Još se ne može dati izvjesnija procjena rasta ekonomije

Rast crnogorske ekonomije u trećem kvartalu trenutno nije moguće preciznije procijeniti, jer nema mnogo objavljenih indikatora, saopštili su iz Centra za ekonomske i evropske studije (CEES) i dodali da se zbog toga ne može dati izvjesnija procjena ovogodišnjeg rasta.

- Izvjesnije procjene kretanja u trećem kvartalu biće moguće nakon objavljivanja većine kratkoročnih indikatora do kraja novembra. Na osnovu te procjene, biće moguća vrlo pouzdana procjena rasta za čitavu ovu godinu - rekli su predstavnici CEES-a agenciji Mina-business.

Ipak, kako su kazali, nekoliko indikatora ukazuje na niži rast nego u prvoj polovini godine.

- Prvo, industrijska proizvodnja je stagnirala u julu i avgustu. Očekuju se dobri rezultati turističke privrede, iako nešto slabiji početak glavne sezone i loše vremenske prilike u septembru mogu uticati na smanjenje očekivanih turističkih prihoda na nivou cijele godine - rekli su iz CEES-a.

Može se, kako su naveli, očekivati i smanjenje realne potrošnje domaćinstava u odnosu na prvu polovinu godine, zbog smanjenja raspoloživog dohotka uslijed visoke inflacije, dok bi potrošnja države i investicije stagnirale.

Izvoz i uvoz robe i usluga bi takođe imali znatno niže stope u odnosu na prvu polovinu godine.

- Sve ovo bi donekle smanjilo stope rasta u drugoj polovini ove godine na nivou procjena rasta Međunarodnog monetarnog fonda (MMF) i Svjetske banke (SB). Smatramo da je procjena Evropske banke za obnovu i razvoj (EBRD) o rastu crnogorske ekonomije za ovu godinu manje realistična - rekli su iz CEES-a.

Iz CEES-a su komentarisali procjene rasta crnogorske ekonomije za ovu i narednu godinu, koje su u posljednje vrijeme objavili MMF, SB i EBRD.

Kada je u pitanju ova godina, MMF je u najnovijim oktobarskim prognozama povećao procjenu rasta crnogorske ekonomije na 7,2%, a SB na 6,9%. EBRD je zadržala projekciju rasta crnogorske ekonomije za ovu godinu na 3,7%.

- Procjena realnog rasta crnogorskog bruto domaćeg proizvoda (BDP) od 7,2%, koju je dao MMF, zasnovana je na ostvarenju rasta u prvoj polovini godine od 10,3 odsto i procjeni da će naša ekonomija u drugoj polovini godine rasti 5,1% - rekli su iz CEES-a.

SB je, kako su kazali, procijenila rast u drugoj polovini godine na 4,6%, a na nivou godine 6,9%, dok je procjena EBRD za cijelu ovu godinu zasnovana na padu realnog BDP-a u drugoj polovini godine od 0,8%.

- Procjena EBRD za ovu godinu i projekcije za narednu, ipak, ne uključuju podatke o rastu BDP-a za drugi ovogodišnji kvartal, jer je izvještaj EBRD objavljen nešto ranije - dodali su iz CEES-a.

CEES je, polazeći od podataka o rastu ekonomije u prvoj polovini ove godine, početkom oktobra objavio svoje procjene raspona realnog rasta crnogorskog BDP-a za ovu godinu između 5,4 i 6,5%, što implicira rast u drugoj polovini godine od dva do četiri odsto.

Na pitanje da li bi prognoze trebalo uzimati sa rezervom, s obzirom na to da se kriza izazvana ratom u Ukrajini i još prisutnom pandemijom sve više pojačava, iz CEES-a su odgovorili da je neizvjesnost, kada su u pitanju projekcije za narednu godinu, pored navedena dva faktora rezultat i drugih.

- Visoka inflacija uzrokovana povećanjem cijena hrane i energenata i smanjenjem raspoloživog dohotka, kao i povećanje kamatnih stopa velikih svjetskih centralnih banaka i time rasta stopa na zaduživanje, uticaće na kretanja u narednoj godini. To su faktori koji mogu dovesti do značajnih teškoća u refinansiranju crnogorskog duga i izvršenju budžeta, kako u ovoj tako i u narednim godinama - upozorili su iz CEES-a.

Kako su objasnili, povećane kamatne stope utiču na sve sektore ekonomije kroz otežano zadužavanje i teškoće u otplati duga s promjenljivim kamatnim stopama.

- Ovo je naročito zabrinjavajuće kada znamo da potrebe za finansiranjem budžeta u narednoj godini iznose oko devet odsto BDP. Stoga je, imajući u vidu brojne neizvjesnosti na globalnom nivou i nepovoljnu fiskalnu situaciju u Crnoj Gori, u našoj zemlji potrebno voditi obazriviju fiskalnu politiku, koja će dovesti do smanjenja javnog duga u kombinaciji sa strukturnim politkama koje podržavaju ekonomski rast - rekli su predstavnici CEES-a.

Oni su zaključili da su projekcije MMF-a, SB i EBRD-a o rastu crnogorske ekonomije u narednim godinama pravljene u nešto optimističnijem osnovnom scenariju, s visokim rizikom da rast ekonomije može biti i znatno niži.

CEES, koji ima sjedište u Podgorici, je nevladina, neprofitna, nezavisna organizacija, posvećena unapređenju javne politike u procesu evropskih integracija za održivi, inkluzivni, zeleni i otporni socio-ekonomski razvoj i postizanje ciljeva održivog razvoja Crne Gore i Zapadnog Balkana.