Ekstremna vrelina postaje normalnost - 2024. biće najtoplija godina ikad zabeležena

(Foto: tcsaba/shutterstock.com)

Prema Svjetskoj meteorološkoj organizaciji, u prvih 10 mjeseci 2023. godine izmjereno je 1,4 stepeni Celzijusa više od preindustrijskog osnovnog nivoa, i to kao rezultat kako ljudski izazvanog globalnog zagrijavanja, tako i, u manjoj mjeri, pojave El Ninja, koji nastaje kada površinska voda u ekvatorijalnom Pacifiku postane toplija od prosjeka. Prethodna najtoplija godina, 2016. godine, takođe se poklopila s pojavom El Ninja.

Ova godina će vjerovatno nadmašiti 2023. kao najtopliju ikada, prema meteorološkoj organizaciji Velike Britanije, koja prognozira da će 2024. vjerovatno mjeriti 1,46 stepeni Celzijusa više od preindustrijskog doba, ali bi mogla dostići i do 1,58 stepeni Celzijusa više. Pariski sporazum ima za cilj održavanje dugoročnog zagrijavanja ispod 1,5 stepeni Celzijusa.

- Važno je prepoznati da privremeno prekoračenje od 1,5 stepeni Celzijusa neće značiti kršenje Pariskog sporazuma. Ali prva godina iznad 1,5 stepeni Celzijusa svakako bi bila prekretnica u klimatskoj istoriji - rekao je Adam Skaif, klimatolog iz meteorološke organizacije.

Toplotni talasi - Nevidljivi, a smrtonosni

Godina iza nas obilježena je toplotnim talasima širom Sjeverne Amerike, Kine i Evrope. Ekstremna toplota, nekada anomalija, sada je redovan vremenski obrazac, zahtijevajući hitne sistematske akcije sa svih strana kako bi se efikasno upravljalo njenim uticajem. Dok El Ninjo uslovi pojačavaju intenzitet toplotnih talasa, nedavno istraživanje potvrđuje da su osnovni pokretači ekstremne toplote ljudski izazvane klimatske promjene.

Toplotni talasi su jedna od najsmrtonosnijih, a ipak najnepravednije zanemarenih katastrofa. Za razliku od uragana ili zemljotresa, nevidljivost toplotnih talasa ometala je prepoznavanje rizika.

Pogrešno prijavljene ili odložene informacije o uticajima ekstremne toplote ometale su široko priznavanje opasnosti koje ovi događaji predstavljaju po fizičko i mentalno zdravlje zajednice, uključujući povećanje hospitalizacija i smrtnosti.

Klasifikacija toplotnog talasa podrazumijeva periode izuzetne temperature u odnosu na istorijsku klimu određenog područja, pa je termalna vrijednost toplotnog talasa u Keniji vrlo različita od one u Škotskoj.

76% stanovništva doživjeće toplotne talase do 2030. godine

U narednim godinama očekuju se rekordni događaji širom svijeta, s najvećim izloženostima stanovništva vjerovatno u regionu Pekinga u Kini, Centralnoj Evropi i Centralnoj Americi.

Manje naseljena područja u Australiji, Rusiji, Avganistanu i Papua Novoj Gvineji takođe će vjerovatno doživjeti izuzetnu toplotu.

Zapanjujućih 76% globalnog stanovništva, što je ekvivalentno broju od 6,13 milijardi ljudi, moglo bi doživjeti toplotne talase do 2030. godine, pokazuje istraživanje objavljeno u Scienece Direct.

Bez drastičnih koraka, zapadnoazijska područja mogla bi postati nenastanjiva, a dugotrajna ekstremna toplota očekuje se u subsaharskoj Africi, upozoravaju naučnici. Implikacije globalnog porasta temperature su surove, posebno za hladne skandinavske zemlje koje se suočavaju s najdramatičnijom relativnom promjenom.

Više od polovine svjetskog stanovništva živi u gradovima. Očekuje se da će se to povećati na 70% do 2050. godine. Sa njihovim pojačanim efektom urbanog toplotnog ostrva, gradovi će vjerovatno podnijeti pojačane uticaje toplote, biće zabilježeno veće zagađenje vazduha i pogoršani zdravstveni uslovi.

M. D.