U Crnoj Gori se reciklira svega 1,8% otpada, milioni bačeni u smeće

U Crnoj Gori se reciklira svega 1,8% komunalnog otpada, pokazuju podaci Uprave za statistiku Monstat u istraživanju "Stvoreni i obrađeni otpad u Crnoj Gori u 2021. godini". Odnosno od 297.000 tona sakupljenog komunalnog otpada, reciklirano je svega 5,6 hiljada tona.

Prema uporednim podacima, Hrvatska je prošle godine reciklirala 43% komunalnog otpada, iako joj je plan bio da do 2020. reciklira više od 50%. Isti procenat ima i Slovenija, u Srbiji se reciklira oko četiri odsto komunalnog otpada, a u Bosni i Hercegovini, prema podacima iz 2019. godine, jedan odsto.

Procenat recikliranog komunalnog otpada u Crnoj Gori je isti ili manji nego ranijih godina. Na primjer, taj procenat je iznosio 2,38% u 2013. godini kada je pripremana Strategija za upravljanje otpadom u Crnoj Gori do 2030. godine. Komunalnim otpadom se računa otpad koji preuzmu komunalna preduzeća iz domaćinstava, uslužnih djelatnosti i drugih.

Prema ovoj Strategiji, usklađenoj sa EU propisima i standardima, Crna Gora do 2030. godine treba da reciklira najmanje 50% komunalnog otpada, odnosno 27 puta više nego sada. Prema ovim podacima, stanovnik Crne Gore dnevno proizvede 1,4 kilograma otpada.

Kontinuirana i sveobuhvatna analiza sadržaja komunalnog otpada do sada nije rađena u Crnoj Gori, kako je navedeno u ovoj strategiji, ali je na osnovu rezultata, do tada rađenih analiza, pokazala da se otpad generisan u Crnoj Gori procentualno može iskazati na sljedeći način.

Prema analizama prosječne sadržine komunalnog otpada, navedenih u ovoj starategiju, procijenjeno je da u količinama otpada treba da bude 30.000 tona papira, 29.000 tona plastike, 20.000 tona stakla, 13.000 tona PET ambalaže (plastične boce), 12.000 tona zelenog otpada, 9.000 tona kompozitnih ambalaža, 6.000 tona drveta, 4.000 tona obojenih metala, 2.700 tona teških metala…

Prema cjenovniku podgoričke Deponije, kada bi se ove količine zaista skupile, za papir bi se dobilo 300.000 EUR, za plastiku oko 900.000 EUR, 1,9 mil EUR za PET ambalažu, dva miliona za obojene metale, pola miliona eura za teške metale… Deponija ne otkupljuje staklo, ali bi ove količine, prema cijenama u susjednim državama, vrijedile oko pola miliona eura.

Prema ovim podacima, može se zaključiti da u količini komunalnog otpada koji se godišnje zatrpa ili baci na deponijama, ima sekundarnih sirovina vrijednih oko sedam miliona eura. Vrijednost reciklaže, kako se navodi u Strategiji je i u tome što se smjenjuje količina odloženog otpada,odnosno smanjuje se trošak za izgradnju novih sanitarnih kada.

Računajući otpade iz prerađivačke industrije, rudarstva, drugih industrijskih i privrednih grana i javnog sektora, u Crnoj Gori se, prema podacima Monstata, ukupno godišnje proizvede 1,47 miliona tona raznog otpada, od čega se 304.000 tona smatra opasnim.

Najviše otpada se dobije iz industrije i rudarstva 763.000 tona, od domaćinstava 230.000 tona, od građevinarstva 187.000 tona, uslužnih djelatnosti 119.000 tona… Od ovih količina reciklirano je 112.000 tona, ili 7,6% od ukupnih količina svih otpada.

Prema Zakonu o upravljanju otpadom, definisani su ciljevi, najmanje 50% ukupne količine prikupljenog otpadnog materijala, kao što su staklo, papir, metal i plastika, treba pripremiti za ponovnu upotrebu i reciklažu do 2020. godine, dok je u istom periodu potrebno pripremiti za ponovnu upotrebu najmanje 70% neopasnog građevinskog otpada,navedeno je u strategiji objavljenoj 2015. godine.

Strategijom i drugim pratećim strateškim dokumentima predviđen je niz ciljeva, a glavni su poboljšanje kvaliteta života i zaštita životne sredine.

Opšti cilj Strategije iz 2015. godine je uspješan, funkcionalan i održiv sistem upravljanja otpadom u Crnoj Gori, što se prema rezultatima nije desilo.

Ostali ciljevi strategije, kod kojih takođe nije bilo napretka za proteklih sedam godina, obuhvataju i ubrzan i intenzivan razvoj javne svijesti o neophodnosti rješavanja stanja u zemlji u pogledu upravljanja otpadom, kao i obavezujuće učešće stanovništva, privrede i institucija države u funkcionisanju i poštovanju uspostavljenog sistema upravljanja otpadom.

Cilj je bio i uvođenje principa cirkularne ekonomije u proizvodni i trgovinski sistem u Crnoj Gori sa jasnim ciljem unapređenja ponovne upotrebe materijala i proizvoda, kao i povećati stepen iskorišćenja biorazgradivog otpada, pripremiti sistem upravljanja otpadom za buduće iskorišćenje energije iz otpada…

Monstat Zavod za statistiku Crna Gora Podgorica

Deponija d.o.o. Podgorica

Podgorica  

Uprava za statistiku

reciklaža

upravljanje otpadom

komunalni otpad

Strategija za upravljanje otpadom