Inflacija brža od standarda - podaci Eurostata ukazuju da u Crnoj Gori nema značajnijeg rasta kupovne moći

Cijene u Crnoj Gori u 2023. godini za dvije hiljade proizvoda i usluga bile su na nivou od 64% prosjeka cijena istih proizvoda i usluga u Evropskoj uniji, dok je istovremeno standard građana Crne Gore, odnosno njihova kupovna moć, bila na nivou od 52% prosjeka EU. To je navedeno u novim podacima Eurostata koje je objavio i Monstat.

Eurostat ove podatke računa za 27 članica Evropske unije, i upoređuje ih sa još šest zemalja kandidata za članstvo, i za tri evropske države koje nisu članice - Švajcarsku, Island i Norvešku.

Prema istim istraživanjima iz pretkrizne 2019. godine, cijene u Crnoj Gori su tada bile na 57 prosjeka cijena u EU, dok je standard građana bio na 50% prosjeka EU. To pokazuje da je za ove četiri godine Crna Gora imala značajniji rast u cijenama nego u standardu građana.

Prosječna zarada u 2023. godini iznosila je u Crnoj Gori 792 EUR i bila je za 53% veća od prosjeka iz 2019. godine od 515 eura, ali je taj rast uticao da standard građana u odnosu na EU poraste za svega dva procentna poena.

Ovaj procenat da su cijene u Crnoj Gori na nivou od 64% cijena u EU, dobijen je na osnovu veoma velike grupe od dvije hiljade proizvoda i usluga. Međutim, kada se uzmu u obzir dvije najznačajnije grupe, na koje domaćinstva troše i najviše novca, kao što su hrana i odjeća, njihove cijene su vrlo blizu evropskom prosjeku.

Tako su cijene hrane i bezalkoholnih pića na nivou od 87% prosjeka cijena tih proizvoda u EU, dok su cijene odjeće na nivou od 99% cijene tog proizvoda u EU. Na spuštanje prosjeka cijena na 64%, značajnu ulogu imaju niske cijene električne energije u Crnoj Gori jer kilovat prema podacima Eurostata s porezom i svim stavkama iznosi 10 centi za kilovatsat, dok je prosjek na nivou EU 28 centi za kilovat sat.

Najveći standard u Evropskoj uniji, i uopšte svih zemalja Evrope, imaju građani Luksembura i on je za 139% veći od prosjeka EU. Dok su istovremeno cijene u Luksemburgu za 35 odsto veće od prosjeka EU.

Cijene hrane u Luksemburgu su za 19% veće od prosjeka EU, a za oko 35% u odnosu na Crnu Goru. Prosječna neto zarada u Luksemburgu na početku ove godine iznosila je tri i po hiljade eura, odnosno za 320% je veća nego u Crnoj Gori gdje je vrijedila 820 EUR. Istovremeno cijene odjeće u Luksemburgu su za osam odsto veće nego u Crnoj Gori.

Nakon Luksemburga, po visini kupovne moći građana slijede Irska gdje je ovaj parametar veći za 111% od prosjeka EU, zatim Norveška s razlikom od 73%, Švajcarska gdje je standard za 54% veći od EU prosjeka, Island gdje je veći za 34%, Holandija sa 30%, Danska sa 27%,...

Najveće cijene na evropskom kontinentu ima Švajcarska i one su za 74% veće od prosjeka EU, a zatim slijedi Island gdje su veće za 56%, Danska sa razlikom od 43%, Irska sa 42%,...

Niži procenat udjela cijena u EU prosjeku od Crne Gore ima pet država - Rumunija i Bugarska sa cijenama na nivou od 60% prosjeka EU, Bosna i Hercegovina sa 58%, Sjeverna Makedonija sa 52 i Turska u kojoj su cijene na nivou od 42% cijena u EU.

Interesantno je da su cijene u Turskoj u 2019. godini bile na nivou od 47% prosjeka EU, a da je taj parametar lani pao na 42%. To pokazuje da je ova država u protekle četiri krizne godine imala dobru antiinflatornu politiku. Turska je po kupovnoj moći na 73% prosjeka EU.

Niži nivo kupovne moći od Crne Gore imaju četiri evropske države i sve su iz regiona. Građani Srbije imaju kupovnu moć na nivou od 46% prosjeka EU, Sjeverne Makedonije na 41%, dok stanovnici Bosne i Hercegovine i Albanije imaju po 35% kupovne moći prosječnog stanovnika Evropske unije.

Iste četiri države bile su iza Crne Gore po kupovnoj moći i 2019. godine, ali se ta razlika smanjuje. Za ovaj period kupovna moć građana Crne Gore povećana je za dva procentna poena, a Srbije sa 41 na 46, Sjeverne Makedonije sa 38 na 41, Bosne i Hercegovine sa 32 na 35, a Albanije sa 31 na 35%.

Cijene hrane u Njemačkoj, najvećoj evropskoj ekonomiji, veće su za šest odsto od Evropskog prosjeka, a za 20% nego u Crnoj Gori, dok su cijene odjeće u ovoj državi na istom nivou kao kod nas.

Prosječna neto zarada u Njemačkoj je 2.410 EUR, odnosno tri puta je veća nego u Crnoj Gori.

U Švedskoj je hrana skuplja za 18% nego u Crnoj Gori, a odjeća za 13%. Neto zarada u Švedskoj je 2.370 EUR.

U Holandiji su cijene hrane za deset odsto skuplje nego u Crnoj Gori, a odjeća za osam odsto. Prosječna neto zarada u ovoj državi je oko 2.900 eura.

U Austriji hrana je za 20 odsto skuplja nego u Crnoj Gori, a odjeća za četiri odsto. U ovoj državi prosječna neto zarada iznosi oko 2.800 EUR.

U Hrvatskoj je hrana skuplja za 15%, a odjeća za jedan odsto. Prosječna neto zarada u ovoj susjednoj zemlji je 1.323 EUR, odnosno za 61% je veća nego u Crnoj Gori.

Odjeća je jeftinija u osam članica Evropske unije, u odnosu na Crnu Goru.

Niže cijene električne energije od Crne Gore za kategoriju domaćinstava imaju samo četiri države na evropskom kontinentu, a to su Gruzija, Bosna i Hercegovina, Turska i Kosovo.

Prema podacima Eurostata, kilovat sat u Crnoj Gori, uključujući sve takse, na kraju prošle godine koštao je 9,7 centi, u Gruziji je bio 8,6 centi, u BiH 8,5 centi, na Kosovu 7,5 centi, a u Turskoj je bio ubjedljivo najeftiniji i koštao je 5,6 centi.

Najskuplju cijenu struje imaju domaćinstva u Njemačkoj gdje je kilovat sat koštao 40 centi, a zatim slijede Irska i Belgija sa po 38 centi, Danska i Lihtejnštajn sa po 36 centi, Kipar sa 35, Italija sa 34 centa,...

U Njemačkoj za prosječnu zaradu od 2.410 EUR, i pored najveće cijene struje, mogu kupiti šest hiljada kilovat sati. U Crnoj Gori za platu od 820 EUR, može se po ovim cijenama kupiti osam i po hiljada kilovat sati.

U državi s najvećim standardom, Luksemburgom, cijena kilovat sata košta 20 centi, pa za prosječnu zaradu od tri i po hiljade eura mogu kupiti 17,5 hiljada kilovat sati.