Otkriće koje je iznenadilo naučnike - Zašto švajcarski Alpi rastu?

Švajcarski Alpi prolaze kroz fazu rasta, prema novoj studiji koja otkriva da se dio planinskog lanca podiže brže nego što erodira. Otkriće je u suprotnosti sa zaključcima prethodne dvije studije, koje su sugerisale da Alpi nisu niti rasli ni smanjivali se.

Međutim, međunarodni tim istraživača otkrio je da to nije slučaj. Jedan određeni izotop - berilijum-10 (10Be) - otkrio je informacije o stepenu erozije u različitim dijelovima Alpa, saopštio je tim naučnika sa Instituta za geološke nauke Univerziteta u Bernu u Švajcarskoj.

Izotop 10Be se djelimično formira kada kosmički zraci ili fragmenti atoma poput protona, elektrona i naelektrisanih jezgara prostruje kroz Zemljinu atmosferu i dođu na površinu planete. Kada ti kosmički zraci padnu na zemlju, recimo u stjenovitim Alpima, oni pokreću nuklearnu reakciju u atomima kiseonika u kvarcu, koji formira 10Be.

Ovaj izotop se akumulira samo na najvišoj površini Zemlje, što znači da naučnici mogu da utvrde starost površine mjerenjem nivoa 10Be u sedimentu koji postoji oko nekoliko milenijuma. Kvarcna zrna sa visokom koncentracijom 10Be bila su vjerovatno veoma dugo izložena kosmičkim zracima. Nasuprot tome, uzorci s niskim koncentracijama 10Be su mnogo mlađi.

U Alpima se stjenovita zrna koja sadrže 10Be ispiraju u planinske potoke i rijeke, koji ih nose u ravnice. Dakle, ako se u koritima nađe prilično niska koncentracija 10Be, to stvara novije sedimente i planina prilično brza erodira, piše portal Live scinece.

Dižu se ka nebu

Alpi ne mijenjaju visinu ravnomjerno. Na primjer, u Valeu, kantonu u južnoj Švajcarskoj, Alpi se smanjuju, sa stopom erozije od gotovo 213 centimetara u milenijumu. Planinski region sa najsporijom stopom erozije, u istočnoj Švajcarskoj pored rijeke Tur, erodirao je samo 1,4 centimetra za 1.000 godina.

- Ova stopa erozije je vrlo niska, gotovo dosadna - rekao je koautor studije geolog Fric Šluneger.

U međuvremenu, erozija i uzdizanje su u ravnoteži u zapadnim Alpima, a erozija je brža od uzdizanja u istočnim Alpima.

Švajcarski Alpi

Alpi

rast Alpa

erozija na Alpima

smanjenje Alpa

centralni Alpi