto njihovih prihoda.

Istraživanje EIB obuhvatilo je više od 12.000 preduzeća u EU i više od 800 preduzeća u SAD anketiranih od aprila do jula 2025. godine.

Podsjeća se da je EIB institucija dugoročnog kreditiranja EU, u vlasništvu država članica Unije.

EIB finansira investicije kojima se ostvaruju ciljevi politike EU, jačajući delovanje u oblasti klime i zaštite životne sredine, digitalizacije i tehnoloških inovacija, bezbjednosti i odbrane, kohezije, poljoprivrede i bioekonomije, socijalne infrastrukture, unije tržišta kapitala i izgradnje snažnije Evrope u mirnijem i prosperitetnijem svijetu.

Grupacija EIB, u čijem je sastavu i Evropski investicioni fond, ugovorila je, tokom 2024. godine, novo finansiranje u iznosu od gotovo 89 milijardi evra za više od 900 projekata sa velikim uticajem, čime je povećala konkurentnost i bezbjednost Evrope.

Oko polovine finansiranja sredstvima EIB u EU usmjerava se kohezionim regionima u kojima je dohodak po glavi stanovnika ispod prosjeka EU, dok gotovo 60 odsto godišnjih investicija Grupacije EIB podržava klimatske mjere i održivost životne sredine.