Rekonstrukcija Trga golootočkih žrtava, javna garaža, proširenje poslovne zone - Šta je sve predviđeno DUP-om Drač-putnički terminal u Podgorici

Prostor u zahvatu Detaljnog urbanističkog plana Drač-putnički terminal zauzima istočni dio centralnog gradskog jezgra. To je prostor omeđen ulicama V proleterske, Bratstva i jedinstva, Oktobarske revolucije, Bulevarom Mitra Bakića, Bulevarom Ibrahima Dreševića i željezničkom prugom. Teritorija koju zahvata predmetni DUP prostire se na jednoj katastarskoj opštini Podgorica III. Površina DUP-a je oko 43 ha.

Planom je predviđeno da se potrebe za parkiranjem za sve planirane namjene rješavaju u okviru pripadajućih parcela, ali je u svrhu realizacije plana i unapređenja uslova boravka u naselju predviđeno nekoliko javnih parkirnih površina u zoni stanovanja velike gustine, kao i nadzemna garaža uz Željezničku stanicu.

U pogledu namjene površina, predviđene su sledeće kategorije: stanovanje (male i veće gustine), centralne djelatnosti, mješovite namjene, površine zaštićenih kulturnih dobara, površine za pejzažno uređenje - površine urbanog zelenila, skverovi i trgovi, površine za željeznički saobraćaj, površine saobraćajne i ostale infrastrukture.

Postojeći objekti u okviru starog jezgra će se tretirati po principima urbane revitalizacije, rekonstrukcije i sanacije, a u skladu sa smjernicama datim ovim planom.

Cilj planiranih intervencija nije samo povećanje broja stambenih jedinica već zaštita i unapređenje arhitektonske i ambijentalne vrijednosti objekata. Stoga arhitektonski volumeni objekata moraju biti pažljivo projektovani sa ciljem da se svakom intervencijom doprinese kako ublažavanju nesklada prisutnog u današnjoj slici starog dijela Drača, tako i postizanju izgleda jedne homogene cjeline. Naročitu pažnju treba posvetiti zaštiti i očuvanju identiteta kulturnog predjela naselja Drač koje je u cjelini u zahvatu plana.

Planska teritorija je podeljena na tri prostorne cjeline.

ZONA 1 predstavlja zonu stanovanja male gustine u starom gradskom jezgru i nalazi se u sjevernom dijelu zahvata plana. Obuhvata prostor između ulice Bratstva i jedinstva na zapadu i željezničke pruge na istoku, kao i ulica Pete proleterske na sjeveru i Oktobarske revolucije i Trga golootičkih žrtava na jugu. U okviru ove zone prepoznaju se tri različite ambijentalne i istorijske cjeline.

Prva je obala Ribnice sa svojim rekreativnim potencijalom i kulturnim sadržajima (galerija ULUCG i knjižara Karver). S obzirom da je korito rijeke Ribnice kroz više detaljnih urbanističkih planova tretirano po segmentima i realizacija sprovođena u različitim vremenskim periodima, veliki dio korita je ostao neuređen. Cilj ovog plana je da kroz uređenje ovog prostora obezbijedi njegovo nezavisno funkcionisanje, a istovremeno integrisanje u prostor uređenja korita rijeke Ribnice, za šta je tokom 2020. izrađen i glavni projekt parternog uređenja.

Zona stanovanja male gustine u starom gradskom jezgru naselja Drač predstavlja tradicionalnu ambijentalnu cjelinu predviđenu za obnovu i konzervaciju u skladu sa preporukama ovog plana, koje se oslanjaju na postojeću Studiju zaštite kulturnih dobara. Pošto je vremenom ovaj prostor dobijao sadržaje koji stilski i funkcionalno odudaraju od zatečene tradicionalne urbane strukture, potrebno je ojačati usmjerenje narednih građevinskih aktivnosti u pravcu zaštite i revitalizacije nasljeđa, prvenstveno kroz upotrebu tradicionalnih elemenata i materijala.

Kompleks Jusovače koji karakterišu dotrajali i zapušteni objekti van upotrebe. Postojeći građevinski fond treba obnoviti i valorizovati prenamjenom u atraktivne kulturnokomercijalne sadržaje. Imajući u vidu složenost prostora, tokom 2019. izrađeno je arhitektonsko-urbanističko rješenje revitalizacije ovog značajnog istorijskog kompleksa koje predviđa kreativni hab, muzej - Kuću crnogorske istorije, kao i galerijske i javne sadržaje. Na ovaj kompleks naslanja se naselje u Orahovačkoj ulici koje ovaj Plan predviđa za konzervaciju i revitalizaciju u pravcu formiranja jedinstvene tradicionalne cjeline u okviru koje bi se mogla formirati zona turističkih, ugostiteljiskih i kulturnih sadržaja posvećena istoriji Podgorice i Crne Gore, budući da je GUR prepoznaje kao zonu centralnih djelatnosti.

ZONA 2 predstavlja zonu stanovanja veće gustine i zahvata obodni dio plana uz ulice Bratstva i jedinstva i Oktobarske revolucije, kao i dio unutrašnjosti tog bloka. Postojeći kolektivni stambeno-poslovni objekti uz ulice Bratstva-jedinstva i Oktobarske revolucije, predviđeni su isključivo za sanaciju i održavanje, bez mogućnosti nadogradnje i daljeg povećanja stambenih kapaciteta koji su već na gornjoj granici maksimalne gustine predviđene za ovu namjenu (500 st/ha).

Unutar zone, a na slobodnom prostoru Đečevića livada formiran je stambeno-poslovni blok sa dvorišnim prostorom uredjenim za potrebe stanovnika (zelene površine, prostori za odmor i sl.). Planirane gabarite objektata prati novoformirana ulična mreža i izgradnja etažne garaže i površinskih parking prostora.

Iako ovakva postavka GUR-a predstavlja obavezujuće rješenje iz plana višeg reda, neophodno je u sljedećoj iteraciji planiranja ovog prostora (PGR) razmotriti funkcionalno zaokruživanje ovog bloka i planiranje stanovanja veće gustine na cijelom potezu između ulica Bratstva i jedinstva i Vlada Martinovića, kao i od ulice Oktobarske revolucije do ulice Slobodana Škerovića čime bi se ostvario homogen ambijent sa višim stepenom urbaniteta nego što to dozvoljava sadašnje preklapanje tradicionalne i modernističke urbane matrice.

ZONA 3 je zona centralnih djelatnosti - putnički terminal, servisi i poslovanje. Obuhvata južni dio zahvata plana, između Bulevara Mitra Bakića i željezničke pruge. U sjevernom dijelu zone nalaze se glavni gradski terminali autobuskog i željezničkog saobraćaja, smješteni oko Trga golootočkih žrtava koji, osim što povezuje staro jezgro Drača sa novom zonom centralnih djelatnosti, predstavlja i složeno saobraćajno čvorište ali i svojevrsnu kapiju grada. Zato je u prvoj polovini 2021. godine sproveden javni konkurs od strane Glavnog grada Podgorice i odabrano novo rješenje trga u skladu sa estetskim, funkcionalnim i programskim kriterijumima.

Središnji dio zone zauzimaju kompleks željezničke i autobuske stanice sa neophodnim i pratećim sadržajima. U sklopu ove zone zadržava se postojeća benzinska stanica, dok su ostali sadržaji predviđeni za proširenje u skladu sa potrebama vlasnika parcela - operatera željezničkog i autobuskog transporta, uz obaveznu razradu cjelovitih idejnih rješenja za svaku parcelu u skladu sa zakonom.

Južni dio zone je, saglasno smjernicama GUR-a razrađen kao zona mješovite namjene. Od središnjeg dijela je odvojena novim bulevarom planiranim u produžetku bulevara Save Kovačevića koji podvožnjakom ispod pruge spaja ovaj dio grada sa Starim aerodromom.

Već formiran odnosno izgrađen sistem saobraćajnica u zoni zahvata i kontaktnim zonama, te zahtjevi PUP-a u mnogome su predodredili plan saobraćajne infrastrukture, odnosno većinu njenih elemenata. Okosnicu mreže saobraćajnica činiće i dalje obodne saobraćajnice - ulice Bratstva i jedinstva, Oktobarske revolucije, bulevari Mitra Bakića, Ibrahima Dreševića, te V proleterske brigade, sve sa rangom glavnih gradskih ulica, kako je to definisano PUP-om Podgorice.

Planom je predviđena rekonstrukcija Ulice Bratstva, a saobraćajnica je planirana sa pet saobraćajnih traka širine po tri metra u cilju postizanja bezbjednog vođenja saobraćaja po smjerovima i formiranja traka za lijeva i desna skretanja. Predviđena je i rekonstrukcija ulica Oktobarske revolucije, ali i bulevara Mitra Bakića i Ibrahima Dreševića u cilju formiranja biciklističkih staza. PUP-om Podgorice je predviđen i produžetak bulevara Save Kovačevića ispod prostora željezničkog čvora do Bulevara Josipa Broza Tita gdje je predviđena raskrsnica sa kružnim tokom saobraćaja. Ukrštanje sa željezničkim čvorom je planirano podvožnjakom.

U sklopu predmetnog Glavnog projekta projektovana je i atmosferska kanalizacija, TK kanalizacija, javna rasvjeta i projekat saobraćajne signalizacije. U zoni Drača mreža internih saobraćajnica (drugog reda i lokalne ulice) dopunjena je novim saobraćajnicama. Ostale saobraćajnice u ambijentalnoj zoni Drača zadržane su u postojećim profilima kao kolsko pješačke saobraćajnice, sa kolovoznim zastorom od kamenih materijala, kaldrma.

U zoni zahvata plana parkiranje za novoplanirane objekte kao i objekte koji se rekonstruišu, treba rješavati u okviru sopstvene urbanističke parcele. Parkiranje može biti riješeno kao površinsko na sopstvenoj parceli ili organizovano u višeetažnim podzemnim garažama.

Dokumentom je predviđeno i uređenje elektroenergetske, komunalne i hidrotehničke infrastrukture.