Sanacija tvrđave Španjola opet u najavama

Tvrđava Španjola bila je vlasništvo Ministarstva odbrane sve do 2002. godine kada je na upravljanje predata Opštini Herceg Novi. Posljednji put, Opština je pokrenula projekat revitalizacije ove tvrđave 2013. godine, ali do realizacije nije došlo. Inače, pedesetih godina prošlog vijeka pokrenuta je priča o obnovi i revitalizaciji Španjole, da bi potom sve utihnulo. Osamdesete su donijele projekat njene obnove i privođenja kulturnoj i javnoj namjeni koji se takođe nije realizovao. ZZZCG, Opština Herceg Novi i Regionalni zavod za zaštitu spomenika kulture iz Kotora su 2004. godine pokrenuli akciju njenog uređenja koje se svelo na čišćenje otpada, košenje trave i popravku starih gvozdenih vrata. Od 2009. godine NVO Eko-fest, a potom NVO Sinergija, trudili su se da tokom ljeta organizuju na nekoliko dana festival koji ima za cilj obnovu i zaštitu Španjole.

Tvrdnja da su ovo srednjevjekovno zdanje na uzvišenju Bajer formirali Španci 1538. godine malo je vjerovatna. Španci su u rukama držali Herceg Novi svega 10 mjeseci, što je prekratak period da bi se mogla napraviti impozantna utvrda sa četiri kule visine 7,50 do 9,70 metara koje dominiraju gradom. Većina istoričara je saglasna u tome da su Turci započeli gradnju tvrđave, koju su dijelom završili Španci kada su njihove snage udružene sa Papskom državom i Venecijom, a predvođene admiralom Andrejom Dorijem, osvojile grad i vladali njime. Nakon povratka u turske ruke 1539. godine, dio tvrđave biva srušen, a izgled kakav ima danas formiran je 1548. godine.