Coface: Postoje znaci stabilizacije srpskog agrotržišta koje je potrebno pratiti u narednom periodu

- Uzimajući u obzir da je poslovna klima stabilna u poslednja dva kvartala (ocena A4 koju daje Coface procjena rizika zemlje) i da se poljoprivredno-prehrambeni sektor u Centralnoistočnoj Evropi karakteriše kao sektor srednjeg rizika s obzirom na nekoliko faktora, posebno je važno sagledati ovaj sektor u Srbiji - navodi Coface.

Kako se naglašava u Coface uvidima sa tržišta, relativna otpornost na posljedice krize koju je prouzrokovao COVID-19, budući da potrebe za hranom nisu mnogo kompresibilne, doživljava se kao glavna prednost poslovanja u poljoprivredno-prehrambenom sektoru. Ali, s druge strane, postoje i nedostaci kao što je ranjivost na promjene cijena energije i inputa (posledice rata u Ukrajini) na šta su kompanije iz ovog sektora takođe stavljale najveći akcenat dok su prikupljani uvide sa tržišta za potrebe analiza. Kao nedostaci se navode i promenljivost cijena poljoprivrednih proizvoda i to što je sektor jako izložen klimatskim i biološkim opasnostima, pogoršanim povećanom učestalošću ekstremnih događaja (toplotni talasi, poplave, požari, itd.)

Procjenjujući kompanije u Coface-u, pokušaj je bio da se razumije cjelokupna slika o trenutnom stanju pojedinih privrednih subjekata i glavnim faktorima koji su dominantno uticali na poslovanje, pri tom ne oslanjajući se samo na finansijske podatke, već dobijajući uvid i u razloge koji se odnose na kvalitativni aspekt performansi kompanija.

- Uticaj inflacije jedan je od najvećih problema koji su kompanije istakle u analizama koje je sproveo Coface, kao i uticaj rata u Ukrajini koji je izazvao rast cijena energenata, što se odrazilo na značajno povećanje troškova poslovanja. Posmatrajući situaciju vezanu za rusko-ukrajinski sukob, putevi snabdijevanja u Srbiji pretrpjeli su manju štetu od konkurencije. Ovo je izvršilo pritisak na kompanije koje pokušavaju da nađu način da prevaziđu poteškoće koje proizilaze iz povećanja operativnih troškova kao posljedica rasta cijena inputa. Neke kompanije su uspjele da održe dobre finansijske pokazatelje kroz povećanje obima prodaje - ukazuje se u uvidima Coface-a.

Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, Srbija je do kraja oktobra 2023. izvezla poljoprivrednih proizvoda u vrijednosti od 3,8 mlrd EUR, dok je istovremeno uvezla hrane u vrijednosti od 2,7 mlrd EUR.

- Srbija je u prvih deset mjeseci prošle godine ostvarila suficit u razmjeni poljoprivredno-prehrambenih proizvoda od 1,1 mlrd EUR. Kvantitativno gledano, izvezeno je 3,8 milijardi tona robe, a uvezeno 1,4 milijarde tona različite robe iz kategorije poljoprivredno-prehrambenih proizvoda. Posmatrano po kategorijama, Srbija je u navedenom periodu uvezla više od 3.600 tona živih životinja, a izvezla 15.000 tona. S druge strane, uvezeno je čak 68.000 tona mesa i mesnih prerađevina, dok je iz Srbije na svjetsko tržište izvezeno 23.000 tona. Kada su u pitanju žitarice i proizvodi od žitarica, izvoz je bio 1,5 miliona tona, dok je uvoz iznosio svega 104.000 tona - naglašava se u Coface uvidima.

Od poljoprivrednih proizvoda Srbija uvozi najviše voća i povrća, 467.000 tona. Ako posmatramo vrijednost izvezene poljoprivredne proizvodnje, najznačajniji proizvodi su povrće i voće, čija je vrijednost izvoza bila veća od 870 mil EUR, zatim žitarice sa 562 mil EUR, duvan i duvanski proizvodi 450 mil EUR, a najmanji je izvoz životinjskih proizvoda, ulja i masti, 4,12 mil EUR.

Takođe, prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, najveća vrijednost uvezene robe bila je na strani povrća i voća, više od 526 mil EUR, slijede kafa, čaj, kakao, zatim začini i proizvodi od začina, koji su uvezeni za 305 mil EUR, a tu su i razni prehrambeni proizvodi i prerađevine sa uvozom od 253 mil EUR.

- U skladu sa podacima koje mi u Coface-u proizvodimo za procjenu srpskog agrotržišta, možemo istaći da postoje znaci stabilizacije na tržištu koje je potrebno pratiti u narednom periodu. Primijetne su fluktuacije u cijenama inputa – pošto su ove cijene sirovina značajno porasle nakon pandemije COVID- 19 i nisu se vratile na nivo na kojem su bile u periodu prije pandemije. Posle pandemije, dodatne poteškoće za kompanije su nastale tokom sukoba u Ukrajini. Primijetili smo da su kompanije više nego ranije oprezne kada je riječ o postavljanju dugoročnih planova poslovanja, što je rezultat nepredvidive, ali i donekle napete situacije na tržištu - navode iz Coface-a

Ono što se, kako dodaju, može zaključiti jeste da se ponuda na tržištu stabilizovala, a kompanije, iako opreznije kada je riječ o pravljenju dugoročnih planova, naučile su da brže upravljaju i postale su agilnije, imajući u vidu da su bile prinuđene da se ova sposobnost razvije kroz krize koje su počele pandemijom COVID- 19 i nastavljene rusko-ukrajinskim sukobom.