Oštar pad stranih direktnih investicija u Srbiju, više od 76%

Prošla godina je bila rekordna u privlačenju stranih direktnih investicija (SDI), ali je, prema podacima objavljenim u stručnom biltenu "Makroekonomske analize i trendovi" (MAT), neto priliv u prva četiri mjeseca ove godine iznosio svega 385,4 mil EUR. To je, kako je naznačeno, za čak 76,7% manje nego u istom periodu prethodne godine.

Stručnjaci objašnjavaju da je do ovako ogromnog pada došlo usljed dvostrukog negativnog efekta, jer je priliv po osnovu SDI nerezidenata u Srbiju u periodu od januara do aprila 2025. smanjen za nepunih 50% (49,8% manje), i iznosio je 948,7 mil EUR. Istovremeno, odliv investicija iz Srbije više je nego udvostručen, jer je zabilježen rast od 141,6%, pa je iznosio 563,3 mil EUR, odnosno za 330,1 mil EUR više.

Ipak, MAT izdvaja i jedan strukturno pozitivan trend.

- U strukturi ukupnog priliva, po osnovu SDI nerezidenata u Srbiju koji je iznosio 948,7 mil EUR, udio vlasničkih ulaganja, uključujući i reinvestiranu dobit, povećan je sa 78,2% na 91,7%, dok je udio međukompanijskog zaduživanja smanjen na 8,3%. Veće učešće vlasničkih ulaganja u odnosu na međukompanijsko zaduživanje smatra se povoljnim, jer kamate koje se plaćaju na međukompanijske kredite predstavljaju trošak i ne podliježu oporezivanju, za razliku od dividendi ostvarenih po osnovu vlasničkih ulaganja koje predstavljaju dobit i podliježu oporezivanju - navodi se u MAT-u.

Kako je istakao ekonomista Ivan Nikolić, urednik tog stručnog biltena, razlozi za pad priliva SDI mogu se naći u brojnim ograničenjima.

- Imamo krizu u evrozoni, slabe poslovne aktivnosti, a tu su i naši unutrašnji problemi u vezi s blokadama... Sve to je uticalo na pad stranih direktnih investicija - kazao je Nikolić.

Teško je u ovom trenutku zamisliti da Srbija može bez stranih investitora, posebno ako se zna da je zemlja u poslednjih pet godina bili jedna od najbrže rastućih ekonomija u Evropi. Ali, kako objašnjavaju ekonomisti, treba da budemo zabrinuti zbog aktuelne situacije i pada SDI, budući da to sve potiče od rata u Ukrajini, strukturnih problema u evrozoni, tehničke recesije, trgovinske politike Trampove administracije. U takvom okruženju, ni Srbija ne može da računa na istu strukturu i dinamiku i privlačenje investitora i izvoza, i ključnih poluga ekonomskog rasta.

Da će zbog smanjenja investicija, ekonomskog pada svakako biti, potvrdio je za Politiku i prof. Ljubodrag Savić, s Ekonomskog fakulteta u Beogradu.

- Ipak, treba podsjetiti da je učešće SDI u BDP-u od osam do deset odsto, kako u kojoj zemlji. Umanjenje stope rasta možemo da očekujemo, ali ne treba investicije i BDP direktno dovoditi u vezu - kazao je prof. Savić, dodajući da je možda još veća posljedica pada investicija u Srbiji čitav splet kriznih događaja u zemlji.

- Time se šalje loša poruka, i onima koji su planirali da dođu i onima koji su već ovdje. Da li će oni sada nastaviti proizvodnju ili odložiti planiranu investiciju, to je pitanje. Uz to, postoji i mnogo onih koji su odustali od ulaganja u Srbiju, ne samo zbog blokada i ne samo od Srbije. Digli su ruke od investiranja, i to je tako u mnogim regionima - dodao je on.