Aerodromi Crne Gore traže avion za obuku osoblja

Državno preduzeće Aerodromi Crne Gore (ACG) raspisalo je tender za nabavku aviona za obuku svog osoblja, a kojim će najvjerovatnije, u posjed te firme doći jedan od rashodovanih aviona tipa "Fokker F-100" koji su nekada letjeli u floti bivšeg nacionalnog avio-prevoznika Montenegro airlinesa (MA).

"Vijesti" ovo saznaju nezvanično od izvora iz ACG uz pojašnjenje da je riječ o avionu koji je holandska kompanija Airline Fleet Support lani kupila od stečajne uprave MA i sa koga je poskidala motore i upotrebljive djelove. Ostatak aviona se nalazi na podgoričkom aerodromu.

Tender procjenjenje vrijednosti 45.980 eura sa PDV-om traje do 9. aprila kada će biti i otvorene ponude. ACG su u tenderu naveli da traže rashodovani komercijalni putnički avion za potrebe uvježbavanja operativnih službi na aerodromu.

- Vazduhoplov koji je povučen iz operativne upotrebe, koji sadrži osnovne konstruktivne elemente za potrebe uvježbavanja izvršilaca koji obavljaju poslove iz domena sigurnosti i bezbjednosti na aerodromu. Vazduhoplov treba da je konstruisan na način da je kada je bio u potpuno operativnom stanju, omogućavao prevoz putnika, prtljaga i tereta. Sadašnja namjena vazduhoplova bi bila prvenstveno za potrebe uvježbavanja postupaka i aktivnosti izvršilaca operativnih službi na aerodromu prilikom redovnog obavljanja aktivnosti na opsluživanju vazduhoplova (prilazak i odmicanje opreme za opsluživanje, postupak odleđivanja vazduhoplova, prevlačenje vazduhoplova upotrebom specijalizovane opreme i slično). Takođe, isti bi se koristio i za svrhu uvježbavanja aktivnosti i postupaka u kriznim i vanrednim situacijama (evakuacija iz vazduhoplova, taktike gašenja požara i slično) - piše u tenderu.

Državno preduzeće traži "ogoljeni" avion sa koga su skinuti motori i tzv. APU (pomoćni generator) na kojem su sačuvana krila i rep, ali se ne pokreću kontrolne površine na krilima, horizontalnom i vertikalnom stabilizatoru. Traži se da avion ima netaknut svoj stajni trap kako bi ga ACG shodno svojim potrebama, na aerodromu u Podgorica moglo premještati povlačenjem "push back" tegljačima ili traktorima, koji se i inače koriste za to prilikom redovnih aerodromskih operacija sa opsluživanjem vazduhoplova. Zahtijeva se da sva vrata na putničkoj kabini, odnosno na prtljažnom prostoru aviona budu ispravna i funkcionalna, te da enterijer putničke kabine treba da sadrži "sve panele i poklopce kako bi se sačuvao originalan izgled kabine i da postojeće instalacije i kablovi u unutrašnjosti trupa nedostupni sa unutrašnje strane."

- Enterijer bagažnika vazduhoplova treba da je cjelovit i neoštećen odnosno da su svi paneli na svom mjestu i da su dostupne mreže na svim odeljcima - navodi se u tenderu uz napomenu da trup aviona mora biti cjelovit i bez oštećenja, da svi otvori u vidu vjetrobranskih stakala i stakala na prozorima treba da budu cjeloviti i funkcionalni kako bi spriječili prodor vode u unutrašnjost trupa, dok iz unutrašnjosti pilotske kabine svi uređaji, instalacije i instrumenti treba da budu demontirani.

I u tenderu specificiranih dimenzija traženog aviona (dužina trupa, raspon krila i visina) vidi se da ACG pretenduju da nabave rashodovani avion tipa "Fokker F-100" kakvih je ukupno pet komada svojevremeno letjelo u floti MA. Posljednji avion bivšeg nacionalnog avio-prevoznika zadnji je let obavio u decembru 2020. kada je MA bankrotirao, a njegova flota prizemljena. Ovaj avion je prošle godine stečajna uprava MA prodala holandskoj firmi Airline Fleet Support pa je on nakon remonta u Holandiji, odnedavno ponovo u redovnoj upotrebi i od januara ove godine ponovno leti u floti kompanije Skyward Express u Keniji. Stečajna uprava MA prošle nedjelje donela je odluku o prodaji posljednjeg raspoloživog od ranije prestala četiri aviona F-100, letjelice registarske oznake 40-AOT, po ceni od 57.000 eura, biznismenu Bojanu Dragašu iz SAD koji namjerava da taj avion rastavi u djelove i na nekoj drugoj lokaciji ga ponovno sastavi i pretvori u restoran.

Krajem 2023. firmi Hashtag iz Srbije je prodat F-100 registarske oznake 4O-AOP za 145.000 eura, a holandskoj kompaniji Airline Fleet Support isti takav avion registarske oznake 40-AOL za 85.000 eura. Holandska kompanija je potom u ljeto prošle godine kupila još jedan bivši MA avion F-100, registarske oznake 4O-AOK za 65.900 eura. Upravo će taj avion, odnosno ono što je ostalo od njega nakon što su Holanđani u međuvremenu sa njega poskidali motore i sve druge još upotrebljive djelove, sada, prema nezvaničnim informacijama "Vijesti", otkupiti ACG.

- Državnom preduzeću duže vrijeme treba takav vježbovni poligon, a Holanđanima se više isplati da već ogoljeni avion podaju u komadu na licu mjesta u Podgorici gdje se on nalazi, nego da ga tu režu kao sekundarnu sirovinu - rekao je izvor "Vijesti".

Praksa pretvaranja starih i rashodovanih putničkih aviona u vježbovne poligone za trening aerodromskih vatrogasno-spasilačkih, odnosno službi za opsluživanje je uobičajena u svijetu, a u regionu je najsvežiji takav primjer nekadašnji JAT-ov avion tipa "McDonnell-Douglas DC-9" (YU – AJM) koji je 2005. prestao da leti i već godinama služi kao vatrogasni poligon na Aerodromu Nikola Tesla u Beogradu.