Inflacija usporava, ali se cijene ne vraćaju

Godišnja stopa inflacije u julu iznosila je 6,9%, odnosno za toliko su prosječno cijene veće nego što su bile u istom mjesecu prošle godine. Mjesečna stopa inflacije u julu iznosila je jedan odsto, odnosno za toliko su cijene bile veće nego u junu.

To pokazuje poslednji izvještaj Uprave za statistiku Monstat.

Cijene su u značajnom porastu od početka 2022. godine, što pokazuju i zvanični statistički podaci. Najviša godišnja stopa inflacije bila je u novembru prošle godine kada je iznosila 17,5% i od tada je u padu. Međutim, mjesečna stopa inflacije je za posljednjih godinu i po bila samo jednom negativna, u martu ove godine, kada su cijene imale pad od svega 0,7% da bi se nakon toga nastavio njihov rast.

Međusobni odnos kretanja godišnje i mjesečne stope inflacije, pokazuje da cijene nemaju onoliki rast koji su imale prošle godine, ali i da nema vraćanja cijena na staro već su nastavile da rastu ali s nižim procentima.

Na rast godišnje stope inflacije najviše je uticao rast cijena hrane koje su u julu bile veće za 10,1% u odnosu na isti mjesec prošle godine. Međutim, u julu prošle godine rast cijena hrane iznosio je 24,7%, u odnosu na jul 2021. godine. Tako da su za dvije godine cijene hrane imale rast od 35%. Cijene u toj najvažnijoj grupi potrepština nisu imale pad osim nakratko u martu ove godine.

Na godišnju stopu inflacije značajan uticaj imao je i rast cijena alkoholnih pića i duvana od šest odsto, odjeće i obuće za 8,3%, namještaja i opreme za domaćinstva od 9,8%, zdravstvenih usluga za šest odsto,...

Kod pojedinačnih proizvoda i usluga najveći rast cijena u onosu na jul prošle godine imala je renta za stan (kirija) od 32,2%, frizerske usluge od 21,5%, povrće za 20%, sredstva za održavanje domaćinstva 19%, usluga smještaja 15,5%, uređaji i proizvodi za ličnu njegu 14,2%,...

Cijene mlijeka, sira i jaja u julu su u odnosu na jul prošle godine porasle za 13,5%, ali i prethodno u julu prošle godine u odnosu na isti mjesec 2021. godine imale rast od 29,3%. To znači da je akumulirani rast cijena ovih proizvoda za dvije godine iznosio 43%.

Godišnja stopa rasta cijena mesa sada je iznosila takođe 13,5%, a prošle godine je bila 16,6%, pa je dvogodišnji rast bio 30%.

Jestiva ulja i masti su u julu ove godine imale niže cijene za 22,3% u odnosu na isti mjesec prošle godine. Međutim, ta grupa proizvoda je od jula 2021. do jula 2022. godine imala rast cijena od 37,6%. Matematički ulja i masti su sada za oko sedam odsto skuplja nego prije dvije godine i imale su najveće vraćanje cijena, u odnosu na ostale robe i usluge, ali ipak ne dovoljno da budu vraćene na prethodni nivo.

Negativnu godišnju stopu inflacije u julu imala su motorna goriva sa padom od 14,7%. Međutim, kako su ona u julu prošle godine imala rast od 32,2%, dvogodišnji rast iznosi 13%.

Na rast mjesečne stope inflacije u julu u odnosu na jun iste godine najveći uticaj imalo je poskupljenje usluga smještaja od 12,9%. To se može smatrati sezonskim kretanjem cijena jer je smještaj u julu skuplji nego u junu koji se smatra predsezonom.

Rast cijene samo ove stavke učestvuje matematički u trećini pondera mjesečne stope inflacije od jedan odsto.

Značajne mjesečne stope rasta imale su usluge u restoranima 3,9%, uređaji i proizvodi za ličnu higijenu 3,7%, duvanski proizvodi 3,3%, mlijeko, sir i jaja 1,9%, meso 1,7%,.... dok su u julu u odnosu na jun pojeftinili odjeća za 5,8% i obuća za 4,3%.