Program za podsticanje inovacija u funkciji energetske efikasnosti u industriji - Malim i srednjim preduzećima milion eura za uvođenje savremenih rješenja i tehnologija

Program za podsticanje inovacija u funkciji energetske efikasnosti u industriji iniciran je u okviru međuresorne saradnje Ministarstva nauke i tehnološkog razvoja (MNTR), Ministarstva ekonomskog razvoja i turizma (MERT) i Ministarstva kapitalnih investicija (MKI). Svrha je da se realizacijom Programa mikro, malim i srednjim preduzećima (MMSP) iz sektora prerađivačke industrije obezbijedi bespovratna podrška za investicije u unapređenje proizvodnog procesa.

U dokumentu koji je usvojen, navodi se da su, u cilju procjene potreba MMSP iz sektora prerađivačke industrije za realizacijom programa i u svrhu izrade što efikasnijeg instrumenta podrške, Ministarstvo ekonomskog razvoja i turizma i Ministarstvo nauke i tehnološkog razvoja u saradnji sa Privrednom komore Gore Gore, pripremili i sproveli istraživanje putem upitnika, kojim su identifikovane tipske mjere na uvođenju inovacija u funkciji energetske efikasnosti.

- Odziv privrednih subjekata bio je značajan - 56 popunjenih upitnika od oko 100 poslatih. Svi privredni subjekti su izrazili spremnost za ulaganje u neku od mjera, a najveće interesovanje su pokazali za modernizaciju proizvodnog

procesa kroz nabavku nove efikasne opreme i SMART/digitalnih tehnologija, optimizaciju proizvodnog procesa kroz nabavku mašina sa više operacija i ugradnju solarnog fotonaponskog sistema na krovu objekta.

Sa druge strane, naveli su, posmatrajući procijenjena ulaganja, najveće interesovanje privrednih subjekata se odnosi na iste tri mjere, s tim da najveće finansijsko učešće ima mjera ugradnje solarnog fotonaponskog sistema na krovu objekta.

- Ukupna procijenjena vrijednost investicija kod 56 anketiranih preduzeća je 16,3 mil EUR, što je jasan pokazatelj opravdanosti realizacije Programa. Prosječna investicija u opremu, zavisno od tipa mjere energetske efikasnosti, iznosi od 15.000 do 250.000 EUR, što je uzeto u obzir prilikom utvrđivanja graničnih vrijednosti podrške, a vodeći računa da su privredni subjekti često zainteresovani za realizaciju više od jedne mjere energetske efikasnosti - navedeno je.

Realizacija programa podržana je kroz nacionalni budžet a u iznosu od milion eura. Takođe, za namjene Programa za podsticanje inovacija u funkciji energetske efikasnosti u industriji predviđena je mogućnost za realizaciju dodatnih 1,5 mil EUR u okviru Instrumenta za pretpristupnu pomoć - IPA III, Paket direktne budžetske podrške Evropske komisije (EK) Crnoj Gori za prevazilaženje energetske krize. Međutim, način povlačenja ovih sredstava još uvijek nije precizno definisan i biće naknadno utvrđen, nakon sprovođenja neophodnih procedura

To znači, kako su pojasnili, da će pilot faza Programa biti finansirana isključivo iz sredstava nacionalnog budžeta, dok bi naknadno omogućavanje pristupa dodatnim sredstvima stvorilo uslove za realizaciju druge faze ovog programa.

- Nakon usvajanja Programa od strane Vlade Crne Gore sredstva će se posebnim zješenjem prenijeti Fondu za inovacije Crne Gore, za potrebe realizacije programa - napominje se u dokumentu.

U dokumentu se navodi i da realizacija Programa podrazumijeva bespovratna sredstva za Korisnike Programa (grant);

operativnu podršku Fondu za inovacije Crne Gore u implementaciji Programa (bruto zaradu za 1 projektnog asistenta i za 1 stručno lice za nabavke); unapređenje operativnog sistema Fonda za inovacije Crne Gore, u svrhu prilagođavanja potrebama Programa (nabavka usluge); rad Komisije za evaluaciju projektnih prijava (naknada za rad); ekspertsku podršku za izradu studija opravdanosti odabranih koncepata nakon prve faze izbora (naknada za rad) i monitoring namjenske potrošnje sredstava od strane Korisnika (naknada za angažovanje stručnog lica za provjeru na licu mjesta).

Pojašnjeno je da će izuzev prve, realizacija ostalih aktivnosti iznositi maksimalno do 10% ukupnog budžeta Programa.

- U slučaju da sredstva iz nacionalnog budžeta ne budu ugovorena u cjelosti, Fond za inovacije Crne Gore će, uz saglasnost Ministarstva ekonomskog razvoja i turizma i Vlade kao osnivača, utvrditi prenamjenu i/ili preusmjeravanje preostalih sredstava za druge programske aktivnosti.

Pravo učešća u Programu imaju MMSP čija je pretežna djelatnost registrovana u sektoru prerađivačke industrije (sektor C, osim djelatnosti za koje je naznačeno da nijesu obuhvaćene) u Centralnom registru privrednih subjekata najkasnije do 31. 12. 2021. godine, i koja je u skladu sa Zakonom o privrednim društvima, Uredbom o bližim kriterijumima, uslovima i načinu dodjele državne pomoći.

Takođe, potrebno je da MMSP posluju 100% u privatnom vlasništvu i imaju sjedište na teritoriji Crne Gore; imaju pozitivan finansijski iskaz (Bilans uspjeha) za prethodnu finansijsku godinu, redovno izvršavaju obaveze plaćanja poreza i doprinosa na lična primanja, poreza na dobit pravnih lica i poreza na dodatu vrijednost, odnosno redovno izmiruju reprogramirane poreske obaveze zaključno sa prethodnim mjesecom u odnosu na mjesec predaje prijave, odnosno u skladu sa važećim poreskim propisima.

Navodi se i da, u slučaju da privredno društvo i osnivači društva imaju učešće veće od 20% u vlasničkoj strukturi drugog privrednog subjekta ne mogu da se prijave oba privredna društva. Potrebno je i da u kaznenoj evidenciji ne postoje podaci o osuđivanosti pravnog lica i da se osnivač i/ili odgovorno lice u pravnom licu ne nalazi u kaznenoj evidenciji za prekršaje iz oblasti privrednog kriminala, kao i da i nisu u obavezi povraćaja nezakonito primljene državne pomoći.

Po klasifikaciji djelatnosti pravo učešća u Programu imaju preduzeća (MMSP) koji posluju u sljedećim oblastima prerađivačke industrije‐C sektor (osim djelatnosti za koje je naznačeno da nijesu obuhvaćene): proizvodnja prehrambenih proizvoda, pića (osim alkoholnih pića), proizvodnja tekstila (osim sintetičkih vlakana 15), odjevnih predmeta, kože i predmeta od kože, prerada drveta i proizvodi od drveta, plute, slame i pruća, osim namještaja, proizvodnja papira i proizvoda od papira, štampanje i umnožavanje audio i video zapisa, proizvodnja hemikalija i hemijskih proizvoda, proizvodnja osnovnih farmaceutskih proizvoda i preparata, proizvodnja proizvoda od gume i plastike, proizvodnja proizvoda od ostalih nemetalnih minerala, proizvodnja osnovnih metala (osim čelika), proizvodnja metalnih proizvoda, osim mašina i uređaja, proizvodnja kompjutera, elektronskih i optičkih proizvoda, proizvodnja električne opreme, proizvodnja mašina i opreme na drugom mjestu nepomenute, proizvodnja motornih vozila, prikolica i poluprikolica, proizvodnja ostalih saobraćajnih sredstava, zatim namještaja, popravka i montaža mašina i opreme, te ostale prerađivačke djelatnosti.

Period realizacije odabranih projekata je najmanje 6, a najviše 24 mjeseca.

Ukupna vrijednost pojedinačne investicije uključuje:

Iz bespovratnih sredstava se mogu finansirati prihvatljive aktivnosti i troškovi projekta do iznosa od 80% ukupne vrijednosti projekta.

Podnosilac prijave se obavezuje da će obezbijediti preostali dio sredstava za sufinansiranje projekta. Sufinansiranje može biti iz sopstvenih izvora ili obezbjeđenjem finansiranja na drugi način. Kao udio sopstvenog sufinansiranja,

Podnosilac prijave ne može koristiti bespovratna sredstva iz javnih izvora, odnosno iz državnog budžeta i sredstava Evropske unije i drugih međunarodnih izvora finansiranja. Iz sredstava sufinansiranja od strane Podnosioca prijave mogu se finansirati sve prihvatljive aktivnosti i troškovi koji su sa njima povezani.

Sredstva opredijeljena Programom koriste se za pokrivanje dijela opravdanih troškova projekta, a koji mora uključivati realizaciju aktivnosti iz sve tri komponente. To je prije svega nabavka i ugradnja opreme kojom se doprinosi unapređenju energetske efikasnosti i/ili korišćenju obnovljivih/čistih izvora energije, a što uključuje tehničke sisteme kojima se obezbjeđuju uslovi toplotnog i svjetlosnog komfora u objektu neophodni za proces proizvodnje (npr. sistemi grijanja/hlađenja, priprema tople vode, osvjetljenje), kao i energija potrebna za proces proizvodnje (postrojenja za komprimovani vazduh, postrojenja za proizvodnju toplotne/rashladne energije, postrojenja za proizvodnju električne energije.

Takođe, uključene su i/ili proizvodne mašine, odnosno sredstva za proizvodnju i obradu, namijenjena za profesionalnu upotrebu i u skladu sa prirodom djelatnosti privrednog subjekta, neophodna za realizaciju procesa proizvodnje.

Podrazumijeva i implementaciju pametnih/digitalnih rješenja sa ciljem efikasnijeg korišćenja energije kroz

unaprijeđeno upravljanje radom mašina u procesu proizvodnje i tehničkih sistema, kao i odgovarajuće jačanje kapaciteta stručnih lica u dijelu upravljanja energijom i optimizacijom potrošnje energije i/ili uvođenje standarda za upravljanje energijom EN ISO 50001.

U dokumentu napominju da se kroz ovaj program ne može finansirati ugradnja fotonaponskih sistema za proizvodnju električne energije kao posebna mjera, već samo u kombinaciji sa ostalim komponentama.

Fond za inovacije Crne Gore će raspisati javni poziv za učešće privrednih subjekata u Programu za podsticanje inovacija u funkciji energetske efikasnosti u industriji, za dodjelu granta. On se sprovodi kao otvoreni postupak i odnosi se na privredne subjekte (MMSP) iz sektora C – Prerađivačka industrija (osim djelatnosti za koje je naznačeno da nijesu obuhvaćeni), koji su registrovani u Centralnom registru privrednih subjekata najkasnije do 31.12.2021. godine, sa jasno utvrđenim rokom za dostavljanje prijava.

Da bi se prijavio na javni poziv, Podnosilac prijave prvo mora da se registruje na portal Fonda za inovacije Crne Gore. Zahtjev za registraciju naloga se automatski odobrava, nakon čega Podnosilac prijave dobija potrebne akreditive putem maila.

Nakon registracije, Podnosilac prijave može podnijeti svoju Prijavu direktno na portalu. Nakon izbora programa, Podnosilac prijave pristupa popunjavanju elektronskih obrazaca.