Rekordna inflacija pojela plate Evropljana - Realne zarade opale u većini zemalja, gdje su zaposleni najviše pogođeni

Realne plate opale su u većini evropskih zemalja nakon što je rekordno visoka inflacija narušila veći dio nominalnog rasta plata. Euronews na engleskom jeziku je istraživao koje zemlje su najviše pogođene?

Prošle godine, stope inflacije su potresle EU, dostižući nivoe koji nisu viđeni ranije u prethodne četiri decenije. Između 1997. i kraja 2021. godine, u EU je najviša godišnja inflacija iznosila samo 4,4%, koliko je zabilježeno u julu 2008. U oktobru 2022, inflacija je dostigla 11,5%. Nakon ovog vrhunca, počela je da pada, ali je i dalje bila 6,4% u junu ove godine.

Prema izvještaju Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD), krizu izazvanu koronavirusom pratio je značajan skok cijena, prenosi Euronews.

Cijene su počele da rastu 2021. godine zbog brzog oporavka od pandemije i "uskih grla" u lancu snabdijevanja. Zatim, tokom 2022. godine, uticaj ruskog rata protiv Ukrajine na cijene energije ponovo je gurnuo inflaciju naviše.

Domaćinstva pokušavaju da se izbore sa nastalom krizom troškova života. Skoro sve zemlje članice EU povećale su zaradu po satnici u poslednjih godinu dana, ali je to povećanje bilo nominalno, odnosno inflacija nije uzeta u obzir.

Do prvog kvartala 2023. godine (Q1 2023), realne satnice su se smanjile u 22 od 24 zemlje u Evropi tokom prošle godine, što znači da su nominalna povećanja bila manja od inflacije, i to je dovelo do pada realnih zarada.

Realna satnica porasla je samo u Belgiji (2,9%) i Holandiji (0,4%), između prvih kvartala 2022. i 2023. godine, a pad realnih plata varirao je od 0,8% u Luksemburgu do 15,6% u Mađarskoj u ovom periodu.

Pad je bio značajan u nekoliko zemalja EU, pošto su se realne plate po satu smkanjile više od 5%. Nakon Mađarske slijede Letonija (-13,4%), Češka (-10,4%) i Švedska (-8,4%).

Realne plate po satu su takođe pale u Francuskoj (1,8%), Velikoj Britaniji (2,9%) i Njemačkoj (3,3%).

Nominalne plate po satu porasle su u sve 24 zemlje na listi, po stopama koje variraju od 0,6% u Finskoj do 13,6% u Litvaniji.

Međugodišnji rast nominalnih zarada po satu bio je 9,8% u Mađarskoj, 6,1% u Velikoj Britaniji i 4,2% u Francuskoj.

Međutim, sva ova povećanja nisu bila dovoljna, osim u Belgiji i Holandiji, jer je stopa inflacije i dalje bila veća od nominalnog rasta zarada.

Godišnja stopa inflacije između prvih kvartala 2022. i 2023. godine varirala je od 3,2% u Švajcarskoj do 25,4% u Mađarskoj. U cijeloj EU, u ovom periodu je inflacija bila 9,4%.

Indeks potrošačkih cijena je takođe porastao za 9% u Velikoj Britaniji, 8,2 u Njemačkoj i 6% u Francuskoj tokom ovog perioda.

Realne plate su trenutno ispod nivoa na kom su bile prije pandemije u većini zemalja, uprkos nedavnom rastu nominalnih plata. Podaci OECD pokazuju da su realne satnice između poslednjih kvartala 2019. i 2022. godine smanjene u većini zemalja u Evropi.

Kumulativna promena realnih zarada po satu tokom ove tri godine kretala se od -9,6% u Estoniji do 7,1% u Litvaniji. Realne plate su u ovom periodu pale u 18 od 25 zemalja.

Realne plate po satu porasle su za 1,9% u Velikoj Britaniji, a zatim u Francuskoj (1,5%). U Njemačkoj su opale za 3,2%.

Dok realne plate generalno padaju, radnici u industrijama sa niskim platama često su prolazili relativno bolje, navodi se u izvještaju OECD.

Promjena između prvih kvartala 2022. i 2023. godine pokazala je da su realne plate bile bolje u industrijama sa niskim platama, nego u visokoplaćenim industrijama u 13 od 23 zemlje sa dostupnim podacima. Takođe, kada su u pitanju industrije sa srednjim platama, u 14 zemalja su prošle bolje kada se gleda ukupna slika.

Međutim, ovo ne bi trebalo posmatrati kao neki pretjerano važan obrazac, jer su promjene u visoko plaćenim industrijama bolje od onih u oblastima sa niskim platama u zemljama kao što su Italija, Portugal, Velika Britanija.

Industrije su, inače, podijeljene u tri široke grupe na sledeći način: industrije sa niskim platama - usluge smještaja i ishrane, administrativne i pomoćne usluge, umjetnost, zabava i rekreacija, trgovina na veliko i malo, zatim industrije sa srednjim platama - transport i skladištenje, proizvodnja, ostale usluge, poslovi sa nekretninama, građevinarstvo, kao i visoko plaćene industrije - zdravstvo i socijalni rad, obrazovanje, profesionalne aktivnosti, informacije i komunikacije, finansije i osiguranje.