Toplotne pumpe, održiva i efikasna rješenja - Zbog rastućih troškova energije na ugalj se više ne možemo osloniti

Sistemi daljinskog grijanja na obnovljive izvore energije jedan su od načina da zamijenimo ugalj i ostala fosilna goriva. Osim uštede, takvi sistemi donose i značajno smanjenje emisije karbon dioksida. Trenutna energetska kriza i rastući troškovi energije podsjetnik su da se ne možemo osloniti na ugalj i druga fosilna goriva za grijanje.

Pet gradskih zvaničnika iz Bosne i Hercegovine, Makedonije i Crne Gore, tokom prošle sedmice, boravilo je Danskoj i Švedskoj gdje su se uvjerili kako funkcionišu sistemi grijanja na tolotnim pumpama u tim zemljama. Posjeta, u organizaciji CEE Bankwatch Network, Aarhus centar (BiH) i Ekosvest (NMK), podržano je pet gradskih zvaničnika iz zemalja Zapadnog Balkana da poboljšaju svoje sisteme daljinskog grijanja na primjeru održivih modela. Učesnici putovanja - iz gradova Živinica i Tuzla (BiH), Pljevalja (CG), Kočana i Bitolja (NMK) - predstavljaju zajednice koje su već zainteresovane za zamjenu zastarjelih, zagađujućih sistema grijanja na ugalj i fosilni gas sa novijim, čistijim sistemima.

Predstavnici lokalnih zajednica imali su priliku da vide solarnu mrežu daljinskog grijanja i skladište toplotne energije u gradu Marstal, kao i sistem zasnovan na toplotnim pumpama na tržnici u Kopenhagenu i najveći svjetski sistem grijanja bez fosilnih goriva, u Lundu, u Švedskoj. Neki od ovih sistema su u funkciji skoro deset godina i pokazuju da održivo daljinsko grijanje na obnovljivim izvorima funkcioniše kao izvodljivo, pristupačno i isplativo rješenje u gradovima.

Uprkos različitim okolnostima, ovi projekti su dokaz da se remont sistema grijanja isplati, dok lokalno stanovništvo osjeti razliku u vazduhu koji udiše i računima koje plaćaju. Iskustvo opština u Danskoj i Švedskoj ukazuje da ulazak u takvu tranziciju zavisi od dostupnosti finansiranja i prvenstveno od političke volje. Vlade zemalja Zapadnog Balkana moraju odlučiti o posvećenoj energetskoj tranziciji kako bi osigurale nezavisna i čista rješenja grijanja za svoje gradove.

- Ne treba čekati deset ili petnaest godina, treba sada naći najbolje solucije. Mi, zahvaljujući ovom sistemu, pravimo više energije nego što koristimo, čak 120% u odnosu na to koliko nam je potrebno. A koristimo samo energiju vazduha i sunca - kazao je Peter Hanstad, gradonačelnik opštine Aeroskobing u Danskoj, koji ne vidi nikakav problem da se ovaj koncept primijeni na Balkanu.

- U pitanju je jednostavna tehnologija, koja se može primijeniti na bilo kom prostoru - kaže on.

Uz enormno povećanje cijene gasa koje se nazire i nadolazeće naplate emisija ugljendioksida, sada je više nego ikada razumno vrijeme za početak razvoja modernih i potpuno novih sistema daljinskog grijanja zasnovanih na obnovljivim izvorima energije.

- Takođe, zahtijeva podršku politike, zakonskog okvira i kapaciteta za korišćenje svih raspoloživih mehanizama finansiranja, uključujući EU, Zapadnobalkanski investicioni okvir, Evropsku banku za obnovu i razvoj i druge fondove međunarodnih finansijskih institucija koji su već dostupni za sve zemlje zapadnog Balkana - rekla je Nataša Kovačević iz CEE Bankwatch mreže.

Gradonačelnici i predstavnici lokalnih vlasti podijelili su svoja iskustva o prelasku sa sistema grijanja na fosilna goriva na druge na obnovljive izvore energije, uključujući moguće izvore finansiranja.

Mervan Avdović, izvršni direktor Grijanje doo Pljevlja, kazao je da je posjeta bila vrlo uspješna i da su ovakvi oblici grijanja primjenjivi i na našim prostorima.

- Primjena velikih akumulatora toplote, bazena sa vodom, propisno izolovanih, je nešto što bi moglo biti primjenljivo u Pljevljima. Pljevlja su grad koji ima 210 dana grejnu sezonu, Pljevlja su grad koji vapi za energijom, grad koji 40 godina čeka toplifikaciju i koja je sad krenula, ali znamo što se dešava u svijetu sa ugljem i klimatskim promjenama. Bez obzira što će se dešavati u budućnosti, smatram da Pljevlja moraju da imaju još neki oblik energije koji može u nekom procentu da nadomjesti ugalj ili da ga, u daljoj perspektivi, skroz zamijeni - kazao je Avdović.