Članice EU se spore oko liberalizacije državnih subvencija

Njemačka se zalaže da se u Evropskoj uniji liberalizuju uslovi za pomoć koju članice daju svojim predzećima, ali ta inicijativa nailazi na otpor nekih država koje vjeruju da bi Njemačka, kao najjača privreda u EU, samo dobila dodatnu kompetitivnu prednost.

Evropska unija tretnutno traži odgovor na američki zakon o suzbijanju inflacije vrijedan više od 500 mlrd EUR, koji predviđa subvencionisanje američkih preduzeća i preduzeća koja proizvode u SAD.

Strahuje se da bi tako velikodušne subvencije mogle da navedu i dio evropske industrije da se preseli u SAD.

Očuvanjem konkurentnosti EU sa SAD uglavnom i Njemačka obrazlaže svoj zahtjev da se i u Evropi liberalizuju pravila o državnim subvencijama.

U EU Evropska komisija mora da odobri državnu pomoć privredi, kako bi se očuvalo fer tržišno takmičenje na jedinstvenom evropskom tržištu.

Vladajuće njemačke socijaldemokrate (SPD) ocijenile su u nedavno objavljenom dokumentu da ta evropska regulativa "mora hitno biti reformisana i usklađena sa sadašnjim trenutkom".

Međutim, ukidanje kontrole državnih subvencija moglo bi da otvori pandorinu kutiju u EU i da dovede do takmičenja samih njenih članica u državnoj pomoći svojim privredama.

- Liberalizacija naših pravila konkurencije i subvencija u većini slučajeva nije najbolji i najkorisniji način da se savladaju novi izazovi - rekao je za briselski portal EURACTIV jedan portparol holandskog ministarstva privrede.

Slično bojazan izrazili su i češki zvaničnici, gdje pojedini političari vjeruju da bi utrka u subvencionisanju privrede išla na ruku većim članicama Unije.

- Ako dođe do spirale "ko daje više", Češka Republika nikada neće pobijediti - rekao je češki evroposlanik Ludek Nidermajer.

Nidermajer je dodao da je cilj njegove vlade da se pravila o državnim subvencijama u EU dodatno poštre, a ne da se olabave.

U EU su sa izbijanjem pandemije korona virusa, a zatim zbog energetske krize i zbog rata u Ukrajini, privremeno suspendovana određena pravila koja određuju u kojoj mjeri neka članica može da subvencioniše svoju privredu.

Evropska komisija objavila je nedavno da je Njemačka najčešće tražila dozvolu EU za kriznu podršku privredi.

Potpredsjednica Komisije Margrete Vestager saopštila je da je više od polovine svih intervencija, oko 53%, odobreno Njemačkoj. Evropska komisija je visinu te pomoći procijenila na ukupno 540 mlrd EUR.

Na drugom mestu je bila Francuska, sa udjelom od oko 24%, ispred Italije sa nešto više od sedam odsto odobrenih zahtjeva.

Komisija može samo da procjenjuje visinu državne pomoći, pošto u zahtevu ne mora uvijek biti navedena precizna cifra, a odobreni zahtjev i ne znači obavezno da je pomoć isplaćena.

Uz to, pomoć, pored novčane subvencije, može biti u vidu kredita ili državnih garancija.

Međutim, i sama Margret Vestager predložila je novi, prelazni okvir za pomoć preduzećima.

Prema tom predlogu, koji je objavila 13. januara, države EU bi lakše mogle da pomažu firmama u oblasti obnovljive energije i da uvedu poreske olakšice za preduzeća u strateškim sektorima, ako postoji opasnost da bi mogle da presele svoju proizvodnju i ulaganja u zemlje izvan EU.

Ipak, njen predlog je da se ta pomoć pruža kroz "kolektivni evropski fond", koji bi se finansirao i zajedničkim evopskim zaduživanjem, što bi trebalo da izjednači nejednakost među članicama EU.

- Nemaju sve države članice podjednaki fiskalni manevarski prostor za državne subvencije. To je činjenica. I rizik za integritet Evrope - napisala je Vestager u pismu koje je uputila vladama članica EU, a u koje je uvid imao EURACTIV.

Predlog osnivanja takvog fonda najviše podržavaju Francuska i Italija.

Vlada u Berlinu je veoma skeptična prema predlogu zajedničkog evropskog zaduživanja.

Prema podacima njemačkog zavoda za statistiku, Njemačka je sa bruto domaćim proizvodom od 3.600 mlrd EUR u 2021. bila daleko najveća privreda u EU. Francuska i Italija slede sa 2.500 i 1.700 mlrd EUR.

Njemačka vlada

državne subvencije

državna pomoć preduzećima

Ludek Nidermajer

očuvanje konkurentnosti EU

liberalizacija državnih subvencije