U susret Klimatskom samitu COP26 - "Hitno prekinuti zavisnost od fosilnih goriva"

Podsjetio je da je Crna Gora jedna od manjih država članica Okvirne konvencije Ujedinjenih nacija – UNFCCC, čije nacionalne emisije gasova sa efektom staklene bašte iznose svega 0,009% od ukupne globalne emisije.

- Ipak, Crna Gora je suštinski posvećena da svojim razvojnim potencijalima upravlja na odgovoran i održiv način i sa minimalnim uticajem na životnu sredinu i promjenu klime - naveo je Mrdak.

Prema njegovim riječima, Crna Gora revizijom Nacionalno utvrđenog doprinosa - NDC kao novu ciljnu vrijednost postavlja smanjenje od 35% do 2030. godine, a u odnosu na 1990. godinu, odnosno smanjenje emisija gasova sa efektom staklene bašte za 2117 kilotona do 2030. godine.

- Ovaj cilj je moguće ostvariti uz mjere koje su utvrđene u ključnim nacionalnim strateškim i razvojnim planovima - ocijenio je Mrdak.

On je kazao da se procjenjuje se da ciljni nivo smanjenja emisija u Crnoj Gori može biti povećan na 39% u odnosu na 1990. godinu daljim unapređenjem preciznosti računanja emisija, otklanjanjem određenih nepouzdanosti u ekonomskim projekcijama, kao i omogućavanjem preciznih proračuna u sektoru šumarstva i poljoprivrede,

- Izvjesnost u ovom pravcu, paralelno sa daljim napretkom u procesu integracije u EU, stvaraće prostor da Crna Gora u periodu do 2025. godine dalje revidira nacionalne ciljne vrijednosti. Pri tome ne treba zanemariti uticaj neizvjesnosti uzrokovane pandemijom Covid-19 u odnosu na dinamiku daljeg ekonomskog razvoja, realizacije investicija i pristupa zelenim tehnologijama - rekao je Mrdak.

U proteklim godinama, zabilježen je očigledan porast obima investicija za razvoj energetske infrastrukture.

- Novim većim investicijama podržani su prekogranično upravljanje rizikom od poplava, rast zelene ekonomije i poboljšanja energetske efikasnosti. Ostale veće investicije bile su usmjerene na rekonstrukciju postojećih hidroelektrana (HE), izgradnju novih vjetroelektrana i HE, uvođenje najboljih dostupnih tehnika (BAT) u KAP-u, "pametna" brojila za električnu energiju i razne druge aktivnosti. Razvoj obnovljivih izvora energije postavljen je kao prioritet za naredni period u skladu s međunarodnim obavezama - naveo je Mrdak.

Iz tog razloga, kako je rekao, dodatne veće investicije se planiraju i već sprovode u cilju razvoja ovog sektora.

- Tekući proces izrade Nacionalnog energetsko-klimatskog plana, kojim će se definisati strateški ciljevi do 2030., omogućiće pouzdanije projekcije mogućnosti Crne Gore u kontekstu nastojanja EU da svoj cilj smanjenja emisija poveća sa 40 na 55% u narednih deset godina u odnosu na nivo iz 1990. godine - kazao je Mrdak.

U tom ciljuplanirana je i izrada Nacionalnog plana adaptacije na klimatske promjene uz podršku Zelenog klimatskog fonda, i Strategije niskokarbonskog razvoja.

- Crna Gora se potpisivanjem Sofijske deklaracije o Zelenoj agendi za Zapadni Balkan, obavezala na niz konkretnih akcija, uključujući uvođenje takse na emisije ugljen-dioksida i tržišnih modela za podsticanje obnovljivih izvora energije, kao i postupno ukidanje subvencija za ugalj, a sve u kontekstu postizanja karbon neutralnog društva - rekao je Mrdak.
Presjednik organizacije SEE Change net, Garret P. Kelly, smatra da je ova decenija, decenija akcije i da je predstojeći Glasgov COP 26 mjesto gđe svaka zemlja treba da istupi naprijed i znatno poveća svoju ambiciju u smanjenju emisije ugljenika.

- Cilj je globalno smanjiti emisiju gasova staklene bašte (GHG) za 50% do 2030. godine. Trenutne ciljeve Crne Gore, postavljene od strane prethodne Vlade, moramo realno sagledati jer ne ispunjavaju ovaj cilj, dok nikada nije bio bolji momenat za đelotvornu promjenu nego sad - naveo je Kelly.

Prema njegovim riječima, EU je osnovala pravedni tranzicioni fond da bi nam pomogla da postupno ukinemo sagorijevanje uglja i nafte, koji bi mogao da se koristi za likvidaciju visoko zagađujuće TE Pljevlja i koji bi nam pomogao da postavimo put za novi tip ekonomije, za koju je EU rezervisala devet milijardi eura kroz Zeleni Sporazum za Zapadni Balkan, kao i dodatnih 20 milijardi dodatnih sredstava, koje bi se mogle iskoristiti za otvaranje novih radnih mesta.

- Ne zaboravimo da je čista energija sada mnogo jeftinija od prljavih verzija. Za 50 mil EUR koliko je planirano da se potroši na sanaciju Pljevalja, a koja pri tom neće imati uticaja na njegove emisije gasova staklene bašte, mogla bi da se izgradi na osnovu regionalnih cijena - nova solarna elektrana od 50 MW - ukazao je Kelly.

Poručio je da budućnost dolazi, da nova Vlada ima sve prilike i razloge u svijetu da se stavi na pravu stranu istorije i poveća svoj cilj za smanjenje emisija gasova staklene bašte na 50%.

Evropska komisija je u decembru 2019. godine donijela Zeleni plan u cilju proizvodnje nulte emisije ugljen-dioksida do 2050. koji uključuje i sve zemlje Balkanskog regiona, dok je u septembru 2020. predstavila plan za smanjenje emisije gasova sa efektom staklene bašte za najmanje 55% do 2030. godine u poređenju sa nivoima iz 1990. godine, što je za 15% više od prethodne ambicije. Novi cilj je zasnovan na sveobuhvatnoj procjeni socijalnih, ekonomskih i ekoloških uticaja, te naglašava kontinuirano globalno vođstvo EU, uoči sledeće klimatske konferencije UN (COP26).

Ministarstvo prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine Crne Gore

Ambasada Velike Britanije Podgorica

Termoelektrana Pljevlja

SEE Change net

NVO Green Home

Klimatski samit zemalja potpisnica Pariskog sporazuma i UN Konvencije o klimi

Klimatski samit COP26

Danilo Mrdak

Nataša Kovačević

Garret P Kelly

Evropska komisija

Zeleni plan EK do 2050

smanjenje emisje gasova staklene bašte

nulta emisija ugljen sioksida

Okvirna konvencija Ujedinjenih nacija

UNFCCC

Sofijska deklaracija o Zelenoj agendi za Zapadni Balkan

taksa na emisije ugljen dioksida

obnovljivi izvori energije

podsticaji za proizvodnju energije iz obnovljivih izvora

subvencije za ugalj

ukidanje subvencija za ugalj

Nacionalni plan adaptacije na klimatske promjene

Zeleni klimatski fond

Strategija niskokarbonskog razvoja

Nacionalno utvrđeni doprinos

NDC