ASP: Rješenja iz Nacrta zakona neće spriječiti propadanje sjevera

Predložena rješenja u Nacrtu zakona o regionalnom razvoju, ukoliko budu usvojena u planiranom obliku, neće značajnije doprinijeti smanjivanju duboko izraženog regionalnog jaza i naročito neće spriječiti ekstremno vidljivo propadanje sjevernog regiona, ocijenjeno je iz Akcije za socijalnu pravdu (ASP).

Ta nevladina organizacija je pripremila komentare na Nacrt zakona, koji je na javnoj raspravi bio prethodnih 20 dana. Jedna od ključnih novina Nacrta zakona tiče se uvođenja obaveze za Vladu da donosi godišnji program podsticaja regionalnog razvoja, za koji država obezbjeđuje sredstva u iznosu od jedan odsto do dva odsto u odnosu na tekući godišnji budžet.

- Iako bi se zakonske izmjene za godišnji program podsticaja primjenjivale tek od naredne godine, ako se usvoje, na primjeru Predloga budžeta za ovu godinu, kojim je tekući budžet projektovan na 1,5 mlrd EUR, godišnji program podsticaja bi iznosio od 15 do 30 miliona, što se čini nedovoljnim da značajnije doprinese razvoju naročito ugroženog sjevernog regiona, koji je izložen velikim migracionim procesima i ozbiljnom riziku od siromaštva - smatraju u ASP-u.

ASP je preporučila da se taj iznos utvrdi u većem procentu od predloženog, te da se izbjegnu formulacije "od – do", jer to ostavlja prostor da se u praksi suštinski mogu izdvajati najniži iznosi, što nije u interesu smanjivanja regionalnog jaza u zemlji.

- Nacrtom zakona o regionalnom razvoju sada se opštine grupišu u tri kategorije shodno stepenu razvijenosti, pa će do 85% prosjeka indeksa razvijenosti biti grupa nedovoljno razvijenih opština, do 100% prosjeka srednje razvijene, a preko 100% su razvijene - navodi se u saopštenju.

Sadašnjim zakonom je definisano šest grupa – prva do 30% prosjeka indeksa razvijenosti, druga do 50%, treća do 75% (ove tri grupe su predstavljale manje razvijene opštine), četvrta do 100%, peta do 125% i šesta preko 125% prosjeka indeksa razvijenosti. Imajući u vidu da najveći broj opština spada u nedovoljno razvijene, ASP je preporučila da se zakonski propiše da se za opštine sa najnižim indeksom razvijenosti opredjeljuju najveći iznosi podsticaja, koji bi se normom procentualno izrazili, jer će se tako uticati da oni kojima najviše treba najviše i dobiju, a što posljedično može uticati na smanjenje regionalnog jaza u zemlji.

- Zakon o regionalnom razvoju prepoznaje sjeverni, centralni i primorski region, a podsticaji su subvencije, subvencije kamatne stope na zajmove, povoljni krediti, garancije, fiskalne olakšice - navodi se u saopštenju.

Pored ostalog, umjesto na trogodišnjem nivou, Nacrtom zakona se preporučuje da se indeksi razvijenosti utvrđuju na dvogodišnjem nivou, dok će se strategija regionalnog razvoja donositi na četiri godine, za razliku od sedam godina, kao do sada, što su svakako primjerenija rješenja, a imajući u vidu stepen razlike u razvoju pojedinih područja u državi, te je potrebno i strategijski djelovati u kraćim rokovima.

Sa druge strane, ASP je ukazala da je nejasno zašto se briše dio odredbe da se politika regionalnog razvoja, pored ostaloga, zasniva na podsticaju zapošljavanja, već se sada navodi da se to čini na osnovu "korišćenja sopstvenih razvojnih potencijala".

- Nedavni rezultati popisa pokazali su frapantne brojke o stanju u sjevernom regionu zemlje, koji bukvalno propada i nestaje, za razliku od centralnog i južnog dijela države, gdje je situacija nešto povoljnija. ASP cijeni da se takvo stanje može promijeniti samo odlučnim opredjeljenjem države, koje mora biti pretočeno i u zakonske okvire, da se najugroženijim lokalnim samoupravama opredjeljuje najveća finansijska podrška, čime bi se konačno i sa deklarativnog nivoa prešlo na konkretan teren - zaključuje se u saopštenju.