U posljednjih 14 godina čak tri istorijska minimuma na Biogradskom jezeru - Uspostaviti prvobitno stanje gdje je njegova dubina tri puta veća od sadašnjeg maksimalnog vodostaja

Veselin Luburić podsjeća da je još 1976. godine Šumarski fakultet z Beograda radio dva projekra zaštite jezera. Prvi se odnosio na problem zasipanja jezera nanosima iz Biogradske rijeke i Lalevog potoka, a drugi na saniranje klizišta izazvanog erozijom Jezerštice.

– Nakon toga je 1988. godine od Zavoda za seizmološka istraživanja naručen projekat hidroloških i geoloških ispitivanja u cilju sanacije jezera, ali ta istraživanja do kraja nijesu realizovana zbog nedostatka sredstava. Krajem 1990. godine, urađeno je mjerenje nanosa i uzimanje uzoraka na profilima koji su bili suvi. Tada se pokazalo da postoji mogućnost vađenja nanosa iz jezera bez posljedica po ekosistem. Priča u vezi sa sanacijom jezera je aktuelizovana 2005. godine kada je Skupština Crne Gore izdvojila sredstva za projekat NVO Zeleni Crne Gore koji su uradili projekat idejnog rješenja, gdje se dramatično upozorava da jezeru prijeti nestajanje u ne baš dugom vremenskom periodu. Tragom tih upozorenja LP NPCG je 2007. godine angažovao Građevinski fakultet koji je uradio Studiju za sanaciju erozijom nastalog klizišta na desoj obali Jezerštice.

Biogradsko jezero na koje smo navikli

Veselin Luburić ističe posebno važnim, ali i upozoravajućim da su u posljednjih 14 godina detektovana čak tri istorijska minimuma. I to 2007, 2017. i 2019. godine i dani minimuma traže i odgovor u budućim sanacionim mjerama. Neophodno je, kaže Luburić, revidirati sve dosadašnje projekte sanacije.

- Treba uspostaviti prvobitno stanje Biogradskog jezera gdje je njegova dubina tri puta veća od sadašnjeg maksimalnog vodostaja. Neophodni su geodetski, geološki i hidrološki radovi i hidrološka osmatranja. Jezero treba dodatno geodetski snimiti sa izobatama u razmjeri 1 : 100. Mjerne hidrološke profile treba postaviti na Biogradskoj rijeci odmah iznad maksimalnog vodostaja jezera kao i na pogodnom mjestu na samom jezeru. Mjerne hidrološke profile treba postaviti na Jezerštici i to na mjestu gdje nikada ne presušuje kako bi se pratili gubici vode iz jezera. Treba spriječiti erozije u slivovima Biogradske rijeke i Lalevog potoka.

Prema Veselinu Luburiću, posebno težak i specifičan problem je pitanje osiguranja stabilnosti čeone morene između jezera i Jezerštice. Glavnim projektom treba predvidjeti koliko je opstanak te barijere stabilan.

- Ukoliko bi se zaključilo da je obavezujuća regulacija korita rijeke Jezerštice, to bi prema određenim procjenama predstavljalo veoma složen zadatak zbog velikih padova kratkog vodotoka. Posljednja faza sanacije jezera trebala bi da bude čišćenje nanosa iz južnog i jugoistočnog dijela oko ušća Biogradske rijeke i Lalevog potoka. Metodologiju i procjenu svih istražnih i sanacionih radova treba da precizira glavni projekat sa kojim bi se paralelno radila i procjena uticaja na životnu sredinu, a neophodno je uspostaviti i monitoring svih bjelasičkih jezera - smatra Luburić.

Kad je nastao Nacionalni park

Logika posječene šume i tog prividnog i stvarnog profita, nije zaobišla ni Biogradsku prašumu. Urađen je i privremeni plan korišćenja šuma za period od 1934. do 1937. godine.

- Naučna javnost je tada pružila otpor da prašuma ne bude etat sječe šuma. Urađen je elaborat za proglašenje kompleksa za Nacionalni park. Dimitrije Bojić je izvršio geodetski premjer. Urađen je elaborat proglašenja kompleksa za Nacionalni park. Cijela priča je formalizovana 1952. godine. Cijela priča je formalizovana 1952. godine kada je područje NP Biogradska gora proglašeno za Nacionalni park tadašnje Skupštine Crne Gore. Od 1952. do 1992, NP Biogradska gora prolazi kroz različite forme, da bi od 1992. godine postao integrativni dio JP NPCG.