Usvojiti budžet u najkraćem roku - Ministarstvo finansija upozorava na posljedice zbog privremenog finansiranja

Ministarstvo finansija, koje Rješenjem o privremenom finansiranju za januar obezbjeđuje sredstva za funkcionisanje države tokom ovog mjeseca, upozorava da hitno treba usvojiti budžet za ovu godinu da bi se izbjegla šteta po državu i njene građane.

Urgentna je potreba da Skupština Crne Gore usvoji budžet države u najkraćem mogućem roku, da bi se osigurala fiskalna stabilnost, nastavak reformskih procesa i ispunjavanje međunarodnih obaveza.

- Napominjemo da je 2025. godina izazovna, a neusvajanje budžeta i privremeno finansiranja mogli bi, u značajnoj mjeri, otežati funkcionisanje države i dovesti u pitanje blagovremeno finansiranje svih obaveza. Pravovremeno djelovanje od ključnog je značaja za očuvanje ekonomskog prosperiteta i stabilnosti.

I reosrnog ministarstva ukazuju da privremeno finansiranje smanjuje raspoloživa sredstva za realizaciju planiranih reformi, kapitalnih projekata i redovnih aktivnosti institucija.

Poseban izazov predstavlja obezbjeđivanje likvidnosti države, imajući u vidu da se kroz usvajanje budžeta i odluke o zaduživanju, stvaraju pretpostavke za obezbjeđivanje izvora finansiranja za redovno servisiranje obaveza države. Bez usvojenog budžeta i odluke o zaduživanju, država se oslanja na redovne prihode i prenesena sredstva na depozitima, koja nisu dovoljna za redovno servisiranje svih obaveza, jer u 2025. imamo i naslijeđeni stari dug od oko 820 miliona eura koji se mora vraćati.

Nemogućnost pravovremenog servisiranja javnog duga može ugroziti bonitet države i dovesti do smanjenja kreditnog rejtinga, što bi dodatno otežalo finansiranje i povećalo troškove zaduživanja, upozoravaju.

- Dužni smo da ukažemo na sve ove izazove koji proističu iz neusvajanja budžeta i privremenog finansiranja, nakon što Skupština Crne Gore, zaključno sa 31. decembrom 2024. godine, nije usvojila Zakon o budžetu za ovu godinu. U skladu sa tim, proističe zakonska obaveza Ministarstva finansija da do njegovog donošenja, potrošačkim jedinicama mjesečno odobrava sredstva do iznosa 1/12 (jedne dvanaestine) stvarnih izdataka u prethodnoj fiskalnoj godini.

U kontekstu utvrđivanja izdataka koji su raspodijeljeni potošačkim jedinicama, kako napominju, pojedine potrošačke jedinice, čije finansiranje je zakonska obaveza, osnovane su u drugoj polovini 2024. godine (nova ministarstva).

- Takođe, izdaci koji predstavljaju zakonsku obavezu, tzv. mandatorni izdaci, za koje se radi usklađivanje sa ekonomskim tokovima ili godinama staža (socijalna davanja, penzije, zarade), kao i drugi mandatorni izdaci utvrđuju se na osnovu primjene stvarnog obračuna, uz napomenu da je stvarni obračun ovih izdataka, već u decembru 2024. godine, bio veći od 1/12, odnosno stvarnih izdataka prosjeka iz prethodne godine.

Pored toga, servisiranje javnog duga, koje je zakonska obaveza, zahtijeva pravovremeno izvršenje prema definisanoj dinamici, pri čemu su troškovi otplate duga u ovoj godini, značajno veći u odnosu na prethodnu. Ova situacija dodatno smanjuje raspoloživa sredstva za realizaciju planiranih reformi, kapitalnih projekata i redovnih aktivnosti institucija.

Neusvajanje budžeta onemogućava donošenje godišnjih i srednjoročnih planova, uključujući planove javnih nabavki i

kadrovskog plana, zbog čega može doći do odlaganja primjene značajnih aktivnosti, kao što su kapitalni projekti, reformski procesi i slično, a što može imati negativne efekte na cjelokupni makroekonomski i fiskalni ambijent i ostvarenje planiranih makrofiskalnih projekcija.

- Kao što smo ukazali, odugovlačenjem usvajanja budžeta može se ugroziti redovno finansiranje obaveza prema građanima i partnerima. Naglašavamo da je u 2025. godini za otplatu duga iz prethodnog perioda potrebno obezbijediti oko 820 miliona eura, od čega najveći dio dospijeva već u aprilu za isplatu državnih obveznica emitovanih na međunarodnom tržištu 2018. godine u iznosu od 500 miliona eura.

Pored navedenog, neophodno je osigurati sredstva za obaveze po osnovu kreditnih aranžmana sa Svjetskom bankom iz 2018. i 2020. godine, u iznosu od oko 55 miliona eura, kineski kredit iz 2014. godine, u iznosu od oko 60 miliona eura, kredit kod Dojče banke iz 2023. godine, u iznosu od oko 40 miliona eura, kao i kredit kod MMF-a za finansiranje budžeta, usljed kovid-19 iz 2020. godine od oko 20 miliona eura i slično.

- Takođe, neusvajanje budžeta ugrožava implementaciju EU Reformske agende - Plana rasta za Zapadni Balkan, koji Crnoj Gori omogućava pristup finansijskoj podršci u iznosu od oko 400 miliona eura. Ova sredstva su ključna za sprovođenje reformi važnih za evropsku integraciju, a njihova realizacija zahtijeva usvajanje zakonskih pretpostavki definisanih godišnjim budžetom - poručuju iz resornog ministarstva.