Stečajevi traju i po deset godina - Gašenje preduzeća u BiH mnogo komplikovanije od osnivanja

Otvoriti preduzeće je lako i obično taj postupak traje kratko. Okačiti "katanac" na firmu je mnogo teže i komlikovanije. Osnivanje najjednostavnijeg oblika privrednog subjekta u RS, jednočlanog društva sa ograničenom odgovornošću, koštaće vas 43 KM. Sa druge strane, za otvaranje preduzeća treba izdvojiti oko 200 KM, rekli su za portal "eKapija.com" u Agenciji za posredničke, informatičke i finansijske usluge (APIF) i naglasili da su ti troškovi sada svedeni na minimum, budući da su prethodno iznosili od 1.350 do 1.532 KM.

U FBiH osnivački kapital za društva sa ograničenom odgovornošću (d.o.o.), kao jednim od najčešćih oblika, minimalno iznosi 2.000 KM. Ukoliko se d.o.o. osniva sa više osnivača, onda vrijednost pojedinačnog uloga ne može biti manja od 100 KM.

Međutim, problem nastaje kad morate da zatvorite firmu. Prema važećim zakonima, iz biznisa vlasnik trenutno može da izađe samo kroz stečaj ili dobrovoljnu likvidaciju. Srđan Praštalo, generalni direktor konsultantske kuće "ColsutIn" iz Banja Luke kaže da nijedan postupak nije jednostavan.

- Ukoliko moram da se odlučim za jedan, ipak bih izdvojio, kao teži, stečaj. Razlozi za to su mnogobrojni, a u najvećoj mjeri odnose se na birokratske postupke i procedure, te sporost sudova. Poznati su primjeri u praksi Republike Srpske u kojim stečajevi privrednih subjekata traju i po deset godina.

U značajnom broju slučajeva u postupku stečaja preduzeće ima nagomilane obaveze prema dobavljačima, zaposlenima, državi... Za takve obaveze su najčešće već pokrenuti postupci prinudne naplate kod nadležnih sudova, što dodatno otežava i produžava postupak. Takođe, problem su i radnici kojima se sa pokretanjem stečaja daje otkaz, a najčešće ostanu bez isplaćenih plata i neuvezanog staža, pa i oni svoja prava traže najčešće kolektivnim tužbama.

Tek kada se stečaj okonča, moguće je brisanje firme iz registra, uz propisnu dokumentaciju.

- Poslovni subjekat se može brisati u skladu sa pravosnažno donijetom odlukom suda u "redovnom postupku stečaja odnosno likvidacije". Kada je postupak zaključen, danom pravosnažnosti dostavlja se u sudski registar, te se po tom osnovu iz sudskog registra briše poslovni subjekat. Troškovi u tom redovnom postupku zavise od niza okolnosti. Troškove i uplatu predujma određuje sudija svojim rješenjem, a taksa na prijedlog iznosi 100 KM - rekli su za "eKapiju" u APIF-u.

Muke preduzetnika

Preduzetnici su jedna sasvim drugačija "priča". Oni puno jednostavnije mogu zatvoriti svoj biznis. Procedura se sastoji od sljedećeg - podnošenje zahtjeva nadležnom opštinskom organu uz plaćanje takse, zatim Nadležni organ opštine izdaje Rješenje o trajnoj odjavi preduzetničke radnje. Kada se to rješenje dobije ide postupak odjave iz Poreske uprave i postupak defiskalizacije. Ukoliko je preduzetnik bio u sistemu PDV-a, onda podnosi zahtjev za izlazak iz tog sistema.

- Jedino što se treba istaći je deregistracija iz sistema PDV-a. Ona i u slučaju likvidacije preduzeća i u slučaju zatvaranja poduzetničke radnje traje veoma često i do jedne godine. Mi "u praksi" volimo reći da preduzeće ili preduzetnička radnja "živi" sve dok se ne deregistruje u Upravi za indirektno/neizravno oporezivanje (UINO) – kaže Sanela Agačević, glavni revizor društva za ekonomske usluge "Chronos" iz Zenice.

U svijetu je sasvim normalno da se preduzeće ili preduzetnička radnja registruje samo da bi se obavio određeni posao i na određeno vrijeme. Kada se posao završi, subjekat se zatvara, "čist" je u smislu obaveza i potraživanja. Pitanje je kada će ta praksa zaživjeti kod nas. Prema podacima APIF-a, najviše odjavljenih preduzeća je sa šifrom koja podrazumjeva nespecijalizovanu trgovinu na veliko.

Slobodana Šubara