Državni budžet da bude garant za opštinske prihode

Zajednica opština poslala je skupštinskom Odboru za ekonomiju Predlog izmjena Zakona o finansiranju lokalnih samouprava, kojim bi se uvela norma da država garantuje opštinama svaki gubitak novca koji nastane izmjenom nekog zakona, sa retroaktivnim dejstvom od 31. decembra 2021.

Tada je usvojen paket zakona iz programa Evropa sad, kojim je uveden neoporezivi dio zarade, čime su opštine izgubile dio prihoda, kao i Egalizacioni fond, koji pomaže najsiromašnijim opštinama.

Vijesti imaju uvid u taj dopis.

- Kada se zakonom ili drugim propisom ukine određeni prihod opštine, ili se utvrde obaveze kojima se umanjuje prihod, ili se uvećava rashod opštine, država je dužna da taj prihod nadomjesti utvrđivanjem drugog naplativog izvora finansiranja. Do realizacije ove obaveze država je dužna da opštini nadomjesti nedostajući prihod iz budžeta države, na osnovu odluke predsjednika opštine o utvrđivanju iznosa nedostajućih prihoda za određeni mjesec, koja ima snagu izvršne isprave - navedeno je u predloženim izmjenama zakona.

Ovi znači da bi u slučaju da se opštini smanji prihod, Vlada morala da ga nadoknadi preusmjeravanjem nekog drugog prihoda, a ako to odmah ne uradi, predsjednik opštine donosi odluku o tom gubitku i direktno se naplaćuje iz budžeta.

Kako bi zakon imao retroaktivno dejstvo, svaki predsjednik opštine bi mogao odmah nadoknaditi svaki gubitak koji je imao zbog umanjenja prihoda od poreza na zarade zbog izmjena Zakona o porezu na dohodak fizičkih lica iz 2021. godine.

Izmjene ovog zakona, kako se navodi u obrazloženju, izazvalo je smanjenje prihoda 16 opština koje su korisnice Egalizacionog fonda.

- Zakon je tada donesen bez mogućnosti izjašnjenja opština i bez izvršene procjene uticaja na lokalne budžete. Smanjeni prihodi nijesu se mogli nadomjestiti ni kasnijim izmjenama Zakona o finansiranju lokalne samouprave, niti zahvatima iz budžeta Crne Gore tokom prošle godine - navodi se u obrazloženju.

Korisnice Egalizacionog fonda, koje su inače u reprogramu svojih poreskih i neporeskih dugova, tako su dovedene u situaciju da ne mogu vršiti najveći dio zakonom utvrđenih nadležnosti, niti servisirati dospjele obaveze.

- Do toga svakako ne bi došlo da je predlagač sproveo zakonsku proceduru propisanu za pripremu spornog zakona i pažljivo procijenio njegov uticaj na budžet, što je bio dužan da učini i to kako po Zakonu o lokalnoj samoupravi, tako i po Zakonu o budžetu i fiskalnoj odgovornosti - objašnjeno je u obrazloženju.

Izmjena Zakona o porezu na dohodak fizičkih lica bila je glavni dio programa Evropa sad, uz ukidanje doprinosa na zdravstveno osiguranje. Izmjenom zakona ukinut je porez na zarade do neto iznosa od 700 EUR, stopa od devet odsto zadržana je na zaradama od 700 do 1.000 EUR, a stopa od 15% uvedena na dio zarade preko 1.000 EUR.

Značajan dio prihoda od ovog poreza ide opštinama, kao i prirez koji se na njega računa.

- Posebno je značajno što se 11 odsto ukupno naplaćenih prihoda od ovog poreza usmjerava u Egalizacioni fond. Zbog toga su najveći udar od ovog zakona pretrpjele opštine koje su njegove korisnice - navedeno je u obrazloženju.