U slučaju loše turističke sezone moguće smanjenje potrošnje ili novo zaduživanje

Ukoliko ljetnja turistička sezona ne bude u skladu sa očekivanjima, to će uticati na budžetske prihode, što bi za posljedicu moglo imati dva scenarija - smanjenje potrošnje ili zaduživanje, saopštila je profesorica Ekonomskog fakulteta u Podgorici, Maja Baćović.

Ona je, komentarišući podatke Ministarstva finansija da je u prva tri mjeseca ove godine ostvaren deficit budžeta od 63,9 mil EUR, kazala Pobjedi da to na postojećem nivou i u prvom kvartalu nije zabrinjavajući, iako bi bilo bolje da ga uopšte nema.

- Podaci o izvršenju budžeta u prvom kvartalu pokazuju da je manji dio tekućih rashoda finansiran deficitarno u ovom periodu. Ostvaren je deficit od 63,9 miliona, dok su kapitalni rashodi iznosili 30,8 mil EUR. Ipak, budžetski prihodi imaju sezonski karakter, pa se ova situacija može uravnotežiti u narednom periodu - objasnila je Baćeović.

Ukoliko bi se, prema njenim riječima, poreski prihodi ostvarivali u skladu sa planiranim do kraja godine, u skladu sa planom budžeta nije predviđeno deficitarno finansiranje tekuće potrošnje.

- Problem može nastati ukoliko ljetnja turistička sezona ne bude u skladu sa očekivanjima, što će onda uticati i na budžetske prihode. Tada su moguća dva scenarija. Prvi, u kojem je moguće održati fiskalnu ravnotežu smanjenjem potrošnje, i drugi - u kojem će biti neophodno finansirati deficit zaduživanjem - objasnila je Baćović.

Iz Vlade je ranije najavljivano da će tokom godine iz tekućih prihoda moći da se pokrivaju tekući rashodi i da se sredstva iz zaduživanja neće koristiti za tekuće rashode.

Prihodi budžeta za prva tri mjeseca ove godine iznosili su 580,4 mil EUR ili 7,3% procijenjenog bruto domaćeg proizvoda (BDP), što je 4,7 mil EUR ili 0,8% više u odnosu na isti period prethodne godine. Ipak, do ispunjenja plana za period januar-mart nedostajalo je 13 mil EUR, odnosno realizacija plana prihoda za navedeni period iznosila je 97,8%.

- Smanjenje poreskih prihoda za 13 mil EUR nije značajno odstupanje. Riječ je o razlici od svega 0,3% u odnosu na plan. Takva odstupanja su uvijek moguća zbog fluktuacija u obimu ekonomske aktivnosti - kazala je Baćović.

U prvom kvartalu doprinosi su ostvareni u iznosu od 84,4 mil EUR što je 30,4 miliona ili 26,5% manje u odnosu na isti period prošle godine godine i 7,7 miliona ili 8,3% manje u odnosu na plan.

Baćović smatra da je smanjenje prihoda od doprinosa u potpunosti očekivano nakon početka primjene programa Evropa sad 2, jer je, kako je navela, rast zarada nedovoljan da obezbijedi kompenzaciju prihoda izgubljenih smanjenjem stope doprinosa za penzijsko osiguranje.

- U prvom kvartalu ove godine prihodi od doprinosa za penziono osiguranje su niži oko 12% od planiranih. Ukoliko se nastavi takav trend, neophodni transferi iz budžeta ka Fondu PIO biće na godišnjem nivou veći 40 do 50 mil EUR u odnosu na planirane. Ukoliko se ne ostvare uštede na drugim pozicijama, ovo može povećati deficit i kreirati potrebu njegovog finansiranja zaduživanjem - navela je Baćović.

Izdaci budžeta za prva tri mjeseca ove godine iznosili su 644,3 mil EUR ili 8,1% procijenjenog BDP-a. U odnosu na isti period prethodne godine, izdaci su veći 60,9 miliona ili 10,4% i dodatna potrošnja iskazana je u okviru potreba većeg izdvajanja troškova mandatornog karaktera. U odnosu na plan ove godine, izdaci su manji za 69,9 mil EUR ili 9,8%i, kako kažu iz Ministarstva finansija, odraz su dinamike pristizanja obaveza u ovom periodu.

- Smanjenje izdataka u odnosu na plan definitivno je doprinijelo boljem fiskalnom saldu na kraju prvog kvartala, ukoliko dinamika pristizanja obaveza u narednom periodu ne znači da će rashodi u narednim mjesecima biti veći od planiranih, a time uticati i na kasnije pogoršanje fiskalnog salda. Ukoliko je riječ o stvarnim uštedama i racionalizaciji tekuće potrošnje, onda je to dobar signal - rekla je Baćović.

Ona je dodala da bi niži kapitalni rashodi u odnosu na plan trebalo da budu izuzetak, a ne pravilo, jer, kako kaže, veći kapitalni rashodi daju razvojni karakter fiskalnoj politici.

- U prva tri mjeseca ove godine ostvareni su i tekući i kapitalni rashodi niži od planiranih. Tekući rashodi su bili niži 12 odsto i ukoliko je riječ o stvarnom smanjenju potrošnje, po mom mišljenju, to je pozitivan signal, jer smatram da je tekuće rashode i trebalo planirati umjerenije planom budžeta za ovu godinu. Nadam se da nije riječ o obavezama koje dospijevaju naknadno, odnosno da ovaj trend neće biti zamijenjen bržim rastom rashoda u narednim mjesecima - saopštila je Baćović.

Zabrinjavaju je niži kapitalni rashodi 22 odsto od planiranih, koji su, prema njenim riječima, i u planu budžeta za ovu godinu trebalo da budu na većem nivou. Ona smatra da je u uslovima niskih kapitalnih rashoda upitno i očuvanje vrijednosti fiksnog kapitala u Crnoj Gori, a kamoli njegovo uvećanje, jer se fiksni kapital troši, odnosno njegova vrijednost se vremenom smanjuje za vrijednost amortizacije.

- Ukoliko nove investicije nijesu veće od te vrijednosti, njegova ukupna vrijednost se umanjuje. Istovremeno su, iako značajno umjerenije, smanjeni i budžetski prihodi, i to je sve u konačnom rezultiralo deficitom koji je manji od planiranog, ali i dalje veći od realizovanih kapitalnih rashoda. S obzirom na sezonske oscilacije u poreskim prihodima (rast prihoda u drugom i naročito trećem kvartalu zbog rasta izvoza usluga), deficit na ovom nivou u prvom kvartalu nije zabrinjavajući, iako bi razvojno, a i za potrebe upravljanja javnim dugom, bilo bolje da nemamo uopšte fiskalni deficit - kazala je Baćović.