Evropska komisija istakla napredak u monitoringu Tare - Ispituje se uticaj auto-puta na rijeku

Napredak u monitoringu rijeke Tare konstatovan u izvještaju Evropske komisije u segmentu o zaštiti prirode najbolja je potvrda koliko je tim sa Prirodno-matematičkog fakulteta uradio odličan posao - kazao je Pobjedi dr Vladimir Pešić, koji je na čelu stručne ekipe koja od prošle godine radi monitoring faune dna "Suze Evrope".

Kako je pojasnio, zaštita površinskih voda u Evropskoj uniji je definisana Okvirnom direktivom o vodama čiji potpisnik je i Crna Gora, pri čemu je kao najvažniji instrument u implementaciji tog dokumenta prepoznat monitoring, i to kvalitetan monitoring baziran na analizi indikatorskih komponenti (vodeni makrobeskičmenjaci, fitobentos i riblja fauna).

- Naučni rad sa rezultatima monitoringa biće publikovan u jednom od vodećih naučnih časopisa sa kojim ćemo, nakon objave i rigorozne recenzije međunarodne naučne javnosti, upoznati javnost u Crnoj Gori i uputiti ga naučnim institucijama i brojnoj naučnoj zajednici u EU sa kojima sarađujemo. Zamolićemo ih da ga oni dalje proslijede drugim EU institucijama - kazao je dr Pešić.

Činjenica je, dodaje on, da Crna Gora ima naučne institucije i naučne timove koji mogu da obezbijede kvalitetne podatke o stanju životne sredine, što je izuzetno važan dio implementacije direktive o vodama. To, kaže Pešić, pokazuje da Crna Gora u oblasti zaštite prirode počinje da ispunjava i najzahtjevnije evropske standarde.

- Percepcija o zaštiti prirode u Crnoj Gori polako počinje da se mijenja. Sa zadovoljstvom da kažem da tim koji radi monitoring Tare je u samom evropskom vrhu kad je riječ o oblasti monitoringa biodiverziteta vodenih ekosistema. Danas praktično da nemate akademsku ili naučnu instituciju u EU koji se bavi ekologijom i biodiverzitetom a koja u svojoj biblioteci nema knjige "The Skadar lake Environment" i "The Rivers of Montenegro" koje je objavio Springer. Naša grupa je učestvovala u većini EU projekata koji se odnose na zaštitu voda, poput akcije o primjeni DNK analiza u monitoringu vodenih ekosistema, zatim akcije o uticaju klimatskih promjena na rijeke koje presušuju, projektima o invazivnim vrstama i mnogim drugim - kaže Pešić.

Prije početka pandemije svake godine u Crnu Goru je, većinom preko grupe koju je vodio profesor Pešić, dolazilo više od 30 vodećih stručnjaka iz EU koji su istraživali biodiverzitet Crne Gore.

- Mi smo, sa druge strane, istraživali biodiverzitet država Evropske unije bez obzira što je on neuporedivo i bolje i duže proučavan nego biodiverzitet Crne Gore. Zadnjih nekoliko godina ja sam otkrio i opisao nove vrste za nauku iz Francuske, Italije, Holandije. Teško da postoji potok ili rijeka u Italiji, Holandiji i Francuskoj gdje ne živi populacija neke od vrsta koju sam naučno opisao. Ključ za uspjeh tima koji vodim od prvog dana su bile i ostale dvije stvari: nauka i evropski standardi. Vjerujem da je to ključ uspjeha i u zaštiti prirode u Crnoj Gori – zaključuje profesor Pešić.

Direktorica Direktorata za životnu sredinu Ivana Vojinović je kazala da se od januara prošle godine implementiraju i dodatne mjere praćenja nizvodnog uticaja prelaska auto-puta Bar – Boljare preko rijeke Tare. Zbog toga je biološki monitoring započet na tri lokaliteta: pritoka Drcka (ušće u Taru) kod Mateševa - zona direktnog uticaja; rijeka Tara kod Mateševa - zona direktnog uticaja; i rijeka Tara poslije Kolašina (Rovačko Trebaljevo), gdje se prati uticaj gradnje nizvodno od Kolašina.

Ministarstvo održivog razvoja i turizma angažovalo je eksperte u svrhu sprovođenja mjesečnog biološkog monitoringa rijeke Tare, a sve u skladu sa Okvirnom direktivom o vodama.

Cilj monitoringa je praćenje uticaja na životnu sredinu, kvalitativna i kvantitativna analiza zoobentosa faune dna rijeke u nizvodnom kanjonskom dijelu i njen odgovor na promjene u životnoj sredini, kao i predlaganje konzervacionih mjera zaštite faune, rekla je Vojinović.

- Promjene u sastavu zajednica ovih organizama predstavljaju najbolje indikatore promjena koje se dešavaju u životnoj sredini. Po završetku druge godine istraživanja koja je u toku, imaćemo jasniju sliku o promjenama u ekosistemu, trendu i dinamici njegovog oporavka, ocjeni ekološkog statusa rijeke, dodatnom prijedlogu mjera za smanjenje pritisaka na živi svijet rijeke Tare, kao i prijedlogu mjera za poboljšanje stanja slatkovodnog ekosistema rijeke Tare - kazala je Vojinović.

Pored faune dna, za tekuću godinu istraživanja predviđeno je, navodi ona, da se radi i monitoring endemičnih vrsta rijeke Tare, sa posebnim akcentom na one koje se nalaze na crvenoj listi međunarodno ugroženih vrsta, budući da je Tara stanište većem broju takvih vrsta.

- S obzirom na izuzetnu osjetljivost područja auto-puta, koji presijeca dva značajna vodotoka, Taru i Moraču, gdje se izvode zahtjevni i složeni građevinski radovi, našoj državi biće od posebnog značaja rezultati ovog biološkog monitoringa u dužim vremenskim serijama, kako bi se donosile i, što je važnije, implementirale adekvatne mjere, u skladu sa težinom morfoloških i geografskih uslova u kojima se radi auto-put, kao specifičan i zahtjevan objekat - kazala je Vojinović.