Kostić: Crnogorska ekonomija ima potrebu za znatno većim stopama ekonomskog rasta

Crna Gora ima potrebu za znatno većim stopama ekonomskog rasta, ocijenio je predsjednik Crnogorskog udruženja poslodavaca (CUP) i ekonomski analitičar, Vasilije Kostić.

U prošloj godini ostvaren je najmanji rast crnogorske ekonomije od 2016. godine, izuzev 2020. godine kada je započeta pandemija kovid 19, a došlo je i do značajnog pada u odnosu na 2023. godinu. Monstat je u srijedu objavio da je stopa rasta bruto domaćeg proizvoda (BDP) za prošlu godinu iznosila 3,2%.

Kostić je ocijenio, u izjavi za Pobjedu, da je riječ je o ozbiljnom i drastičnom padu u odnosu na 2023. godinu.

- Ako posmatramo stopu ekonomskog rasta, odnosno rast BDP-a u prošloj godini izolovano, samu za sebe onda ta stopa od 3,2% ne djeluje loše - naprotiv, pogotovu ako se imaju u vidu prosječne stope rasta u EU koje se kreću između jedan do dva odsto. To je, dakle, još uvijek vrlo dinamična stopa rasta. Međutim, ukoliko se stopa ekonomskog rasta iz prošle godine stavi u odnos sa prethodnim godinama, na primjer sa 2023, vidimo da se taj rast gotovo prepolovio i sa stope rasta od 6,3% spao na 3,2% - rekao je Kostić.

Dakle, riječ je o ozbiljnom i drastičnom padu, a sva je prilika da se ne radi o trenutnom padu, već da će se, kako smatra, pad nastaviti i u ovoj godini (sa svim posljedicama koje takav trend nosi) imajući u vidu podatke o ekonomskom rastu za prvi i drugi kvartal tekuće godine.

On smatra da se dešava ono što je nužno i što je očekivano, a to je da vještački podstican plamen ekonomskog rasta - potpirivan rastućom ličnom potrošnjom zasnovanom na povećanim dohocima odnosno programima Evropa sad 1 i 2, mimo rasta produktivnosti - jenjava, te da takav obrazac ima ozbiljna ograničenja na koja je više puta ukazivano, ali koja su bila bez odjeka.

- Sada je već izvjesno da ozbiljna ograničenja takvog pristupa postaju vidljiva i da se manifestuju u vidu ekonomskog usporavanja, visoke inflacije, pada životnog standarda i rasta uvoza. I to što rast malaksava i gubi na snazi, a inflacija uzima maha i još nije najgora posljedica. Dugoročno, gora stvar od toga je da strada opšte stanje ekonomije koje se mijenja na gore, što će reći, da ekonomija gubi snagu i da je još više umanjila ionako skromne performanse za stabilnim i održivim rastom, odnosno za neophodnim strukturnim promjenama - rekao je Kostić.

On je naveo da je ekonomski rast jedna od najvažnijih svari u svakoj ekonomiji.

- Međutim, ekonomski rast sam za sebe ne predstavlja mnogo jer BDP raste i kad raste proizvodnja mrtvačkih sanduka. Ukoliko rast nije održiv i nije praćen adekvatnim sistemom distribucije, odnosno raspodjele i ako se dobrobiti rasta ravnomjerno ne raspoređuju na njegove građane, onda od takvog rasta nema mnogo vajde - upozorio je Kostić i dodao da u tom slučaju standard najvećeg broja građana ne raste i oni od takvog rasta nemaju koristi.

Prema njegovim riječima, ključno je da za dugoročnu održivost rast počiva na rastu produktivnosti. Samo na taj način rast može da znači prosperitet i dobrobit za građane.

On je naveo da crnogorska ekonomija ima potrebu za znatno većim stopama ekonomskog rasta, ukoliko želi da u što kraćem roku dostigne razvijene zemlje zapadne Evrope.

- Stopa rasta od šest odsto bi, na primjer, značila da bi sadašnji BDP udvostručili za 12 godina (tada bi dohodak po glavi stanovnika bio oko oko 25.000 EUR, primjera radi, prosječan BDP u EU je nešto preko 44.000 EUR. Bili bi, dakle, za 12 godina na polovini prosječnog dohotka u EU, a pri stopi od 3,2 odsto BDP bi udvostručili tek za 22,5 godina, odnosno tek bi tada bili na polovini prosjeka EU - rekao je Kostić.

On je dodao da je iz toga jasno kakve stope ekonomskog rasta su potrebne Crnoj Gori i od kolikog je značaja za njene građane da se vodi odgovorna ekonomska politika koja bi rezultirala stabilnim dinamičnim stopama ekonomskog rasta.

Kostić je naveo što je potrebno uraditi da stope rasta BDP-a budu veće i da se ubrza ekonomski rast.

- Neophodno je funkcionalno društvo kao preduslov, strategija dugoročnog razvoja sa planom usklađenosti regionalnog razvoja zemlje, jasna industrijska politika kao posljedica strategije razvoja, investicije u infrastrukturu, obrazovanje, zdravstvo, podrška istraživanjima, start-apovima, inovacijama, kao i uspostavljanje partnerstava između obrazovnih, istraživačkih institucija i državnih organa, restrukturiranje državne uprave i još mnogo toga - zaključio je Kostić.