Čudesna (od)brana - Najveća pokretna brana u svijetu jeste holandski štit od mora i rijeka

Poznato je, na primjer, da bi London bio stalno pod vodom da na Temzi nije postavljena pokretna barijera sastavljena iz deset montažnih dijelova u dužini većoj od 700 metara! To jeste poduhvat Englezima na čast. Ali, najveće poštovanje izazivaju Holanđani koji su posle vekova stradanja i od mora i od rijeka, uspjeli da sagrade "Deltu", najsloženiji sistem odbrane od vijekovima neobuzdanih velikih talasa. Uhvatili su se u koštac s vodom, ostvarujući sistem zaštite "Delta plan" s trinaest projekata, među kojima je najvažnija najveća pokretna "ekološka" brana na svijetu, koja zatvara estuarijum (ljevkasto prošireno rečno ušće u koje ulazi more za vrijeme plime, zaliv) rijeke Šelde.

Džinovska brana sastoji se iz tri djela, a duga je 2,8 kilometara. Na njoj su 63 otvora. Skelet konstrukcije drži 66 nosača od kompresovanog betona. U toku mirnih perioda, kroz otvore se propušta morska voda. U slučaju oluje ili izlivanja nafte, oni se zatvaraju. To se dogodilo svega 23 puta od 1986. godine.

Stihije poslednjih sedam vijekova, čas sa mora, pa s rijeka, plavile su stotine gradova, rušile brane, nosile sela, a za sobom ostavljale ništavilo i na desetine hiljada ljudskih žrtava. U Holandiji se vodi hiljadugodišnja borba između čovjeka i mora. Nakon rušilačkih vodenih ataka, Holanđani su rešili da se svim snagama odupru objektivno nesavladivim naletima vode. Otpočeli su složenu konstrukciju odbrane. Obnovili su 4.600 kvadratnih kilometara niske zemlje, otete od vode koju su zaštitili branama i nasipima. Osvojili su još dodatnih 6.000 kvadratnih kilometara zemlje koja je bila pod morem.

"Delta plan", započet odmah posle poplava 1953. završen je 1997. Njime je utvrđeno zatvaranje svih estuarijuma koji razdvajaju holandska ostrva, u zoni Rajne, Meze i delti rijeke Šelde. Velika brana je otvorena samo za pristup lukama Roterdama i Antverpena, dok su svi estuarijumi ka Sjevernom moru odvojeni, a linija holandske obale skraćena za 700 kilometara. Pored odbrane od poplava, "Delta plan" je omogućio izgradnju sekundarnih brana sa odvodnim kanalima, pomoću kojih su napravljene bolje podjele morskih i riječnih voda. Tako je spriječeno povećanje koncentracije soli na površinama gdje je vodeni pritisak jednak atmosferskom pritisku, što šteti poljoprivredi, ali i smanjuje zalihe pijaće vode.

Svaki izolovani estuarijum pretvoren je u slatkovodno jezero namijenjeno različitim namjenama (navodnjavanje, pecanje, turizam, nautički sportovi i slično). Nakon niza hidrotehničkih radova na području rijeke Rajne od 1958. do 1969. godine, otpočeta je izgradnja velikih odvodnih kanala na jugu ušća Rajne u more, za rezerve slatke vode koje bi u isto vrijeme vezale more i dvije reke, Rajnu i Mezu. Sa 17 čeličnih otvora raspoređenih na dužini od 4,5 kilometara, brana kod Heringvlijeta spriječava slanu morsku vodu da stigne do estuarijuma, propuštajući samo slatku riječnu vodu.

Pokretna brana je projektovana tako da potraje 200 godina i smatra se jednim od sedam modernih svjetskih čuda. Da li vas interesuje koliko košta održavanje ove impozantne građevine? Sedamnaest miliona evra godišnje.