Može li se repa ubuduće proizvoditi u suvom ratarenju?

- Prošle godine prošli smo kao bos po trnju, a ove smo pokopani. Mi proizvođači razumijemo da su klimatske promjene učinile svoje. To je jedan od razloga zbog kojeg u repi ima puno truleži. Prinos je ispod svakog nivoa, 15 tona po katastarskom jutru plative repe, i na to niko ne može da utiče jer biljka ne može za dva mjeseca da "odradi" ono za šta joj je potrebno pet mjeseci - objašnjava Oliver Paunesku.

Tu se postavlja pitanje da li se narednih godina šećerna repa može gajiti u suvom ratarenju na prostorima srednjeg Banata?

Po riječima stručnjaka PSS Zrenjanin, a kako je objavljeno na sajtu Prognozno-izvještajne službe zaštite bilja, posljednji dobar prinos šećerne repe banatski paori imali su 2020. godine. U 2022. usljed sve većeg prisustva truleži na korjenu repe prinosi su bili na nivou prosjeka, ali se nisu mogli porediti sa prinosima u Bačkoj.

- U 2023. godini dolazi do povećanja površina pod repom, a u proizvodnju, pored onih koji se njome bave duži niz godina, ulaze i proizvođači koji do sada nisu imali proizvodnju repe. Nažalost, jula 2023. godine bio je veliki problem sa pojavom gumoze i truleži na korjenu što je prouzrokovalo veliki gubitaka u prinosu. Bilo je parcela sa kojih nije ni vađena repa - kažu u PSS Zrenjanin.

Po onome što piše na sajtu PIS-a, u ovoj 2024. godini, sa stručne tačke gledišta, definisani su problemi u proizvodnji vezani za pojavu gumoze i radi se na njihovom rješavanju, jer je ova bolest sve više prisutna i već sada predstavlja jedan od ograničavajućih faktora u proizvodnji šećerne repe u Srbiji.

U toku proljeća usjevi šećerne repe su vrlo dobro sklopili redove i broj biljaka po jedincima površine je bio zadovoljavajući. Uočene su mnogo manje brojnosti i štete od repine i kukuruzne pipe. Manju količinu padavina tokom aprila mjeseca biljke su uspješno prevazišle, jer su zbog padavina tokom marta dobro razvile lisnu masu i korjen. Takođe, nije bilo ni velikih problema usljed naglog pada temperature u trećoj deceniji aprila. Padavine koje su registrovane u maju pogodovale su daljem razvoju biljaka.

Nakon sklapanja redova, gljiva prouzrokovač sive pjegavosti lista šećerne repe (Cercospora beticola) periodično je imala povoljne uslove za razvoj što je iziskivalo primjenu hemijskih mjera zaštite. Broj sprovedenih tremana zavisio je od mnogobrojnih fakora kao što su sortiment, navodnjavanje, izbor fungicida i dr.

- Najveći uticaj na zaštitu od cerkospore imale su ekstremno visoke temperature tokom drugog dijela vegetacije. U usjevima u suvom ratarenju došlo je do sušenja i odbacivanja listova, kao i do pojave retrovegetacije što je ograničilo pojavu i širenje simptoma cerkospore - navodi PIS.

U usjevima šećerne repe uočeni su simptomi koji upućuju na simptome gumoze šećerne repe koji prouzrokuje Candidatus Phitoplazma solani, poznatu i pod nazivom Stolbur fitoplazma. Prelet cikada u usjeve repe, koje prenose ovu fitoplazmu, registrovan je krajem maja i u prvoj i drugoj dekadi juna.

Proizvođači koji su u ovom periodu primjenili insekticid, na parcelama su imali manji procenat biljaka sa gumoznim korjenom. Veliki procenat gumoznih korjenova repe uočen je u usjevima gdje je izostao treman insekticidima, gdje nisu sprovođeni insekticidni tretmani u pravo vrijeme i gdje je bio loš izbor insekticida za suzbijanje cikada.

Konačan procenat biljaka sa simptomima gumoze je značajan, ali je manji u odnosu na prošlu godinu, kao i procenat korjenova sa simptomima ugljaste truleži korjena (Macrophomina phaseolina).

Na stanje repe značajan je i uticaj visoke temperature i nedostatka padavina tokom tri ljetna mjeseca (jun, jul, i avgust) kada intenzivno dolazi do fiziološkog odbacivanja listova, pojave retrovegetacije i smanjenog rasta korjena. Još jedan prilično ozbiljan problem na terenu Srednjeg Banata je i pojava repne korjenove vaše (Pemphigus fuscicornis) koja je imala povoljne uslove za razmnožavanje tokom ljetnih mjeseci. Od ovog insekta naročito su velike štete u usjevima u suvom ratarenju, kažu stručnjaci.

Uzrok ovako intenzivne pojave ove štetočine u usjevima je, pored povoljnih vremenskih uslova, i prisustvo korova na parcelama, prije svega pepeljuge i lobode koji su takođe domaćini ovoj štetočini. Pregledom parcela u manjem ili većem broju mogu se uočiti oaze u okviru kojih usjev vidno pada kao posljedica napada korijena od repne korjenove vaše. U ovom regionu posljednji veći napad ove štetočine zabilježen je 2017. godine.