Vlada će do kraja godine napraviti 400 mil EUR deficita

Manjinska vlada planira da u poslednja tri mjeseca napravi deficit u budžetu od 400 mil EUR, kako bi deficit na kraju ove godine bio 438,2 mil EUR ili 8,5% bruto domaćeg proizvoda (BDP). To pokazuju podaci iz predloga budžeta za 2023. godinu.

U dijelu predloga budžeta, koji ima 3.208 stranica, posvećenog ovoj fiskalnoj godini navedeno je da je deficit budžeta za devet mjeseci ove godine bio 36 mil EUR ili 0,7% procijenjenog BDP-a, dok procjenjuju da će do kraja godine on iznositi 438,2 miliona. Odnosno u oktobru, novembru i decembru planiraju da ostvare minus u budžetu od čak 402,2 mil EUR.

Predlog budžeta je pripremalo Ministarstvo finansija koje vodi Aleksandar Damjanović, a usvojila Vlada čiji je premijer Dritan Abazović.

U dokumentu je navedeno da su prihodi budžeta, shodno nedavnom rebalansu, planirani u iznosu od 1,931 mlrd EUR ili 36% BDP-a, što je na nivou prvobitno planiranih, ali uz izmijenjenu strukturu naplate između prihodnih kategorija.

Najznačajnija odstupanja, kako je navedeno u predlogu, bilježe se kod PDV-a koji je veći za 81 milion ili 11% usljed efekata uvećane potrošnje i inflacije, ali i znatnog porasta uvoza.

- Prihodi od poreza i doprinosa na zarade su manji za 52,5 mil EUR kao rezultat nerealizovanih efekata po osnovu oporezivanja neprijavljenih prihoda, ali i činjenice da je shodno Zakonu o izmjenama i dopuni Zakona o finansiranju lokalne samouprave značajno uvećan procenat ustupanja prihoda po osnovu poreza na dohodak fizičkih lica lokalnim samoupravama. Prihodi od akciza su manji za 10 miliona ili 3,7% prevashodno usljed nerealizovanih efekata po osnovu markiranja goriva za čiju se implementaciju još nije stekao zakonski osnov, ali i shodno mjeri koja se odnosi na umanjenje akcize na promet bezolovnog benzina i gasnih ulja. Kategorija naknada je niža za 12 mil EUR kao posljedica umanjenja efekata za 2022. godinu po osnovu toga što nije došlo do donošenja novog zakonskog rješenja u oblasti privređivanja igara na sreću, a ostali prihodi su umanjeni za 10 miliona usljed činjenice da uplate dobiti od preduzeća u većinskom vlasništvu države neće biti realizovane - pojašnjeno je iz Ministarstva finansija.

Rebalansom su rashodi uvećani za 191,3 mil EUR, a dodatna planirana potrošnja dominantno se odnosi na nedostajuća sredstva Fonda za zdravstveno osiguranje, nedostajuća sredstva za potrebe Fonda penzijskog i invalidskog osiguranja, po osnovu uvećanja minimalne penzije i usklađivanja penzija shodno tekućim trendovima rasta cijena i prosječne zarade, nedostajuća sredstva za zarade po osnovu izmjena Zakona o zaradama zaposlenih u javnom sektoru u oblasti zdravstva i Univerziteta Crne Gore, nedostajuća sredstva po osnovu implementacije Zakona o obeštećenju bivših korisnica naknada po osnovu rođenja troje ili više djece, za potrebe uvećanja državnog kapitala i državne imovine.

- Imajući u vidu inflatorne pritiske uzrokovane globalnom krizom usljed rata u Ukrajini, tokom 2022. godine implementirane su mjere u cilju ublažavanja efekata krize na standard građana. Istovremeno, sprovođenje ovih mjera rezultiralo je smanjenjem budžetskih prihoda, od kojih su najznačajnije donošenje Odluke o umanjenju iznosa akcize na promet bezolovnog benzina i gasnih ulja po kojoj je akciza na promet ovih proizvoda od maja mjeseca smanjena za 50%, odnosno 40% u zavisnosti od kretanja cijena, umanjenje stope PDV-a pri prometu i uvozu sljedećih proizvoda: brašno i ulje od suncokreta sa 7% na 0%, do 31. decembra 2022. godine, so sa 21% na 7%, do 31. decembra 2022. godine, i pelet za grijanje (ogrev na biomasu, pelet, briket) sa 21% na 7%, do 31. decembra 2023. godine, hljeba po stopi od nula odsto - piše u dokumentu.

Pored navedenog, prihodi centralnog budžeta su dodatno umanjeni stupanjem na snagu izmjena Zakona o finansiranju lokalne samouprave kojima je dotadašnji procenat ukupno naplaćenih prihoda od poreza na dohodak, koji je pripadao centralnom budžetu, smanjen u korist lokalnih samouprava kroz veći procenat ustupljenih prihoda.

- I pored navedenog, efekti uspješne turističke sezone, unaprijeđena poreska disciplina, suzbijanje nelegalnog prometa na tržištu duvana i duvanskih proizvoda, kao i povećana lična 26/112 potrošnja doveli su do znatnog rasta prihoda iznad planiranih, shodno posljednjim podacima o izvršenju budžeta za period januar-septembar - pojasnili su iz Ministarstva finansija.